Ứng dụng “Chết hay chưa” bùng nổ ở Trung Quốc: 8 tệ cho nỗi sợ sống một mình

Ứng dụng “死了么” (Chết hay chưa) là một app trả phí trên App Store Trung Quốc có giá 8 tệ, chỉ có một chức năng rất đơn giản: cho phép người dùng cài đặt liên hệ khẩn cấp và mỗi ngày vào app “điểm danh” một lần; nếu liên tiếp hai ngày không điểm danh, hệ thống sẽ tự động gửi email nhắc nhở tới liên hệ đó. Nhờ đúng vào tâm lý lo âu của người sống một mình, ứng dụng này đã nhanh chóng leo lên vị trí số 1 trong bảng xếp hạng app trả phí trên App Store Trung Quốc ngày 10/1.

Ứng dụng “Chết hay chưa” và nỗi lo của người độc thân

Theo truyền thông trong nước Trung Quốc, ứng dụng này được giới thiệu là một công cụ an toàn “siêu nhẹ” dành riêng cho nhóm người sống một mình, do công ty MoonScape ở Trịnh Châu phát triển, mới chỉ có trên App Store Trung Quốc, chưa có bản Android, và đã từ miễn phí chuyển sang thu 8 tệ/lượt tải. Sau khi cài đặt, người dùng thiết lập email liên hệ khẩn cấp và mỗi ngày mở app để “check‑in”; nếu nhiều ngày liền không thao tác, hệ thống sẽ tự động gửi email báo động cho người liên hệ, và bản mới còn cho phép liên kết vòng đeo tay thông minh để theo dõi chỉ số sinh lý rồi kích hoạt cảnh báo khẩn cấp.

Người sáng lập cho biết dự án được khởi động khoảng giữa năm 2025, thời gian lập trình thực tế chưa đến một tháng, chi phí ban đầu “chỉ hơn 1.000 tệ”, nhưng sau khi bùng nổ tải về thì định giá doanh nghiệp đã vượt 10 triệu tệ; đội ngũ chỉ có ba người, đều là “sinh sau 1995”.

Dù vậy, không ít ý kiến chê ứng dụng “vô bổ”: chỉ hỗ trợ iOS, cảnh báo bằng email – loại mà nhiều người hầu như không kiểm tra – nên nếu người dùng thực sự xảy ra chuyện thì rất có thể liên hệ khẩn cấp cũng chẳng kịp phản ứng.

Cái tên gây ám ảnh và tâm lý “một mình thì ai biết mình chết?”

Với văn hóa kiêng kỵ chữ “chết”, tên ứng dụng “Chết chưa” (死了么) bị nhiều người chê là quá thẳng, “xúi quẩy”, gợi cảm giác bất an; nhiều cư dân mạng đề nghị nên đổi thành “Còn sống không” (活着么) cho “dễ nghe” hơn.

Trên mạng tràn ngập các lời bình: Nên gọi là “App ‘Còn sống không’”, “Không có người giám hộ, nhiều ngày không check‑in thì hệ thống báo cho ai?”

Có người còn đùa sẽ lập app “Kết hôn chưa”, “Ly hôn chưa”, nếu hai vợ chồng 30 ngày không cùng điểm danh thì tự động tính là ly hôn.

Dù nghe như chuyện cười, sức nóng của ứng dụng này lại chạm đúng một nỗi sợ rất thực: trong bối cảnh số người sống một mình tăng nhanh, áp lực công việc nặng nề, tin tức về người trẻ độc thân hoặc ly hôn đột tử trong nhà một mình xuất hiện ngày càng nhiều, nỗi lo “một ngày nào đó mình chết trong phòng mà chẳng ai biết” trở thành ám ảnh chung.

Những bi kịch người độc thân và sự bất an về an sinh

Một trường hợp thu hút sự chú ý và được chia sẻ nhiều đó là trường hợp của bà Tưởng, 46 tuổi, độc thân ở Thượng Hải: Tháng 10/2025 bà đột ngột xuất huyết não, phải nhập ICU, bệnh viện cần thân nhân ký cam kết phẫu thuật nhưng cha mẹ đã mất, không chồng, không con. Công ty phải lục tung danh bạ mới tìm được một người anh họ xa của bố bà là ông Ngô tới ký giấy và tạm ứng chi phí mổ; hai tháng sau bà qua đời, khi đó cơ quan dân chính thành phố Thượng Hải tuyên bố căn cứ Bộ luật Dân sự sẽ tiếp nhận toàn bộ di sản – bao gồm vài triệu tệ tiền gửi ngân hàng – để “dùng cho mục đích công ích”.

Ông Ngô đề nghị lấy một phần tiền để trả lại 40.000 tệ đã ứng viện phí và mua phần mộ cho bà Tưởng, nhưng bị ủy ban khu phố bác với lý do “chiếu theo pháp luật”, nói cùng lắm chỉ “xếp cho an táng trên biển”, nếu ông muốn mua đất chôn thì tự bỏ tiền và chịu phí duy trì; khoản 40.000 tệ tạm ứng phải đợi cơ quan dân chính làm xong thủ tục thanh lý di sản, có thể mất nửa năm hoặc lâu hơn, và cũng chưa chắc được hoàn đủ.

Vụ việc nhanh chóng khơi dậy làn sóng phẫn nộ trên mạng xã hội. Nhiều người đặt câu hỏi: tài sản tích cóp cả đời của một con người, vì sao đến phút cuối lại không thể dùng cho chính họ? Đằng sau cái chết của bà Tưởng không chỉ là bi kịch cá nhân, mà là cảm giác bất lực của những người sống một mình trước hệ thống pháp lý và an sinh.

Nỗi lo ấy được phản chiếu rõ nét qua lời tâm sự của một cư dân mạng sinh năm 1986. Ở tuổi ngoài 40, làm lao động tự do, đã ly hôn, không con cái, lương hưu dự kiến chỉ hơn 2.000 tệ mỗi tháng, người này mô tả tương lai của mình bằng cụm từ “một thân một mình”. Không phải sợ chết, mà sợ chết trong im lặng, sợ đến lúc không còn khả năng tự quyết, cũng không có ai đứng ra thay mình nói một lời.

Chính trong khoảng trống đó, một ứng dụng đơn giản chỉ cần “điểm danh mỗi ngày” lại trở thành phao tinh thần cho hàng triệu người.

“Ngựa cười không ai biết, ngựa khóc khắp nơi đều nhận ra” và tâm trạng kiệt quệ của tầng lớp dưới

Từ một ứng dụng nhỏ cho tới những hiện tượng mạng tưởng như hài hước khác, tất cả đều phản ánh cùng một trạng thái tâm lý xã hội.

Cư dân mạng bình luận: “Một công cụ đơn giản mà ba người sinh sau năm 1995 chỉ mất một tháng để làm ra, tại sao lại có thể gây bùng nổ trên mạng ngay lập tức? Vì nó trúng vào một điểm đau chung của hàng trăm triệu người. Nếu tôi sống một mình và đột nhiên gặp chuyện, ai sẽ biết? Ai có thể giúp tôi?”

“Có dữ liệu cho thấy, số người độc thân từ 20 đến 49 tuổi ở Trung Quốc đã vượt qua 110 triệu, và ngày càng có nhiều người trẻ cuộc sống một mình một cách chọn hoặc không chọn. Chúng ta tận hưởng sự độc lập và tự do, nhưng sự việc của bà Tưởng như một tấm gương, phản chiếu sự yếu đuối bị bỏ qua đằng sau tự do này.”

Điều này có thể giải thích tại sao ứng dụng “Chết hay chưa” lại được ưa chuộng. Bà Tưởng có hàng triệu tệ trong tài khoản ngân hàng, nhưng lại ra đi một cách cô đơn. Còn với nhiều người trong độ tuổi trung niên, cuộc sống dường như giống như làm việc cật lực mà không có chút đền đáp.

Một người đàn ông chia sẻ trải nghiệm của mình, nghe mà thật sự xót xa.

“Hôm nay tôi đã gọi một chuyến xe tải nhỏ trên nền tảng, đi 63km với giá 78 tệ. Tài xế xe tải chạy mất hai, ba tiếng mới đến để giao hàng. Tôi hỏi anh ta, ‘63km mà anh chạy hai ba tiếng?’ Tài xế xe tải liên tục xin lỗi, xin lỗi, xin đừng đánh giá thấp tôi.”

Sau đó, người đàn ông này mới biết rằng tài xế xe tải đã bị thủng lốp trên đường, anh ta đã bỏ ra 30 tệ để vá lốp, tốn 12 tệ để sạc điện và 6 tệ để ăn một tô mì. Cả chuyến xe 78 tệ gần như là không có lời.

Tại sao giờ đây những người ở tầng lớp dưới lại khó khăn đến vậy? Người đàn ông nói rằng, anh nghe mà cảm thấy rất buồn. “Tài xế này là trụ cột của gia đình, cả gia đình đều dựa vào anh để kiếm sống, nhưng anh phải chạy từ sáng đến tối, và ngày tối đa cũng chỉ kiếm được 200 tệ. Người như anh ta hiện giờ rất nhiều.”

Hiện nay, người trung niên không chỉ đối mặt với áp lực thất nghiệp, mà còn phải gánh vác khoản vay mua nhà nặng nề, cùng với trách nhiệm nuôi con và chăm sóc cha mẹ già. Mọi thứ đều cần tiền, nhưng phần lớn mọi người chỉ kiếm được từ 3.000 đến 5.000 tệ mỗi tháng.

Giữa không khí u ám đó, một hiện tượng mạng tưởng như hài hước lại bất ngờ gây sốt: “ngựa khóc”. Một người dùng đăng video khoe hai món đồ chơi linh vật năm Ngựa, nhưng một con có miệng bị may ngược, biểu cảm trông như đang khóc.

“Ngựa cười không ai biết, ngựa khóc khắp nơi đều nhận ra. Người dùng đã mua hai món đồ chơi may mắn năm Ngựa, phát hiện một con ngựa có miệng bị may ngược, ngựa vui biến thành ngựa khóc, má hồng và lỗ mũi kéo dài đến cằm, cả nhà sản xuất và người bán đều rất xin lỗi, chúng tôi cũng cười chết. Nhà sản xuất đã gửi lại cho người dùng một con ngựa mới.”

Khi video này lan truyền, nhiều người đã chủ động tìm “ngựa khóc”.

Ông chủ của cửa hàng nói với báo chí rằng, họ đã mở hơn mười dây chuyền sản xuất và làm việc cật lực để sản xuất “ngựa khóc”, nhưng vẫn không đủ cung cấp.

Người dùng mạng nói về sự nổi tiếng bất ngờ của “ngựa khóc”:

“Điều này có thể phản ánh trạng thái tâm lý của người dân hiện nay.” 

“Cùng một biểu cảm như những con trâu ngựa.” 

“Người mua: Anh ta trông không vui giống như tôi bị bóc lột vậy.” 

“Mỗi con trâu ngựa đều có thể cảm nhận được.” 

“Ngựa khóc, giống như trạng thái làm việc của tôi.”

“Sống độc lập nhưng rất mong manh” – và câu hỏi về ưu tiên của nhà nước

Khi nhiều “trâu ngựa” đến từ nông thôn vẫn đang nỗ lực làm việc vì cuộc sống, thì cha mẹ già của họ lại đang chịu đựng khó khăn tại quê nhà.

Trong khi thế hệ “trâu ngựa” vật lộn mưu sinh, cha mẹ già ở quê miền Bắc lại phải chống chọi mùa đông rét cắt da trong hoàn cảnh bị “cấm đốt than, ép dùng khí đốt”. Ở nhiều làng thuộc Hà Bắc, chính sách “chuyển than sang khí đốt” khiến việc sưởi ấm bằng khí thiên nhiên trở nên xa xỉ: nhà rộng, cách nhiệt kém, muốn giữ nhiệt độ 20 độ C có thể tốn trên 6.000 tệ cho một mùa đông, trong khi trước kia đốt than chỉ mất 1.000–2.000 tệ.

Nhiều gia đình lương hưu chỉ hơn 100 tệ/tháng hoặc thu nhập nông dân rất thấp nên đành chịu rét, ai “lén đốt cái gì cho ấm” thì bị UAV trên trời quay lại, cán bộ theo khói mà tới, phạt 500–2.000 tệ và tịch thu chất đốt; còn được khuyến khích hàng xóm tố giác lẫn nhau để nhận thưởng.

Trong khi đó, danh sách các khoản cho vay, viện trợ hàng chục, hàng trăm tỷ USD cho nhiều nước từ Venezuela, Nga, tới các nước châu Phi, Trung Đông lại khiến nhiều người chua chát so sánh: nếu số tiền ấy dùng để mua bảo hiểm y tế cho hơn 900 triệu nông dân hoặc tăng lương hưu cho 250 triệu người già nông thôn, thì có thể bảo đảm an sinh nhiều thập niên. Câu hỏi “tiền thuế của dân rốt cuộc phục vụ ai” được nhắc lại, kèm theo lời oán trách “chúng tôi đâu đòi ăn vi cá, bào ngư trong bát của các người, sao các người cứ dòm chằm chằm vào củ cải dưa muối trong bát chúng tôi?” – như một tuyên bố: người dân chỉ muốn được sống có đường thoát, chứ không cần mỹ từ “tô hồng hình ảnh” của chế độ.

Trong bối cảnh đó, sự đón nhận dành cho ứng dụng “Chết hay chưa” không chỉ là chuyện một ứng dụng “nhắc người khác xem mình còn sống không”, mà là biểu hiện của cảm giác lẻ loi, bất an và không được bảo vệ của hàng trăm triệu người đang sống một mình trong một xã hội ngày càng khắc nghiệt.