Trung Quốc ghi nhận mức tăng trưởng kinh tế yếu nhất trong 3 năm

Tăng trưởng kinh tế của Trung Quốc trong quý II đã chậm lại xuống đến mức thấp nhất trong ba năm. Điều này gây thêm áp lực buộc Bắc Kinh phải đưa ra thêm các biện pháp kích thích kinh tế để đạt được các mục tiêu chính thức.

Theo số liệu do Cục Thống kế Quốc gia Trung Quốc công bố hôm thứ Tư (15/7), tổng sản phẩm quốc nội (GDP) của Trung Quốc tăng trưởng khoảng 4,3% trong quý II so với cùng kỳ năm ngoái. Tốc độ tăng trưởng này giảm đáng kể so với mức tăng trưởng 5% được báo cáo cho trong quý I và thấp hơn mức tăng trưởng 4,5% mà các nhà kinh tế học được hãng thông tấn Reuters khảo sát dự báo trước đây

Con số này thể hiện mức tăng trưởng tồi tệ nhất kể từ quý IV năm 2022, thời điểm Trung Quốc đang gặp phải nhiều khó khăn do các biện pháp hạn chế nghiêm ngặt đối phó với đại dịch Covid-19 gây ra. Mức tăng trưởng này cũng thấp hơn mục tiêu tăng trưởng cả năm từ 4,5% đến 5%, mục tiêu tăng trưởng thấp nhất trong hơn ba thập kỷ.

Đối với một số nhà phân tích kinh tế, những dữ liệu mới nhất được chính quyền Trung Quốc công bố củng cố thêm dấu hiệu cho thấy nền kinh tế Trung Quốc đang mất đà tăng trưởng.

Phát biểu với tờ The Epoch Times, ông David Huang, một nhà phân tích kinh tế ở Mỹ am hiểu tình hình kinh tế Trung Quốc, cảnh báo: “Nếu ngay cả những số liệu chính thức của cục thống kê [quốc gia Trung Quốc] – vốn thường xuyên chỉnh sửa những dữ liệu bất lợi – cũng có vẻ ảm đạm, thì tình hình thực tế của nền kinh tế [Trung Quốc] chắc hẳn phải rất tệ.”

Hiện tại, sự chú ý đang hướng đến cuộc họp của Bộ Chính trị Trung Quốc sắp diễn ra vào cuối tháng này. Tại cuộc họp này, các quan chức hàng đầu của Đảng Cộng sản Trung Quốc (ĐCSTQ) sẽ quyết định liệu họ có kế hoạch đưa ra các biện pháp kích thích mới để duy trì đà tăng trưởng kinh tế hay không.

Trong một bản ghi chú hôm thứ Tư (15/7), ông Lynn Song, nhà kinh tế trưởng khu vực Đại Trung Hoa của Ngân hàng ING, nhận định: “Nếu không có các biện pháp hỗ trợ, chúng ta có thể sẽ chứng kiến tăng trưởng [kinh tế của Trung Quốc] tiếp tục giảm sút.”

Ông Trương Trí Uy (Zhiwei Zhang), nhà kinh tế trưởng của công ty quản lý quỹ Pinpoint Asset Management có trụ sở tại Hồng Kông, không tin rằng Bộ Chính trị Trung Quốc sẽ phát tín hiệu về thâm hụt tài khóa mở rộng, bởi vì xuất khẩu của Trung Quốc hiện vẫn rất mạnh.

Thâm hụt tài khóa mở rộng (wider fiscal deficit) có nghĩa là mức chênh lệch giữa khoản chi tiêu và nguồn thu của chính phủ đang ngày càng lớn ra. Điều này xảy ra khi chính phủ tiêu nhiều tiền hơn mức họ thu về (qua thuế, phí) so với kỳ trước, buộc phải đi vay nợ nhiều hơn để bù đắp. 

Ông Trương lưu ý: “Các nhà hoạch định chính sách và các nhà nghiên cứu [Trung Quốc] đều nhất trí rằng Trung Quốc cần thúc đẩy nhu cầu nội địa. Tuy nhiên, chưa có sự đồng thuận về cách thức thực hiện điều đó.”

Sự mất cân bằng ngày càng trầm trọng

Những dữ liệu chính thức khác của Trung Quốc được công bố hôm thứ Tư (15/7) cho thấy doanh số bán lẻ, một thước đo chi tiêu của người tiêu dùng, đã tăng khoảng 1% trong tháng Sáu so với cùng kỳ năm ngoái, tăng mạnh so với mức giảm 0,6% trong tháng Năm.

Sản lượng công nghiệp tăng khoảng 5,3% trong tháng Sáu so với cùng kỳ năm ngoái, cao hơn mức tăng 4,5% được ghi nhận trong tháng Năm.

Kim ngạch xuất khẩu của Trung Quốc đã tăng vọt lên mức cao kỷ lục. Dữ liệu của Cơ quan Hải quan Trung Quốc công bố hôm thứ Ba (14/7) cho thấy kim ngạch xuất khẩu của nước này đã vượt kỳ vọng, tăng 27% trong tháng Sáu so với cùng kỳ năm ngoái tính theo giá trị đô la Mỹ.

Xuất khẩu tăng vọt của Trung Quốc đã dẫn đến các tranh chấp thương mại với nhiều quốc gia.

Ví dụ, Liên minh châu Âu (EU) đã đặt ra thời hạn tháng Mười cho Bắc Kinh để đạt được tiến triển trong việc giải quyết vấn đề thâm hụt thương mại ngày càng gia tăng và các hành vi thương mại không công bằng khác. Năm ngoái, EU đã ghi nhận khoản thâm hụt thương mại lớn nhất từ trước đến nay với Trung Quốc, lên tới 1 tỷ euro (1,1 tỷ đô la) mỗi ngày.

Chủ tịch Ủy ban châu Âu Ursula von der Leyen đã phát tín hiệu về khả năng trả đũa nếu Bắc Kinh không đạt được kết quả cụ thể trước tháng Mười.

Phát biểu với các phóng viên tại thành phố Cork của Ireland hồi đầu tháng này, Chủ tịch von der Leyen cảnh báo: “Đối thoại là điều thiết yếu, nhưng đối thoại phải mang lại kết quả. Về cơ bản, chúng ta đã chuẩn bị cho mọi tình huống, và chúng ta có đầy đủ các công cụ cần thiết [để đáp trả].”

Đầu tư và chi tiêu giảm, thất nghiệp tăng

Trong nửa đầu năm nay, tại Trung Quốc đầu tư tài sản cố định, thước đo các tài sản dài hạn từ đất đai, cảng biển đến đường sắt, đã giảm 5,7% so với cùng kỳ năm ngoái. Đầu tư vào thị trường bất động sản đã ghi nhận mức giảm 18% so với cùng kỳ năm ngoái.

Ông Andy Ji, một nhà phân tích kinh tế của công ty tư vấn ITC Markets có trụ sở ở Thượng Hải, nhận định rằng “trở ngại chính” đối với tăng trưởng kinh tế là sự suy giảm đầu tư.

Ông Ji nhấn mạnh: “Một cỗ máy công nghiệp dựa trên công nghệ cao hoạt động song song với sự suy giảm đột ngột của tiêu dùng và đầu tư trong nước cho thấy rõ đà tăng trưởng có sự phân cực sâu sắc của nền kinh tế.”

Đà tăng trưởng có sự phân cực sâu sắc là cụm từ mô tả một tình trạng trong kinh tế vĩ mô hoặc kinh doanh, nơi sự phát triển diễn ra không đồng đều: một vài nhóm ngành, quốc gia hoặc doanh nghiệp bứt phá rất mạnh, trong khi phần lớn lại bị tụt hậu hoặc suy yếu. 

Tuần trước, nhà kinh tế học nổi tiếng người Trung Quốc Lý Đại Cửu (Li Daokui) đã bày tỏ mối quan ngại về việc đầu tư tài sản cố định ở Trung Quốc liên tục sụt giảm, đồng thời cảnh báo sự suy giảm này là chưa từng có tiền lệ. Ông cũng kêu gọi sự chú ý đến tỷ lệ thất nghiệp cao ở Trung Quốc, đặc biệt là ở nhóm người trẻ tuổi từ 16 đến 24 tuổi.

Ông Lý cảnh báo rằng nếu vấn đề việc làm và đầu tư không được giải quyết, các mục tiêu kinh tế rộng lớn hơn sẽ gặp phải những khó khăn nghiêm trọng.

Tại Trung Quốc, hàng chục triệu người đã mất việc làm chính thức, phải chuyển sang làm việc trong nền kinh tế việc làm tự do, nơi họ thường làm tài xế xe công nghệ hoặc tài xế giao hàng, phải đối mặt với giờ làm việc dài, lương thấp, và các phúc lợi an ninh xã hội hạn chế.

Nền kinh tế việc làm tự do (gig economy) là mô hình kinh tế trong đó các công việc ngắn hạn, linh hoạt và theo hợp đồng phổ biến hơn các vị trí làm việc toàn thời gian. Người lao động (Gig worker) thường dùng các nền tảng trực tuyến như ứng dụng để nhận việc và được trả công theo từng nhiệm vụ hoàn thành.  

Các cuộc phỏng vấn với các gia đình và chủ doanh nghiệp nhỏ ở Trung Quốc trong những tuần gần đây cũng vẽ nên một bức tranh ảm đạm. Một số gia đình cho biết họ đã cắt giảm hoặc trì hoãn các khoản mua sắm không cần thiết do không chắc chắn về việc làm và lương bổng sau khi cuộc khủng hoảng bất động sản đã làm suy giảm tài sản của họ.

Ông Triệu (Zhao), một người ẩn danh chỉ muốn dùng họ để phát biểu, là một cư dân ở thành phố Tế Nam, thủ phủ của tỉnh Sơn Đông, một trong những tỉnh giàu có nhất Trung Quốc, nhấn mạnh: “Không phải là người ta không muốn chi tiêu. Mà là họ sợ.”

Hồi tháng trước khi phát biểu với tờ The Epoch Times, ông Triệu lưu ý: “Trước đây mọi người thường cho rằng tiền lương của họ sẽ đến đều đặn mỗi tháng. Giờ đây, giá nhà đang giảm, công việc trở nên bấp bênh hơn, và nhiều gia đình vừa phải hỗ trợ con cái vừa phải chăm sóc cha mẹ già. [Vì vậy] mọi người phải suy nghĩ kỹ trước khi chi tiêu”.

Theo The Epoch Times