Cách ĐCSTQ lợi dụng thuật toán của MXH khiến tiếng nói bất đồng “biến mất”

Ngày 7/3, một blogger người Hoa sống tại Canada đã công khai chia sẻ trải nghiệm cá nhân khi tài khoản của mình bị nghi là trở thành mục tiêu của “cuộc vây quét bằng thuật toán” do lực lượng mạng của Đảng Cộng sản Trung Quốc (ĐCSTQ) tiến hành.

Theo mô tả, kiểu tấn công này không còn trực tiếp khóa tài khoản, mà lợi dụng lỗ hổng trong thuật toán đề xuất của nền tảng. Thông qua các tài khoản “zombie” (tài khoản ảo) đồng loạt hủy theo dõi, chặn tài khoản… họ cắt đứt dòng lưu lượng truy cập của mục tiêu một cách chính xác, khiến người này rơi vào tình trạng “bị hạn chế hiển thị ngầm”. Một số nhà sáng tạo nội dung nổi tiếng cũng xác nhận hiện tượng này và cho rằng kiểu “chiến tranh dư luận tinh vi” như vậy đang ngày càng leo thang.

Người trong cuộc tiết lộ mô hình “3 bước săn mồi”

Theo tài khoản X có tên “Finding心歸何處”, blogger này bắt đầu vận hành tài khoản từ tháng 1/2026, chủ yếu chia sẻ trải nghiệm sau khi rời Trung Quốc cùng các quan điểm thời sự, và dần thu hút người theo dõi.

Số người theo dõi của tài khoản tăng từ khoảng 2.800 vào ngày 14/2 lên 7.800 vào ngày 7/3. Một số bài đăng được lan truyền rộng rãi, bài có lượng hiển thị cao nhất đạt 870.000 lượt, với khoảng 1.300 lượt thích và 200 bình luận.

Tuy nhiên, cùng với sự gia tăng lưu lượng truy cập, blogger này nhận thấy tài khoản của mình dường như đang chịu một dạng tấn công có tổ chức và mô tả nó gồm 3 giai đoạn: “cài sẵn – ẩn mình – kích hoạt”.

• Giai đoạn 1: “Cài sẵn”
  Một lượng lớn tài khoản không ảnh đại diện, không bài đăng và rất ít người theo dõi bất ngờ theo dõi tài khoản của anh. Vì số người theo dõi tăng, ban đầu anh không chú ý.
• Giai đoạn 2: “Ẩn mình”
  Những tài khoản này tiếp tục nằm trong danh sách người theo dõi trong thời gian dài, khiến thuật toán liên kết tài khoản của blogger với một “mạng xã hội chất lượng thấp”.
• Giai đoạn 3: “Kích hoạt”
  Mỗi khi blogger đăng bài liên quan đến ĐCSTQ hoặc chủ đề chính trị nhạy cảm và bài viết bắt đầu lan truyền mạnh, các tài khoản này sẽ đồng loạt hành động: cùng lúc hủy theo dõi và chặn tài khoản trong thời gian ngắn.
  Blogger cho biết có ngày hơn 30 tài khoản cùng lúc chặn anh, và các hoạt động này đều diễn ra trong giờ làm việc theo múi giờ Bắc Kinh.

Cơ chế hoạt động: “giết người vô hình”

Theo phân tích của blogger, hiệu quả của kiểu tấn công này nằm ở việc lợi dụng chính logic của thuật toán đề xuất trên nền tảng X.

Khi một lượng lớn người theo dõi rời đi đúng lúc bài đăng đạt độ lan tỏa cao, thuật toán có thể hiểu nhầm rằng nội dung đó “gây phản cảm mạnh” hoặc “có thông tin sai lệch”, từ đó kích hoạt cơ chế tự động hạn chế đề xuất đến người dùng ngoài danh sách theo dõi.

Ngoài ra, trong hệ thống đánh giá của thuật toán, việc nhiều người dùng chủ động chặn một tài khoản là tín hiệu tiêu cực mạnh. Nếu việc chặn diễn ra hàng loạt trong thời gian ngắn, tài khoản có thể bị đưa vào “danh sách đen tìm kiếm”, khiến người khác khó tìm thấy tài khoản ngay cả khi nhập ID để tìm.

Hai yếu tố này kết hợp sẽ làm giảm điểm uy tín của tài khoản, khiến lượng truy cập các bài đăng sau đó giảm mạnh, tạo ra hiệu ứng gọi là “bị hạn chế hiển thị ngầm”.

Một đặc điểm khác khiến phương thức này khó bị phát hiện là: hủy theo dõi và chặn đều là quyền bình thường của người dùng, nên nền tảng gần như không thể xác định đây là hành vi tấn công có tổ chức. Ngoài ra, việc lưu lượng truy cập đột ngột biến mất dễ khiến người sáng tạo nội dung rơi vào trạng thái tự nghi ngờ hoặc mất động lực sáng tác, từ đó đạt được mục tiêu “bịt miệng” với chi phí rất thấp.

Người trong ngành: hiện tượng đã tồn tại hơn 2 năm

Liên quan đến tiết lộ này, người dẫn chương trình bình luận thời sự “Văn Chiêu đàm cổ luận kim” (文昭談古論今) viết trên nền tảng X rằng ông đã chú ý đến hiện tượng tương tự từ khoảng 2 năm trước.

Theo ông, lực lượng mạng của ĐCSTQ từ lâu đã nghiên cứu thuật toán của các nền tảng lớn, thông qua việc “làm ô nhiễm thuật toán và kích hoạt cơ chế kiểm duyệt của nền tảng” để hạn chế lưu lượng của các blogger chỉ trích chính quyền, đồng thời thúc đẩy các tài khoản tuyên truyền chính thức, qua đó điều hướng dòng dư luận.

Ông cũng cho rằng với sự phổ biến của các công cụ AI, ngưỡng kỹ thuật để thực hiện các chiến dịch thao túng quy mô lớn đã giảm đáng kể, khiến chi phí thấp hơn và hiệu quả cao hơn. Từ nửa cuối năm ngoái, nhiều nhà sáng tạo nội dung trên X và YouTube cũng phản ánh tình trạng lưu lượng bất thường.

Một số người quan sát khác cũng đưa ra ý kiến tương tự. Có người cho rằng các chiến dịch này không chỉ dựa vào đội ngũ tài khoản giả số lượng lớn mà còn có các nhóm kỹ thuật chuyên nghiệp điều phối phía sau.

Đề xuất đối phó

Đối mặt với kiểu tấn công này, blogger nói trên và một số người trong ngành đưa ra một số gợi ý, dù thừa nhận các biện pháp hiện nay còn hạn chế.

• Về quản lý tài khoản:
  Nên thường xuyên kiểm tra và xóa các tài khoản “3 không” (không ảnh đại diện, không bài đăng, tài khoản mới lập) khỏi danh sách người theo dõi để giảm nguy cơ bị thuật toán gắn với mạng lưới chất lượng thấp.
• Khi xảy ra tấn công tập trung:
  Tăng tần suất đăng bài và tương tác, khuyến khích người theo dõi thật tham gia bình luận, nhằm tạo tín hiệu tích cực bù đắp cho các tín hiệu tiêu cực.
• Quản lý bình luận:
  Kịp thời dọn dẹp khu vực bình luận và chặn các tài khoản có hành vi đáng ngờ để tránh việc chúng liên kết hoạt động và kích hoạt cơ chế hạn chế của nền tảng.

Ngoài ra, nhiều người cho rằng việc duy trì chất lượng nội dung ổn định và xây dựng cộng đồng người theo dõi trung thành vẫn là yếu tố then chốt. Nguồn lưu lượng ổn định từ người xem thật được xem là tuyến phòng thủ quan trọng nhất trước các nỗ lực thao túng.