Khảo sát: Gần một nửa sinh viên đại học Mỹ cân nhắc đổi chuyên ngành vì AI

Khảo sát “Nghiên cứu Tình trạng Giáo dục Đại học năm 2026” do Quỹ Lumina và Gallup công bố cho thấy, khoảng 1/6 sinh viên đại học Mỹ cho biết vì lo ngại tác động của trí tuệ nhân tạo (AI) đối với thị trường việc làm, họ đã thay đổi hướng chuyên ngành đại học.

Theo CNBC đưa tin, khảo sát phát hiện 13% sinh viên cử nhân cho biết đã thay đổi chuyên ngành hoặc lĩnh vực nghiên cứu do trí tuệ nhân tạo, 19% sinh viên hệ cao đẳng cũng có cùng quan điểm. Khoảng 47% sinh viên đại học (khoảng 42% sinh viên cử nhân và khoảng 56% sinh viên cao đẳng) cho biết đã nghiêm túc cân nhắc việc đổi chuyên ngành vì AI.

Phó chủ tịch phụ trách ảnh hưởng và hoạch định của Quỹ Lumina, tiến sĩ Courtney Brown, cho biết AI đang thay đổi cách nhìn của sinh viên đại học về tương lai. Do thường xuyên thấy trên truyền thông rằng AI sẽ thay thế những công việc nào đó, sinh viên bắt đầu nghi ngờ liệu việc bỏ ra thời gian, công sức và tiền bạc để vất vả theo đuổi một số bằng cấp có mang lại kết quả xứng đáng hay không.

Lo ngại AI tác động, sinh viên đổi chuyên ngành để dễ tìm việc

Bà Brown chia sẻ rằng, sinh viên đại học lo lắng ngành học không mang lại cơ hội việc làm, nên đang cân nhắc lựa chọn phù hợp hơn để đảm bảo có thể tìm được việc sau khi tốt nghiệp.

Sinh viên hệ cao đẳng, do bằng cấp gắn liền hơn với nhu cầu hiện tại của thị trường lao động, có khả năng đổi chuyên ngành cao hơn sinh viên hệ cử nhân. Điểm chung của hai nhóm là không chắc ngành học nào vẫn còn hữu ích trong thời đại AI.

Bà Brown nói, sinh viên các lĩnh vực công nghệ và nghề nghiệp là nhóm có tỷ lệ cao nhất cho biết họ nghiêm túc cân nhắc việc đổi chuyên ngành, lần lượt chiếm 27% và 17%. Nhưng đồng thời, những sinh viên này cũng có khả năng cao nhất cho biết họ đã chuyển sang các chuyên ngành công nghệ và nghề nghiệp.

Kết quả này có vẻ mâu thuẫn, nhưng lại phản ánh sự không chắc chắn của sinh viên về việc những bằng cấp nào có thể mang lại lợi ích trong thị trường việc làm hiện nay. Họ không biết nên chọn theo đuổi hay từ bỏ các ngành công nghệ, bởi không ai biết AI cuối cùng sẽ phát triển theo hướng nào.

Kỹ năng bền vững là quan trọng nhất

Trong vấn đề sinh viên đại học quyết định có tiếp tục học lên hay không, AI cũng đang đóng vai trò quan trọng. Khảo sát cho thấy khoảng 1/7 sinh viên cho biết, một trong những lý do chính để theo đuổi bằng cấp là muốn chuẩn bị cho những tiến bộ công nghệ, bao gồm cả AI; 12% sinh viên cho biết là do lo ngại tác động của AI đối với thị trường việc làm.

Bà Brown nói rằng nhiều sinh viên mong muốn học các kỹ năng liên quan đến AI trong đại học, nhưng không phải tất cả các cơ sở giáo dục đều cung cấp đào tạo về AI. Chính sách về AI giữa các trường rất khác nhau, 29% sinh viên cho biết trường hoặc học viện của họ không hỗ trợ đầy đủ để sinh viên chuẩn bị cho việc sử dụng AI sau khi tốt nghiệp.

Bà chỉ ra rằng điều này khiến sinh viên phải đưa ra những quyết định có rủi ro cao về AI và sự phát triển nghề nghiệp tương lai trong khi thiếu sự hướng dẫn rõ ràng từ nhà trường.

Tuy nhiên, bà nhấn mạnh rằng bất kể chọn chuyên ngành nào, giáo dục đại học vẫn có thể cung cấp một số kỹ năng không thể thay thế, như kỹ năng giao tiếp, tư duy phản biện, làm việc nhóm, cũng như khả năng đặt câu hỏi, phân tích và tổng hợp.

Bà nói rằng thị trường lao động và công nghệ sẽ tiếp tục thay đổi. Ngay cả khi có bằng cấp, con người vẫn cần không ngừng nâng cao và học lại kỹ năng. Việc nắm vững một số kỹ năng bền vững thực sự rất hữu ích.