Chuyên gia: Cảnh giác chiêu “câu phẫn nộ”, nhóm chủ yếu ở Việt Nam dùng AI bịa tin

Bình luận giận dữ hay lượt chia sẻ một bài đăng khiêu khích có thể đúng như ý người làm nội dung, và các chuyên gia cho rằng AI đang khiến chiêu “câu phẫn nộ” này dễ kiếm tiền hơn bao giờ hết. Một phân tích ở Canada còn phát hiện một nhóm hoạt động chủ yếu từ Việt Nam dùng AI bịa tin giả để thu tiền quảng cáo.

Một một hành khách của American Airlines đã phải trả số tiền phạt khổng lồ vì gây rối khiến chuyến bay bị gián đoạn. (Ảnh minh họa: pathdoc/ Shutterstock)

Một video về giảm cân xuất hiện trên mạng xã hội với nội dung khiến người xem phẫn nộ.

Bài đăng có kèm đường link tới một ứng dụng giảm cân, và một số người đã bấm vào. Những người khác đổ vào phần bình luận tranh cãi, chỉ trích nhau và chia sẻ video.

Thế nhưng, bài đăng tưởng như chỉ là một nội dung kích động trên mạng xã hội thực chất là một quảng cáo được dàn dựng kỹ lưỡng.

Còn cơn giận mà video khơi lên? Đó cũng là một phần trong chiến lược quảng cáo.

“Thú thật, chính tôi cũng từng dùng AI để câu phẫn nộ,” ông Carmelo Zaffarana, nhà sáng lập công ty Lucernel LLC, nói với The Epoch Times.

Lucernel là một công ty phần mềm độc lập, phát triển cả nền tảng web lẫn ứng dụng cho iPhone.

Ông Zaffarana mô tả chi tiết cách vận hành của chiêu “câu phẫn nộ” (rage bait). Trước tiên, người làm nội dung dùng trí tuệ nhân tạo (AI) tạo ra những đoạn video trông như do người thật quay, trong đó nhân vật thể hiện một phản ứng nhất định.

“Giả sử bạn có một ứng dụng ăn kiêng, ứng dụng đếm calo hay ứng dụng giảm cân. Video câu phẫn nộ có thể nói thế này: ‘Nếu bạn không giảm được cân, đó là vì bạn chưa đủ cố gắng’, rồi cho thấy phản ứng của người dùng. Sau đó, họ cầm điện thoại lên và mở ứng dụng mà bạn đang quảng bá,” ông nói, và cho biết thêm rằng video thường lồng ghép một quảng cáo ngầm.

“Dưới video sẽ xuất hiện rất nhiều bình luận giận dữ, video được chia sẻ cho bạn bè, và một số người tò mò hỏi: ‘Ứng dụng này tên là gì?’ Phễu bán hàng thực sự bắt đầu từ đây,” ông Zaffarana nói.

Từ kinh nghiệm của mình, ông cho biết người viết bình luận hỏi tên ứng dụng thường chính là nhà sáng lập ứng dụng, hoặc một tài khoản phụ.

“Tôi không thực sự nghĩ rằng thuật toán đẩy loại nội dung này… Nó lan truyền mạnh vì khơi lên cảm xúc dữ dội; người ta xem đi xem lại video và chia sẻ cho bạn bè.”

Chiêu “câu phẫn nộ”, tức cố tình tạo ra cơn giận, đã có từ nhiều năm nay. Sự xuất hiện của AI như đổ thêm dầu vào lửa, khiến việc chia sẻ những ý kiến gây sốc trên mạng xã hội và các nền tảng trực tuyến trở nên dễ dàng hơn bao giờ hết.

The Epoch Times đã phỏng vấn các chuyên gia về tiếp thị số, khoa học hành vi và chiêu câu phẫn nộ để tìm hiểu việc chọc giận người khác trên mạng kiếm ra tiền bằng cách nào.

“Sự phẫn nộ có sức hút vì nó thúc đẩy bình luận và chia sẻ, và những tín hiệu này đưa video tới nhiều người hơn. Tiền không nằm ở bản thân cơn giận, mà ở số lượt xem do cơn giận mang lại,” ông Saim Siddiqui, người làm kênh YouTube “không lộ mặt” kiêm huấn luyện viên nội dung, giải thích với The Epoch Times.

“Không lộ mặt” (faceless) là loại kênh nội dung mà người làm không bao giờ xuất hiện trước ống kính. Ông Siddiqui ngày nào cũng tiếp xúc trực tiếp với mảng nội dung AI của loại kênh này.

Tạo tương tác ảo

Tình trạng đẩy mức tương tác của người dùng lên một cách giả tạo đang là vấn đề ngày càng đáng lo ngại trên nhiều nền tảng mạng xã hội. Tương tác có thể là bình luận, lượt xem hay lượt bấm. Một số người phàn nàn rằng kiểu tương tác bị dẫn dụ này đang khiến sự tham gia của người dùng mất dần tính chân thực.

Tuy nhiên, ông Siddiqui cho biết chính kiểu tương tác này giúp người làm nội dung kiếm tiền từ bài đăng, qua những cách mà ông gọi là “phần lớn là thứ nhàm chán”.

Các cách kiếm tiền quen thuộc mà ông kể ra gồm: chương trình quảng cáo YouTube AdSense; các chương trình chia sẻ doanh thu cho người sáng tạo trên X, Facebook và TikTok; đường link tiếp thị liên kết trong phần mô tả; và dẫn dắt người xem mua khóa học hay tham gia cộng đồng trả phí.

Ông lưu ý rằng người làm nội dung không phải lúc nào cũng cần đăng thật nhiều bài mới kiếm được tiền, nhưng càng đăng nhiều thì khả năng có một bài đạt lượng tương tác cao càng lớn.

“Chỉ cần vài bài nổi lên là đủ, và đề tài gây kích động là cách dễ nhất để nội dung nổi lên. Điều đó đã biến câu phẫn nộ từ một chiêu dùng một lần thành một ngành kinh doanh dựa vào số lượng,” ông Siddiqui nói.

Ông Sufyan Mughal, chuyên gia AI của công ty công nghệ tài chính One9Pay tại Anh, cũng nhận thấy một số người làm nội dung áp dụng cách này.

“Tiền thật nằm ở lượng tương tác khổng lồ mà nội dung gây phẫn nộ có thể tạo ra. So với nội dung trung tính, nội dung gây phẫn nộ có thể có lượng bình luận và chia sẻ gấp 5 đến 10 lần. Điều đó có nghĩa là bạn sẽ được nền tảng phân phối rộng hơn nhiều,” ông Mughal nói với The Epoch Times.

Dùng nội dung trực tuyến khơi gợi cảm xúc để mở rộng lượng khán giả không phải là điều mới, nhưng cách kiếm tiền từ những bài đăng gây chia rẽ vẫn là lĩnh vực đang được nghiên cứu.

Bà Kate Scott là phó giáo sư Đại học Kingston (Anh), chuyên nghiên cứu giao tiếp qua máy tính. Trong bài nghiên cứu “Từ câu view đến câu phẫn nộ: ngữ dụng học và việc kiếm tiền từ cảm xúc trên TikTok”, bà viết: “Trên các nền tảng video ngắn như TikTok, tương tác tăng qua lượt thích, bình luận, chia sẻ và lưu lại đồng nghĩa với thu nhập của người làm nội dung cũng tăng”.

Câu phẫn nộ không giới hạn ở một nền tảng hay chủ đề nào, mà là bất cứ nội dung nào làm tăng mạnh tương tác của bài đăng. Năm ngoái, Facebook đã trả cho người sáng tạo nội dung gần 3 tỷ USD, tăng 35% so với năm trước và là tổng mức chi trả cả năm cao nhất từ trước tới nay.

Dù hiện chưa rõ bao nhiêu phần trăm nội dung gây tranh cãi trên mạng là cố ý câu phẫn nộ, mối lo ngại về lượng lớn nội dung độc hại tràn ngập mạng xã hội đang ngày càng tăng.

Một phân tích năm 2026 của Mạng lưới Nghiên cứu Truyền thông Số Canada trên 340 trang Facebook đã phát hiện một nhóm phối hợp hoạt động chủ yếu từ Việt Nam. Nhóm này nhắm vào người dùng ở Canada, Mỹ và châu Âu, dùng AI bịa ra tin giả để dẫn lượng truy cập về các trang tin giả và kiếm tiền quảng cáo.

“Với mô hình kinh doanh thưởng cho bất cứ thứ gì thu hút sự chú ý nhiều nhất, các nền tảng mạng xã hội đã trở thành phương tiện quen thuộc để làm nội dung kiếm lời,” các nhà nghiên cứu Canada viết.

Ông Zaffarana cho biết nhờ AI phổ biến, việc đo phản ứng của khán giả với một nội dung cụ thể giờ đây dễ hơn bao giờ hết.

“Với AI, giờ đây có thể sản xuất hàng loạt loại video này, và các nền tảng gần như không thể phân biệt tương tác [giận dữ] đó là cố ý tạo ra hay tự nhiên,” ông nói.

Phản ứng của các nền tảng số

Các nền tảng mạng xã hội đã có chính sách nhằm hạn chế những thủ đoạn thao túng tương tác. Meta đã cảnh báo rằng tài khoản nào tìm cách lách thuật toán tương tác để trục lợi có thể bị giảm mức hiển thị và bị hạn chế tính năng kiếm tiền.

YouTube xếp nội dung kích động hay gây sốc vào loại có thể không phù hợp để đặt quảng cáo, còn X ghi rõ nội dung dụ tương tác không đủ điều kiện kiếm tiền.

TikTok yêu cầu người sáng tạo tuân thủ tiêu chuẩn và chính sách nội dung của nền tảng, nhưng không cấm cụ thể các bài đăng gây tranh cãi nhằm khơi phản ứng cảm xúc. Dù vậy, nền tảng này cấm thông tin sai lệch hay gây hiểu lầm khi chúng có thể gây tổn hại đáng kể.

Ông Zaffarana cho biết chiêu câu phẫn nộ tồn tại được chính ở vùng xám này. Vì rất khó xác định các bài đăng gây chia rẽ có hoàn toàn nhằm khơi cảm xúc của người xem để kiếm tiền hay không, nhiều nội dung kiểu này dễ dàng lọt lưới.

Năm ngoái, tổ chức phi lợi nhuận châu Âu AI Forensics công bố một báo cáo phân tích 354 tài khoản TikTok, bày tỏ lo ngại về nguy cơ từ nội dung độc hại do AI tạo ra. Nghiên cứu cho thấy trong một tháng, hơn 43.000 bài đăng chủ yếu do AI tạo ra đã đạt 4,5 tỷ lượt xem.

AI Forensics cũng cho biết hình ảnh tình dục hóa phụ nữ, kể cả trẻ vị thành niên, xuất hiện phổ biến. Tổ chức này còn ghi nhận các xu hướng nội dung bài nhập cư, tin giả và những nội dung phản cảm khác.

Cuộc đua xuống đáy

Ông Siddiqui, ông Mughal và ông Zaffarana đều cho rằng AI giúp tạo ra lượng lớn nội dung trực tuyến nhanh hơn, và những người câu phẫn nộ chắc chắn đang tận dụng điều đó để trục lợi.

“Với AI tạo sinh, những nội dung trước đây cả một nhóm phải mất hàng giờ mới làm xong, giờ chỉ cần vài phút,” ông Mughal nói. “Chúng tôi có thể nghĩ ra hàng chục bài than phiền gay gắt khác nhau trong vài phút rồi đem thử. Chi phí làm nội dung đã giảm mạnh, trong khi sản lượng thì rất lớn. Điều này có nghĩa là lợi tức đầu tư từ nội dung gây phẫn nộ cao hơn nhiều so với bất cứ lúc nào trước đây.”

Ông Siddiqui đồng tình.

“Giờ đây, một người có thể làm ra hàng chục video mỗi tuần mà gần như không tốn đồng nào. Khi mỗi lần đăng tải rẻ như vậy, bạn thậm chí không cần video nào cũng phải hay,” ông nói.

Nhà khoa học hành vi kiêm tác giả Gleb Tsipursky cho rằng phản ứng bình thường của con người trước các bài đăng kích động có thể góp phần giúp chúng sinh lời.

“Yếu tố tâm lý rất quan trọng. Người ta chia sẻ nội dung mà họ phản đối mạnh mẽ để bày tỏ sự không đồng tình, và điều đó lại có thể khuếch đại bài đăng gốc,” ông Tsipursky giải thích với The Epoch Times.

Ông nói các nền tảng nên cảnh giác với “những kiểu thao túng có phối hợp, giả tạo và những mô hình kiếm tiền lừa dối, đồng thời vẫn chừa chỗ cho những bất đồng chính đáng”.

Theo ông Tsipursky, cấm tràn lan mọi quan điểm gây tranh cãi sẽ bỏ qua một khác biệt quan trọng.

Ông thừa nhận AI đã hạ thấp rào cản để làm nội dung nhanh, nhưng cho rằng cơ chế then chốt nằm ở “sự tương tác giữa cách sản xuất nội dung rẻ hơn và cách công chúng phản ứng”.

“AI tạo sinh cho phép người ta làm ra và thử nghiệm hình ảnh, tiêu đề, bài đăng khiêu khích nhanh hơn nhiều so với làm thủ công. Điều đó làm giảm chi phí tạo ra sự phẫn nộ,” ông nói.

Ở góc nhìn của ông Mughal, “thuật toán đề xuất vẫn thưởng rất hậu cho nội dung gây giận dữ”.

“Nó mang lại lượng tương tác, bình luận và chia sẻ cao. Tôi từng thấy có tài khoản tăng từ vài ngàn lên hàng trăm ngàn người theo dõi chỉ trong vài tuần, đơn giản nhờ đăng những đoạn video AI gây tranh cãi,” ông nói.

Ông cho rằng thuật toán của phần lớn nền tảng sẽ đẩy “bất cứ thứ gì khiến người ta cãi nhau trong phần bình luận”.

Tuy nhiên, ông Mughal cảnh báo những ai muốn kiếm tiền từ cơn giận trên mạng: lợi nhuận ngắn hạn có thể phải trả giá bằng khả năng sinh lời lâu dài. Ông gọi đó là một cuộc đua xuống đáy.

“Người ta đang dùng sự phẫn nộ, khiến những cuộc trò chuyện thật sự mất đi. Điều đó làm giảm lòng tin và khiến người ta mặc định rằng giữa người làm nội dung và khán giả lúc nào cũng có tranh cãi,” ông Mughal nói.

Dù các nền tảng ngày càng nhận diện tốt hơn thứ mà ông Mughal gọi là “thư rác lộ liễu”, ông cho biết vẫn khó phát hiện những nội dung cố tình kéo tương tác.

“Nó trông giống như tranh cãi thật; các chính sách kiếm tiền hiện nay còn rất nhiều vùng xám,” ông nói.

Ông Siddiqui đồng ý: “Điều này thường gây hại lâu dài cho kênh. Người xem bấm vào, thấy mình bị lừa, rồi không còn tin kênh đó nữa, còn những khán giả ở lại thì chẳng mua gì.”

Vì vậy, ông cho rằng những kênh mạng xã hội thật sự trụ được lâu đều được xây dựng trên nội dung hữu ích, thú vị hay có ý nghĩa, chứ không dựa vào cơn giận được tạo ra.

“Khi bảng tin tràn ngập sự phẫn nộ được dàn dựng, người xem sẽ hoài nghi hơn với mọi thứ họ thấy, kể cả những bản tin thật và những người làm nội dung trung thực,” ông nói.

Published by

Recent Posts

Các nữ hạ nghị sĩ Mỹ cùng Paris Hilton đòi quyền khởi kiện cho nạn nhân deepfake

Các nữ hạ nghị sĩ Mỹ cùng Paris Hilton hối thúc Hạ viện thông qua…

6 phút ago

Trần Tĩnh: Người tu luyện 81 tuổi bị bắt giam, bi kịch ở xứ sở nụ cười

Một cụ bà 81 tuổi tu luyện Pháp Luân Công cùng hai học viên khác…

11 phút ago

Cựu nhà ngoại giao Mỹ kể về “bẫy mật”, giám sát của ĐCSTQ và cạm bẫy kinh doanh

Ông Boam, cựu quan chức thương mại Mỹ tại Bắc Kinh, kể về các quy…

18 phút ago

Nghi chụp lén sân bay Mỹ cho ĐCSTQ, du học sinh Trung Quốc bị tạm giam chờ xử

Tòa án Mỹ tiếp tục tạm giam du học sinh Trung Quốc Tăng Vĩ Hằng,…

26 phút ago

Pennsylvania: Diễn giả kêu gọi Hạ viện Mỹ thông qua dự luật chống mổ cướp nội tạng

Diễn giả tại tòa nhà Quốc hội bang Pennsylvania kêu gọi Hạ viện Mỹ thông…

32 phút ago

Ủy ban Hạ viện Mỹ yêu cầu Microsoft báo cáo về tin đàm phán bán AI cho ByteDance

Ủy ban Hạ viện Mỹ về Đảng Cộng sản Trung Quốc yêu cầu Microsoft báo…

42 phút ago