Trí tuệ cảm xúc của phụ nữ cao hơn nam giới?

Mọi người thường cho rằng trí tuệ cảm xúc (EQ) quan trọng hơn chỉ số thông minh (IQ), đặc biệt là ở nơi làm việc, và trí tuệ cảm xúc của phụ nữ thường cao hơn nam giới. Tuy nhiên, một nghiên cứu dài hạn cho thấy quan điểm cho rằng trí tuệ cảm xúc của phụ nữ cao hơn nam giới chưa chắc đã chính xác.

Trong nghiên cứu do Đại học Limerick (University of Limerick) ở Ireland và Đại học Zurich (University of Zurich) ở Thụy Sĩ cùng các tổ chức khác phối hợp thực hiện, các nhà nghiên cứu đã phân tích 1.279 bài báo học thuật và dữ liệu của 609.278 người đến từ 76 quốc gia.

Kết quả cho thấy, xét về trung bình, phụ nữ đạt điểm cao hơn trong việc nhận biết và thấu hiểu cảm xúc, nhưng lại đạt điểm thấp hơn trong việc quản lý cảm xúc. Trong những vấn đề liên quan đến quản lý cảm xúc của bản thân, nam giới (bao gồm đàn ông và bé trai) thường đạt điểm cao hơn nữ giới, trong khi nữ giới đạt điểm cao hơn ở những vấn đề liên quan đến quản lý cảm xúc của người khác.

Những kết quả này cũng có liên quan đến cách đo lường trí tuệ cảm xúc. Trong các bài kiểm tra dựa trên hiệu suất (tức yêu cầu người tham gia hoàn thành nhiệm vụ và chấm điểm dựa trên độ chính xác), lợi thế của phụ nữ lớn hơn; nhưng trong các bảng câu hỏi tự đánh giá, trong đó người tham gia tự đánh giá năng lực của mình, lợi thế này tương đối nhỏ hơn.

Giáo sư Jochen Menges, chuyên ngành nghiên cứu lãnh đạo tại Đại học Zurich, nói: “Trong các bài kiểm tra dựa trên hiệu suất, phụ nữ có lợi thế rõ rệt; nhưng trong phần tự đánh giá, lợi thế này gần như biến mất. Nhận thức về bản thân và năng lực thực tế được thể hiện ra không phải là một”.

Ông cho biết các nhà nghiên cứu không thể xác định nguyên nhân của sự chênh lệch này. “Nam giới có thể đánh giá quá cao năng lực của mình, phụ nữ có thể đánh giá thấp năng lực của mình, hoặc cả hai trường hợp đều có thể xảy ra. Dù thế nào đi nữa, sự tự tin và năng lực là hai chuyện khác nhau, các doanh nghiệp không nên đánh đồng hai điều này”.

Do những dữ liệu này trải dài trong khoảng thời gian gần 30 năm, các nhà nghiên cứu có thể theo dõi những thay đổi diễn ra theo thời gian. Họ phát hiện rằng trong những năm gần đây, khác biệt giới tính về trí tuệ cảm xúc nói chung đã thu hẹp, và sự thay đổi này đặc biệt rõ rệt ở nhóm trẻ em.

Menges cho biết sự thay đổi này phù hợp với những biến đổi trong quá trình xã hội hóa và các chuẩn mực giới, nhưng họ không thể xác lập mối quan hệ nhân quả giữa hai yếu tố này.

Vì sao trí tuệ cảm xúc quan trọng ở nơi làm việc?

Các nghiên cứu trước đây cho thấy trí tuệ cảm xúc cao có liên quan đến hiệu suất công việc, khả năng quản lý căng thẳng và các mối quan hệ giữa người với người tại nơi làm việc, thể hiện ở khả năng giao tiếp và quản lý xung đột.

Các nhà nghiên cứu của nghiên cứu này cho biết, quan điểm “phụ nữ có trí tuệ cảm xúc cao hơn” được nhắc đi nhắc lại trên các ấn phẩm kinh doanh sẽ tiềm ẩn rủi ro nếu không được xem xét kỹ. Họ cho rằng nếu coi quan điểm này là một sự thật đã được xác lập, nó có thể khiến người sử dụng lao động giao cho phụ nữ quá nhiều lao động cảm xúc (emotional labor) tại nơi làm việc.

Menges nói: “Cách nói khái quát như vậy có thể củng cố định kiến của mọi người và chuyển lao động cảm xúc sang cho phụ nữ”.

Nhà xã hội học người Mỹ Arlie Hochschild lần đầu tiên đưa ra khái niệm lao động cảm xúc vào năm 1983. Khái niệm này chỉ việc trong xã hội tư bản, cảm xúc có giá trị thị trường và giá trị trao đổi. Con người phải điều chỉnh cảm xúc của bản thân để phù hợp với các chuẩn mực, bảo đảm công việc diễn ra thuận lợi, qua đó nhận được tiền lương.

Menges đề nghị các công ty không nên tiếp tục xem trí tuệ cảm xúc là một đặc điểm của phụ nữ, mà nên coi nó là một tập hợp các kỹ năng; đồng thời, khi điều kiện cho phép, nên sử dụng những tiêu chuẩn đo lường dựa trên hiệu suất đã được kiểm chứng, thay vì chỉ dựa vào việc tự đánh giá.

Ông nói: “Hãy bồi dưỡng những năng lực này cho tất cả mọi người, đừng mặc nhiên coi lao động cảm xúc là trách nhiệm của phụ nữ”.

Nói đến việc bồi dưỡng trí tuệ cảm xúc, có chuyên gia cho rằng trí tuệ cảm xúc có thể được bồi dưỡng từ nhỏ, và những bậc cha mẹ nuôi dạy được những đứa trẻ có trí tuệ cảm xúc cao thường có 7 thói quen, cũng chính là 7 chiến lược để dạy trẻ. Những chiến lược này bao gồm làm gương cho trẻ về cách xử lý cảm xúc của bản thân, xin lỗi trẻ, không ép trẻ phải cố ý thể hiện sự lễ phép, v.v.