Trung Quốc: Gần 30.000 trường học đóng cửa mỗi năm do suy giảm dân số

Dữ liệu mới nhất cho thấy mỗi ngày tại Trung Quốc có khoảng 22 trường tiểu học và gần 60 trường mẫu giáo ngừng hoạt động, tương đương khoảng 30.000 cơ sở giáo dục đóng cửa mỗi năm. Điều này cho thấy tình trạng suy giảm dân số kéo dài đang làm thay đổi sâu sắc hệ thống giáo dục Trung Quốc.

Theo Caixin, trong năm 2025, Trung Quốc giảm 21.400 trường mẫu giáo, đưa tổng số còn 231.900 trường, tương đương trung bình mỗi ngày có gần 60 trường mẫu giáo đóng cửa. Số trẻ nhập học bậc mầm non cũng giảm 3,58 triệu em, giảm 10%, xuống còn 32,25 triệu em.

Trong khi đó, các trường tiểu học cũng đang đối mặt với tình trạng suy giảm tương tự. Năm 2025, số lượng trường tiểu học tại Trung Quốc giảm khoảng 8.000 trường, còn 128.300 trường, ghi nhận mức giảm mạnh nhất trong vòng 5 năm. Số học sinh nhập học lớp 1 giảm 9,6% so với cùng kỳ năm trước, xuống còn 14,61 triệu em; tổng số học sinh tiểu học cũng giảm 4,06 triệu em.

Sau khi Trung Quốc thực hiện chính sách “hai con” vào năm 2016, tỷ lệ sinh từng tăng trong thời gian ngắn, nhưng đã giảm ngay từ năm sau và tiếp tục lao dốc vào khoảng năm 2020. Số học sinh nhập học tiểu học trên toàn quốc từng tăng vọt trong năm 2023, nhưng sau khi đạt đỉnh 18,77 triệu em đã bắt đầu thu hẹp. Đến các năm 2024 và 2025, số học sinh vào lớp 1 đã giảm mạnh.

Trong khi đó, số học sinh theo học bậc trung học vẫn tiếp tục tăng. Năm 2025, số học sinh mới nhập học trung học cơ sở tăng nhẹ lên 18,52 triệu em; tổng số học sinh đang theo học tăng thêm 1,23 triệu em, đạt 55,09 triệu em. Số trường trung học phổ thông tăng thêm 300 trường, lên 16.100 trường, tuyển sinh 10,74 triệu học sinh mới, tăng 3,7% so với năm trước.

Hiện nay, nhóm học sinh trong độ tuổi học trung học phổ thông chủ yếu là những trẻ sinh trong giai đoạn 2008–2010, thời kỳ tỷ lệ sinh tương đối ổn định.

Theo các hãng truyền thông như NetEase, do tỷ lệ sinh tại Trung Quốc liên tục giảm, số học sinh vào lớp 1 cũng lao dốc theo. Năm 2023, số học sinh lớp 1 là 18,77 triệu em; năm 2024 giảm mạnh còn 16,17 triệu em; đến năm 2025 tiếp tục giảm xuống còn 14,61 triệu em.

Từ năm 2016 đến năm 2024, số trẻ sơ sinh tại Trung Quốc giảm với tốc độ ngày càng nhanh: năm 2016 là 17,86 triệu; năm 2017 là 17,23 triệu; năm 2018 giảm xuống còn 15,23 triệu; năm 2019 là 14,65 triệu; năm 2020 giảm mạnh còn 12 triệu; năm 2021 tiếp tục giảm xuống 10,62 triệu; năm 2022 xuống dưới 10 triệu, còn 9,56 triệu; năm 2023 tiếp tục giảm còn 9,02 triệu; đến năm 2024 tăng nhẹ lên 9,54 triệu.

Xét theo số liệu về trẻ sơ sinh, vài năm tới số học sinh nhập học tiểu học có khả năng sẽ giảm xuống dưới mốc 10 triệu em. Khi đó, số lượng giáo viên sẽ trở nên dư thừa nghiêm trọng, và ngành nghề từng được xem là “bát cơm sắt” lớn nhất sẽ phải cắt giảm quy mô đáng kể.

Trên thực tế, nhiều địa phương đã bắt đầu triển khai các biện pháp ứng phó. Trong nửa đầu năm 2025, thành phố Ngạc Châu (tỉnh Hồ Bắc) đã cố định tổng biên chế giáo viên các trường tiểu học và trung học, đồng thời căn cứ vào xu hướng giảm nguồn học sinh tiểu học để cắt giảm 500 chỉ tiêu biên chế ở bậc tiểu học và chuyển sang bậc trung học cơ sở. Huyện Vạn Niên, tỉnh Giang Tây thông báo tạm dừng tuyển dụng giáo viên tiếng Anh trong năm 2025; huyện Tiến Hiền, thành phố Nam Xương, tỉnh Giang Tây cũng cho biết sẽ không tuyển dụng giáo viên trong năm 2025.

Một blogger cho rằng nguyên nhân cốt lõi dẫn đến tình trạng thiếu nguồn học sinh là tỷ lệ sinh của Trung Quốc sụt giảm theo kiểu “lao dốc”. Ông cho rằng vấn đề này đã gây ra những hệ lụy nghiêm trọng về xã hội và kinh tế tại các thành phố lớn, đồng thời sẽ dẫn đến những cuộc khủng hoảng sâu sắc hơn trong tương lai.

Ông cho rằng hiện tượng này xuất phát từ một số nguyên nhân chính.

Thứ nhất là chi phí nuôi con quá cao. Giá nhà đắt đỏ khiến người trẻ không dám mua nhà, từ đó ảnh hưởng đến ý định kết hôn.

Thứ hai là chi phí giáo dục. Từ bậc mẫu giáo đến đại học, chi phí học thêm có thể lên tới hàng chục nghìn, thậm chí hàng trăm nghìn nhân dân tệ; tổng chi phí để nuôi một đứa trẻ đến khi trưởng thành lên tới khoảng 1,5 triệu nhân dân tệ. Trong khi bản thân người trẻ còn gặp khó khăn để trang trải cuộc sống, họ càng không dám nghĩ đến chuyện sinh con.

Thứ ba là thu nhập không theo kịp giá cả. So với 10 năm trước, thu nhập hiện nay không tăng tương xứng với đà leo thang của giá cả, tiền thuê nhà và chi phí y tế, khiến áp lực cuộc sống của người trẻ ngày càng lớn.

Thứ tư là sự thay đổi trong quan niệm sống. Khác với trước đây khi kết hôn và sinh con được xem là lựa chọn tất yếu của cuộc đời, ngày nay ngày càng nhiều người trẻ theo đuổi tự do cá nhân và cho rằng sống độc thân hạnh phúc hơn kết hôn.

Mặc dù chính quyền Trung Quốc liên tục thúc đẩy kết hôn và sinh con, đồng thời đưa ra nhiều khoản trợ cấp, nhưng vẫn không thể xoa dịu nỗi lo sâu xa của người trẻ về giá nhà cao, việc làm thiếu ổn định và tương lai bấp bênh. Vì vậy, tỷ lệ kết hôn và tỷ lệ sinh vẫn ở mức thấp.

Trong bối cảnh đó, số trẻ nhập học tại các trường mẫu giáo và tiểu học đương nhiên sụt giảm mạnh, và việc hàng loạt trường học phải đóng cửa đã trở thành xu hướng khó có thể đảo ngược.