Trung Quốc hạ mục tiêu tăng trưởng kinh tế xuống mức thấp nhất trong nhiều thập kỷ

Chính quyền Trung Quốc đã ấn định mục tiêu tăng trưởng kinh tế năm nay ở mức thấp nhất kể từ năm 1991.

Trong báo cáo công tác thường niên trình bày ngày 5/3 trước Đại hội Đại biểu Nhân dân Toàn quốc — cơ quan lập pháp bù nhìn của Trung Quốc — Thủ tướng Lý Cường đã đặt mục tiêu tăng trưởng tổng sản phẩm quốc nội (GDP) ở mức 4,5% đến 5%.

Con số này khiêm tốn hơn so với mục tiêu “khoảng 5%” được thiết lập trong 3 năm liên tiếp kể từ năm 2023. Tuy nhiên, đây là lần đầu tiên sau hơn 30 năm Bắc Kinh đặt mục tiêu GDP hàng năm dưới ngưỡng 5%.

Các nhà kinh tế cho biết việc sụt giảm mức tăng trưởng dự kiến này không gây bất ngờ.

“Điều này nhìn chung phù hợp với kỳ vọng của thị trường, khi các số liệu về GDP và chi tiêu tiêu dùng gần đây cho thấy dấu hiệu suy yếu”, Samuel Siew, giám đốc đầu tư tại Synergy Financial Advisers ở Singapore, nhận định. “Mục tiêu này có lẽ cũng đã tính đến các lệnh thuế quan của Mỹ, vốn được dự báo sẽ tiếp tục là lực cản đối với tăng trưởng”.

Thủ tướng Trung Quốc đã bảo vệ quyết định này khi nói rằng mục tiêu mới được thiết kế để tạo khoảng trống cho việc phòng ngừa rủi ro và “đặt nền tảng vững chắc để mang lại hiệu suất tốt hơn trong những năm tới”.

Trong những năm gần đây, nền kinh tế Trung Quốc đã phải đối mặt với áp lực dai dẳng từ cả bên trong và bên ngoài đất nước. Tình trạng suy thoái kéo dài của lĩnh vực bất động sản khiến các doanh nghiệp thận trọng trong việc đầu tư mới, trong khi các hộ gia đình đang thắt lưng buộc bụng. Thanh niên ngày càng khó tìm việc làm.

Thêm vào những thách thức đó là cuộc chiến thương mại với Hoa Kỳ. Thuế quan bổ sung của Mỹ đã buộc các nhà máy Trung Quốc phải tìm kiếm thị trường mới và đa dạng hóa hoạt động sản xuất.

Lĩnh vực xuất khẩu hiện đang đối mặt với những trở ngại mới từ các hành động quân sự của Mỹ – Israel chống lại Iran. Mối đe dọa đóng cửa Eo biển Hormuz, một lộ trình thương mại trọng yếu của Trung Đông, có thể làm gián đoạn chuỗi cung ứng toàn cầu do Trung Quốc chi phối.

Viên Ngọc Vĩ, một nhà quản lý quỹ tại Trinity Synergy Investment ở Hồng Kông, cảnh báo rằng các mục tiêu chính sách và tăng trưởng của Bắc Kinh cho năm nay, vốn được chuẩn bị vào cuối năm 2025, đã không tính đến các cuộc xung đột đang diễn ra ở Iran.

“Nếu Iran đầu hàng, đó sẽ là một tin rất tiêu cực đối với Trung Quốc, quốc gia coi Eo biển Hormuz là một tuyến đường thương mại sống còn,” ông Viên phân tích.

Năm ngoái, dữ liệu chính thức cho thấy Trung Quốc đã đạt mục tiêu tăng trưởng 5%. Điều đó phần lớn nhờ vào xuất khẩu mạnh mẽ, đóng góp gần 1/3 mức tăng trưởng. Kết quả là quốc gia này đã ghi nhận mức thặng dư thương mại kỷ lục 1.200 tỷ USD vào năm 2025.

Việc Trung Quốc dựa vào xuất khẩu thúc đẩy bởi nợ vay để tăng trưởng đã vấp phải sự chỉ trích từ các đối tác thương mại lớn và Quỹ Tiền tệ Quốc tế.

Trong một báo cáo hồi tháng Hai sau đợt đánh giá hàng năm của Quỹ Tiền tệ Quốc tế về nền kinh tế và các chính sách thị trường của Trung Quốc, tổ chức này đã kêu gọi Bắc Kinh cắt giảm một nửa trợ cấp công nghiệp và ưu tiên chuyển đổi sang mô hình tăng trưởng dựa trên tiêu dùng.

Trước thông báo của ông Lý Cường, chính quyền địa phương đã sớm phát đi tín hiệu sẵn sàng chấp nhận tốc độ tăng trưởng kinh tế thấp hơn. Khoảng 21 trên tổng số 31 vùng cấp tỉnh đã đặt mục tiêu tăng trưởng kinh tế năm nay thấp hơn so với năm 2025, theo các thông tin trên truyền thông nhà nước về báo cáo công tác của chính quyền địa phương.

Trong đó bao gồm các tỉnh miền Nam như Quảng Đông và Chiết Giang, vốn được biết đến là những đầu tàu kinh tế và trung tâm sản xuất của cả nước, khi các tỉnh này đã cắt giảm mục tiêu tăng trưởng GDP năm 2026 xuống 0,5%.

Phát biểu tại Bắc Kinh vào ngày 5/3, Thủ tướng Trung Quốc thừa nhận rằng việc chuyển đổi sang các động lực tăng trưởng mới là vô cùng “gian nan”.

“Sự mất cân bằng giữa cung mạnh và cầu yếu đang rất nghiêm trọng,” ông Lý Cường cho biết trong bài phát biểu kéo dài một giờ. “Kỳ vọng của thị trường còn yếu, và có nhiều rủi ro cũng như hiểm họa tiềm ẩn trong các lĩnh vực trọng điểm.”