Ấn Độ: Người nghèo đổi rác lấy thực phẩm, một mũi tên trúng hai đích

Ambikapur, một thành phố ở Chhattisgarh, Ấn Độ, có một “nhà hàng rác” khuyến khích nhóm cư dân thu nhập thấp thu gom chai nhựa và các loại rác thải khác để đổi lấy bữa ăn miễn phí. Điều này không chỉ giúp họ no bụng mà còn cải thiện môi trường đường phố, một mũi tên trúng hai đích.

Theo báo cáo của BBC vào ngày 19/8, Ambikapur là nơi tiên phong trong dự án “Nhà hàng rác” vào năm 2019. Ông Vinod Kumar Patel, thay mặt cho Tổng công ty thành phố Ambikapur (một cơ quan công chịu trách nhiệm quản lý cơ sở hạ tầng và dịch vụ của thành phố), đã mở một nhà hàng như vậy gần bến xe buýt chính của địa phương.

Ông Patel cho biết mọi người có thể đổi một kilôgam rác thải nhựa để lấy một bữa ăn đầy đủ bao gồm cơm, hai món cà ri rau, đậu lăng, roti canai, salad và dưa chua, trong khi nửa kilôgam rác thải nhựa có thể được đổi lấy bữa sáng như samosa (một loại bánh bao chiên) hoặc vada pav (một loại bánh khoai tây).

“Ý tưởng này nhằm giải quyết hai vấn đề hiện hữu ở Ambikapur – rác thải nhựa và nạn đói”, ông nói. Ý tưởng rất đơn giản: người thu nhập thấp, đặc biệt là người vô gia cư và người nhặt rác, được khuyến khích thu gom rác thải nhựa từ đường phố và bãi rác để đổi lấy một bữa ăn nóng hổi.

Nhà hàng phục vụ hơn 20 người mỗi ngày, hầu hết đều đến từ những gia đình nghèo, trong đó có một phụ nữ địa phương tên là Rashmi Mondal.

Mỗi sáng, Mondal dậy sớm để lùng sục khắp các con phố trong thành phố tìm rác thải nhựa, rồi mang đến nhà hàng của Patel. Đối với cô, việc thu gom rác thải này là một phương tiện sinh tồn.

Mondal cho biết cô đã làm công việc này nhiều năm rồi. Trước đây, cô phải bán rác thải nhựa thu gom được cho các nhà tái chế địa phương với giá chỉ 10 rupee Ấn Độ (0,12 đô la Mỹ) một kg, gần như không đủ sống. “Nhưng giờ đây, tôi có thể dùng số nhựa thu gom được để mua thức ăn cho gia đình. Nó đã thay đổi hoàn toàn cuộc sống của chúng tôi”.

Ông Ritesh Saini, điều phối viên vệ sinh và chất thải của thành phố, cho biết nhà hàng cũng đã tác động đến lượng rác thải nhựa đổ vào bãi rác. Kể từ khi thành lập vào năm 2019, nhà hàng đã thu gom được gần 23 tấn rác thải nhựa.

Ông Saini lưu ý rằng con số này chỉ chiếm một phần nhỏ trong tổng lượng rác thải nhựa của thành phố, là 226 tấn vào năm 2024, hầu hết đều được tái chế.

Tuy nhiên, ông cho biết mục tiêu của nhà hàng là bắt giữ những kẻ “lọt lưới” và khuyến khích cộng đồng tham gia. Điều này phù hợp với mục tiêu của thành phố về giảm thiểu và tái chế rác thải nhựa, bao gồm các quy định chặt chẽ hơn về sử dụng nhựa và các phương pháp phân loại và quản lý rác thải tốt hơn.

Sáng kiến ​​này đã mang lại cho thành phố danh tiếng là một trong những thành phố sạch nhất Ấn Độ. Ông Saini giải thích rằng thành phố, nơi từng thải ra 45 tấn rác thải rắn mỗi ngày, đang phải đối mặt với vấn nạn rác thải. Nhưng giờ đây, thành phố đang triển khai chương trình tái chế. Nhựa thu gom được tái chế thành dạng viên, sử dụng trong xây dựng đường bộ hoặc bán cho các đơn vị tái chế, tạo nguồn thu cho chính quyền địa phương. Rác ướt được ủ thành phân, và chỉ một lượng nhỏ rác thải không thể tái chế được chuyển đến nhà máy xi măng để làm nhiên liệu.

Nhờ những nỗ lực này và những nỗ lực tương tự, Ambikapur được biết đến là thành phố “không có bãi chôn lấp”.

“Mô hình Ambikapur” này sau đó đã được nhân rộng trên 48 quận trong toàn bang, trở thành hình mẫu về quản trị địa phương cho các thành phố cỡ trung khác. Tuy nhiên, không phải thành phố nào cũng có thể nhân rộng thành công. Một số thành phố đã bị đình trệ do sự tham gia của công chúng thấp, phân loại rác thải kém và cơ sở hạ tầng không đầy đủ.

Các chuyên gia cho rằng mặc dù các chương trình thu gom rác thải nhựa đã có tác động, nhưng chúng không thể giải quyết được vấn đề rác thải nhựa quá mức và rác thải không thể tái chế ở hầu hết các hộ gia đình Ấn Độ. Tuy nhiên, chúng có thể nâng cao nhận thức của cộng đồng về vấn đề ô nhiễm nhựa và là điểm khởi đầu tốt cho những cải thiện, vì vậy chúng vẫn hữu ích.