Xác tàu cổ hé lộ kho báu lấp lánh, giải mã bí ẩn di tích nghìn năm dưới Địa Trung Hải

Gần đây, khảo cổ học dưới nước tại Địa Trung Hải đã đạt được bước đột phá quan trọng. Các nhà khảo cổ lần lượt công bố kết quả nghiên cứu về hai con tàu cổ bị đắm ở vùng biển ngoài khơi Croatia và đảo Sicily của Italy, qua đó tái hiện một phần lịch sử huy hoàng về hoạt động thương mại và sự giao thoa giữa các nền văn minh thời cổ đại.

Xác tàu ngoài khơi đảo Mljet, Croatia: Sự xa hoa tột bậc thời Byzantine

Viện Bảo tồn Di sản Croatia vào mùa hè năm nay chính thức công bố kết quả khảo cổ tại một xác tàu nằm gần đảo Mljet. Con tàu được xác định có niên đại vào cuối thế kỷ 7 hoặc đầu thế kỷ 8, và công tác khai quật có hệ thống đã được tiến hành từ năm 2015.

Sau nhiều năm làm sạch và phục hồi dưới nước, các nhà nghiên cứu đã đạt được kết quả gây chấn động: khai quật được hơn 600 gram vàng (khoảng 1,3 pound), mức vàng lớn nhất từng được ghi nhận trong khảo cổ học xác tàu Địa Trung Hải.

Không chỉ gây kinh ngạc bởi khối lượng vàng, độ tinh xảo của các hiện vật được khai quật tại khu vực này cũng khiến giới chuyên môn thán phục. Các hiện vật bao gồm những đồng tiền vàng do 4 vị vua thuộc vương triều Heraclian phát hành, cùng những chiếc khóa trang trí tinh xảo được gắn hồng ngọc, ngọc lục bảo và ngọc trai.

Những món trang sức xa hoa này không chỉ thể hiện trình độ chế tác hàng đầu thời bấy giờ mà còn hé lộ thân phận đặc biệt của những người có mặt trên tàu. Đáng chú ý, một chiếc nhẫn vàng có hình con dấu được phát hiện tại đây có thiết kế đặc biệt. Các chuyên gia suy đoán con tàu có thể từng chở một nhân vật có địa vị cực kỳ cao cùng đoàn tùy tùng.

Ông Pavle Dugonjic, người đứng đầu bộ phận khảo cổ dưới nước thuộc Viện Bảo tồn Di sản Croatia, nói với Reuters rằng, đặc biệt là chiếc nhẫn này, “chắc chắn không phải thứ mà một người bình thường sẽ đeo”.

Giáo sư khảo cổ học Justin Leidwanger của Đại học Stanford nói với Reuters rằng xác tàu ngoài khơi đảo Mljet là “một trong những di tích xác tàu quan trọng nhất của thời kỳ này”. Khu vực này có ý nghĩa then chốt đối với việc nghiên cứu quá trình chuyển đổi từ giai đoạn cuối của Đế chế La Mã sang thế giới Trung Cổ, cũng như sự biến đổi của các tuyến hàng hải trên Địa Trung Hải.

Ngoài ra, trong những năm gần đây, nhiều phát hiện khảo cổ Byzantine quan trọng khác cũng được ghi nhận tại các khu vực lân cận, như một bức tranh khảm có niên đại 1.600 năm được trưng bày tại miền nam Israel vào năm 2025, và tàn tích một thành phố Byzantine 1.700 năm tuổi được phát hiện tại Ai Cập vào mùa hè năm nay.

Bảo tàng dưới nước ngoài khơi Sicily: Tàu buôn La Mã hơn 2.000 năm tuổi

Một phát hiện khác được thực hiện ngoài khơi đảo Sicily của Italy. Cách bờ biển Mazara del Vallo khoảng 3 dặm, nhà vô địch thế giới môn câu cá bằng lặn tự do Giacomo de Mola phát hiện một xác tàu cổ ở độ sâu khoảng 150 feet (46 mét) dưới mặt nước. Ông gọi nơi này là “bảo tàng dưới nước”.

Hàng trăm chiếc vò hai quai cổ (amphorae) được bảo quản đặc biệt tốt nằm rải rác dưới đáy biển. Ngoài ra, các nhà khảo cổ còn phát hiện hai mỏ neo lớn bằng chì cùng một ống chì.

Sau khi giới chức và các chuyên gia Italy tiến hành xác minh, con tàu được xác định là một tàu La Mã cổ đại bị đắm vào khoảng thế kỷ 2 hoặc thế kỷ 1 trước Công nguyên. Những chiếc vò trên tàu khi đó chủ yếu được sử dụng để vận chuyển rượu vang, dầu ô liu và ngũ cốc.

Theo CBC, Bộ trưởng Văn hóa Italy Alessandro Giuli gọi đây là “một trong những phát hiện khảo cổ dưới nước quan trọng nhất trong những năm gần đây”, đồng thời cho rằng phát hiện này phản ánh sâu sắc lịch sử thương mại và các tuyến hàng hải của Địa Trung Hải, nơi từng là điểm giao thoa của các nền văn minh cổ đại.

Hai phát hiện khảo cổ dưới nước quan trọng này không chỉ phô bày những kho báu lộng lẫy đã bị chôn vùi dưới đáy biển suốt hàng nghìn năm, mà còn cung cấp những bằng chứng vật chất không thể thiếu để giải mã mạng lưới thương mại cổ đại và những biến động của các đế chế quanh Địa Trung Hải.