Ngôi sao WR 140 (Wolf-Rayet 140) giải phóng bụi phát sáng tạo ra các gợn sóng. (Ảnh: NASA)
Hình ảnh mới thu được từ kính thiên văn James Webb của NASA (Cơ quan Hàng không Vũ trụ Mỹ) cho thấy hiệu ứng ánh sáng cực mạnh từ một ngôi sao đang giải phóng vật chất cách xa 5.600 năm ánh sáng.
Hiệu ứng đẩy của ánh sáng sao, hay còn được gọi là áp suất bức xạ, là một trong những yếu tố ngăn ngôi sao sụp đổ dưới lực hấp dẫn của chính chúng. Trong một nghiên cứu đăng trên tạp chí Nature hôm 12/10 vừa qua, các nhà thiên văn học tại NASA cho biết họ đã có cái nhìn đầy đủ nhất về hiện tượng này nhờ kính thiên văn James Webb.
Hình ảnh tuyệt đẹp trên được công bố lần đầu vào tháng 7 bởi nhà khoa học công dân Judy Schmidt, trong đó cho thấy gần 20 gợn sóng đồng tâm bao quanh ngôi sao WR 140 trong hệ sao đôi SBC9 1232 cách Trái Đất khoảng 5.600 năm ánh sáng. Sau khi đăng tải, hình ảnh đã tạo ra nhiều suy đoán khác nhau về điều gì có thể gây ra hiệu ứng này. Các nhà khoa học giờ đây đã có lời giải đáp.
Nghiên cứu mới chỉ ra các gợn sóng là những chùm bụi và bồ hóng phát sáng, phun ra từ ngôi sao WR 140 khi nó quay quanh ngôi sao đồng hành theo một quỹ đạo hình elip mà chúng mất khoảng 8 năm để hoàn thành một vòng.
Khi ở khoảng cách gần, gió sao với tốc độ 3.000 km/s của chúng đập vào nhau, tạo ra một chùm vật chất trong không gian và từ từ mở rộng để tạo thành các vòng. Bởi các chùm sáng chỉ bị đẩy ra khi hai ngôi sao ở gần nhau, khoảng cách của các vòng được thiết lập bởi chu kỳ quỹ đạo của chúng. Điều này đồng nghĩa với việc bụi được tạo thành trong những khoảng thời gian đều đặn và các vòng sáng có thể được sử dụng giống như vòng cây để tìm tuổi của bụi.
Tuy nhiên, những gợn sóng này không mở rộng ra bên ngoài với tốc độ cố định. Thay vào đó, chúng đang tăng tốc do bị thúc đẩy bởi các photon hay hạt ánh sáng từ những ngôi sao gần đó. Chính gia tốc này làm thay đổi khoảng cách của giữa các vòng sáng.
“Khi xem dữ liệu, tôi thấy chùm vật chất của WR 140 bung ra giống như một cánh buồm khổng lồ làm từ bụi. Khi gặp gió photon từ ngôi sao, giống như chiếc thuyền buồm bắt được một cơn gió mạnh, nó đột ngột phi về phía trước”, đồng tác giả nghiên cứu Peter Tuthill, nhà vật lý thiên văn tại Đại học Sydney của Úc, cho hay.
WR 140 thuộc loại sao Wolf-Rayet hiếm gặp, có nghĩa là nó đang chết dần chết mòn, mất đi lớp vỏ hydro bên ngoài và phun ra nhiều hạt heli, carbon và nitơ bị ion hóa từ bên trong. Những ngôi sao này sẽ nổ tung như siêu tân tinh vào một ngày nào đó, nhưng cho đến khi đó, áp suất bức xạ do ánh sáng tạo ra sẽ giải phóng vật chất của chúng, mở rộng như những con sứa ma khổng lồ trên bầu trời đêm. Các phần tử quá nhiệt bị đẩy ra, đặc biệt là các-bon bị biến đổi thành bồ hóng, vẫn đủ nóng để phát sáng trong quang phổ hồng ngoại.
Trong khi đó, bạn đồng hành của WR 140 trong hệ thống SBC9 1232 là một ngôi sao siêu khổng lồ màu xanh loại O, một trong những loại sao lớn nhất. Nó cũng đang rò rỉ khí ra ngoài không gian.
Hiệu ứng đẩy của ánh sáng sao khó quan sát và nghiên cứu là do khi ở gần các ngôi sao, nơi áp suất bức xạ mạnh nhất, chuyển động mà nó tạo ra thường bị che khuất bởi từ trường và lực hấp dẫn cực kỳ mạnh. Kính thiên văn James Webb, hiện đã đi vào hoạt động hoàn toàn, cho phép các nhà thiên văn học hiểu rõ hơn về WR 140 và các hệ thống kỳ lạ khác.
Phan Anh
Ông Hoàng Quang Thịnh bị đề nghị 25-28 năm tù về ba tội danh liên…
Nhiệt độ tại đỉnh Fansipan giảm xuống -2°C đến -3°C, dẫn đến băng giá dày…
Các vị Cha Lập quốc Hoa Kỳ tin rằng chính phủ nên nhỏ bé, và…
Venezuela sở hữu nguồn tài nguyên dầu mỏ dồi dào và là một trong những…
Tổng thống Mỹ Donald Trump tuyên bố rằng đảng Cộng hòa phải thắng trong cuộc…
Gần đây, tại Tứ Xuyên, một cánh đồng rau ở thành phố Nam Xung bất…
