Blog: Điểm mù trong nhận thức của thanh niên Mỹ về chủ nghĩa xã hội

Một cuộc thăm dò gần đây cho thấy 48% người Mỹ từ 18 đến 34 tuổi có thiện cảm với chủ nghĩa xã hội, so với 32% ở người Mỹ nói chung. Phát hiện này đáng được chú ý.

Thế nhưng, có thiện cảm với một khái niệm không đồng nghĩa với việc đã đồng thuận về ý nghĩa của khái niệm đó hay về những chính sách mà nó ủng hộ. Trong các cuộc phỏng vấn tại Đại học Michigan, sinh viên mô tả chủ nghĩa xã hội theo nhiều cách khác nhau, chẳng hạn chăm sóc y tế giá phải chăng, dịch vụ do chính phủ tài trợ, hệ thống an sinh xã hội hay doanh nghiệp thuộc sở hữu tập thể. Một số người được phỏng vấn thừa nhận người trẻ có thể đang có cái nhìn lý tưởng hóa về chế độ xã hội chủ nghĩa.

Sự mơ hồ này rất quan trọng, bởi chủ nghĩa xã hội không chỉ là cách gọi khác của lòng trắc ẩn, sự công bằng hay việc giúp đỡ nhóm người yếu thế. Hiểu theo nghĩa rộng, đó là một hệ thống kinh tế trong đó tài sản sản xuất, như các ngành công nghiệp chủ chốt, đất đai hay doanh nghiệp, thuộc quyền sở hữu hoặc kiểm soát của xã hội chứ không phải của tư nhân.

Hệ thống này có nhiều hình thức: quyền sở hữu có thể thuộc về nhà nước, người lao động hay các tổ chức tập thể khác. Tuy nhiên, câu hỏi cốt lõi vẫn là ai sở hữu và kiểm soát tư liệu sản xuất.

Định nghĩa này không hàm ý mọi chương trình công đều là chủ nghĩa xã hội. Bản thân các ngân hàng thực phẩm, chương trình giảm nợ vay sinh viên, an sinh xã hội hay các chương trình y tế do chính phủ tài trợ không thay thế chế độ sở hữu tư nhân đối với doanh nghiệp. Những chính sách này có thể tồn tại trong một nền kinh tế hỗn hợp, nơi phần lớn công ty vẫn thuộc sở hữu tư nhân và thị trường vẫn phân bổ hàng hóa, dịch vụ. Người trẻ mong có một hệ thống an sinh xã hội tốt hơn không nhất thiết ủng hộ việc chính phủ điều hành nhà máy.

Chúng ta cần phân biệt rõ hai điều này. Nếu cứ gọi mọi nỗ lực giúp đỡ các gia đình là chủ nghĩa xã hội, cái nhãn ấy sẽ thành lời miệt thị chứ không phải lời giải thích.

Khi một chính trị gia hứa đưa ra một chương trình, cử tri có quyền biết chương trình đó cụ thể gồm những gì, tiền lấy từ đâu và ai là người ra quyết định. Chẳng hạn, một chương trình bảo hiểm y tế công đặt ra những câu hỏi hoàn toàn khác với việc chính phủ sở hữu bệnh viện, nhà sản xuất thuốc hay rộng hơn là cả ngành y tế. Chi tiết rất quan trọng.

Dù vậy, cử tri không nên để những lời lẽ ôn hòa, êm tai che mắt. Khi quyền sở hữu hay quyền kiểm soát chuyển từ cá nhân và doanh nghiệp tư nhân sang nhà nước hoặc tập thể, quyền ra quyết định cũng chuyển theo.

Ai sẽ quyết định sản xuất cái gì, vốn đầu tư chảy vào đâu, giá cả ra sao và nhu cầu nào được ưu tiên? Cơ chế kiểm soát và cân bằng nào sẽ bảo vệ người dân trước sự lãng phí, thiên vị, gian lận hay áp lực chính trị? Điều gì sẽ xảy ra khi các nhà hoạch định trung ương thay hàng triệu người tiêu dùng và doanh nghiệp đưa ra những lựa chọn mà trước đây họ tự quyết?

Đó là những câu hỏi chính đáng về quyền lực và trách nhiệm giải trình. Kinh tế thị trường có những khiếm khuyết nghiêm trọng, như bất bình đẳng, quyền lực dồn vào tay các doanh nghiệp và tình trạng người dân không mua nổi nhu yếu phẩm vì giá quá cao. Những vấn đề này cần được giải đáp thẳng thắn. Song trao thêm quyền quyết định cho chính phủ không tự động giải quyết được chúng.

Bất kỳ chế độ nào cũng nên được đánh giá qua cách nó vận hành trên thực tế: nó có bảo vệ quyền lựa chọn của cá nhân, khuyến khích đổi mới, sử dụng nguồn lực hiệu quả, và có cho công dân những cách thiết thực để giám sát người ra quyết định hay không.

Thế hệ trẻ cũng nên hiểu rằng một quốc gia có hệ thống phúc lợi xã hội hoàn chỉnh chưa hẳn là quốc gia xã hội chủ nghĩa. Một nước có thể vừa vận hành nền kinh tế thị trường tư bản chủ nghĩa, vừa đánh thuế cao hơn và cung cấp dịch vụ công rộng hơn. Sự tồn tại của hệ thống an sinh xã hội không trả lời được câu hỏi ai sở hữu nền kinh tế.

Sự phân biệt này cũng rất quan trọng trong bầu cử. Ông Abdul El-Sayed, ứng viên Thượng viện Mỹ của Đảng Dân chủ tại bang Michigan, tự nhận mình là nhà tư bản, trong khi chiến dịch tranh cử của ông lại kêu gọi bảo hiểm y tế toàn dân cùng hàng loạt chính sách công trên diện rộng. Cử tri nên xem xét nghiêm túc cả hai điều này.

Thay vì chỉ dựa vào cái nhãn của chính trị gia hay lời công kích của đối thủ, cử tri nên xem kỹ từng đề xuất: nội dung cụ thể là gì, ai sẽ thực hiện, và nó sẽ ảnh hưởng ra sao đến lựa chọn và quyền sở hữu của tư nhân.

Các bạn cử tri trẻ thân mến, đừng xấu hổ vì quan tâm đến những người có cuộc sống khó khăn. Lòng trắc ẩn là một đức tính, và cách đối xử với người yếu thế nên là thước đo của bất kỳ chế độ kinh tế nào. Chỉ có điều, đừng để những lời lẽ êm tai chi phối phán đoán của bạn.

Hãy hỏi những người đang xin lá phiếu của bạn rằng chủ nghĩa xã hội có nghĩa là gì với họ. Hãy hỏi cơ cấu sở hữu sẽ thay đổi ra sao, ai sẽ là người quyết định, và có bằng chứng nào cho những lời hứa đó.

Thế hệ trẻ đã đủ trưởng thành để đặt ra những câu hỏi hóc búa. Thực ra, chính tương lai của họ khiến những câu hỏi này càng cấp bách.

Hãy hiểu sự khác biệt giữa hệ thống an sinh xã hội và chế độ sở hữu xã hội. Hãy hiểu sự khác biệt giữa một đề xuất chính sách và một hệ thống kinh tế. Rồi hãy tỉnh táo đưa ra lựa chọn sáng suốt. Điều này không chỉ có lợi cho cử tri trẻ, mà cũng không phải là đòi hỏi quá đáng với bất kỳ cử tri nào.

Giới thiệu tác giả:

Armstrong Williams là cây bút chuyên mục của The Epoch Times, nhà bình luận chính trị, nhà văn, doanh nhân và là người sáng lập công ty Howard Stirk Holdings.

Bài gốc tiếng Anh “The Blind Spot in Young Americans’ New Affection for Socialism” đăng trên The Epoch Times.

Xem thêm:

• Mike Rogers cáo buộc Abdul El-Sayed liên hệ Muslim Brotherhood tại cuộc vận động Thượng viện Michigan 2026
• Cựu thống đốc Blagojevich kêu gọi bầu Cộng hòa, cáo buộc phe xã hội kiểm soát Dân chủ
• Bầu cử giữa kỳ Mỹ: 37 cuộc đua then chốt, 2 đảng đối đầu ra sao?

Theo Armstrong Williams/ Epoch Times