Vệ tinh Formosat-8 do Đài Loan tự sản xuất truyền về loạt ảnh đầu tiên, vượt kỳ vọng

Chùm vệ tinh quang học tự phát triển đầu tiên của Đài Loan Formosat-8 vừa đón tin vui ngay trước Tết âm lịch: vệ tinh đầu tiên trong chùm, mang tên Chi Po-lin, đã gửi về loạt ảnh đầu tiên, và Trung tâm Vũ trụ Quốc gia Đài Loan (TASA) ngày 15/2 công bố thêm chi tiết kỹ thuật, nhấn mạnh rằng vệ tinh này không chỉ hoàn thành nhiệm vụ mà còn vượt kỳ vọng; các tải trọng khoa học bay cùng cũng được xác nhận là thành công.

Sau khi được phóng lên quỹ đạo cuối tháng 11 năm ngoái bằng tên lửa Falcon 9 của SpaceX, vệ tinh Formosat-8A (Chi Po-lin) đã trải qua chuỗi kiểm tra chức năng nghiêm ngặt, bay điều chỉnh quỹ đạo và thực hiện hơn một trăm lần thử chụp. Đến tháng Một năm nay, vệ tinh chính thức bắt đầu nhiệm vụ chụp ảnh quang học. Trước Tết âm lịch, ngày 11/2, TASA đã công bố loạt ảnh đầu tiên, bao gồm: Khu công viên khoa học Tân Trúc, khu An Bình (Đài Nam), cảng Hưng Đạt (Cao Hùng), sân vận động quốc gia Tokyo và sân bay Barcelona (Tây Ban Nha).

TASA cho biết những ảnh này đã được kiểm chứng theo tiêu chuẩn độ phân giải ảnh cho phân tích quân sự mà phía quân đội Mỹ thường sử dụng, xác nhận độ phân giải gốc đạt chuẩn 1m, và thông qua xử lý hậu kỳ có thể nâng lên khoảng 0,7m. Ngoài ra, độ sắc nét (MTF) và tỷ lệ tín hiệu–nhiễu (SNR) đều tốt hơn thiết kế ban đầu, cho thấy Formosat-8A không chỉ đạt mà còn vượt các chỉ số nhiệm vụ, kịp “báo công” với người dân trước năm mới.

Bên cạnh tải trọng chính là cụm camera quang học viễn thám phục vụ cả quan sát dân sự và an ninh, Formosat-8A còn mang theo các tải trọng khoa học do Đại học Thành Công (NCKU) phát triển:

• DIAT (Dual-band Imager of Atmospheric Transients – kính ảnh hai kênh quan sát hiện tượng khí quyển thoáng qua)
• TeNeP (Electron Temperature and Density Probe – đầu dò nhiệt độ và mật độ điện tử)

TASA cho biết hai thiết bị này đã hoàn tất kiểm tra sức khỏe trong giai đoạn vận hành quỹ đạo ban đầu; các thông số điện áp, nhiệt độ, liên lạc và màn trập đều bình thường, và đã tiến vào giai đoạn đo đạc khoa học chính thức về điện học khí quyển, vật lý tầng điện ly và vật lý hạt năng lượng cao.

Nhóm NCKU cho hay TeNeP đã đo được nhiệt độ và mật độ điện tử trong tầng điện ly dọc theo toàn bộ quỹ đạo bay, vẽ thành dải phân bố plasma liên tục, bắt được một cách rõ ràng vùng bất thường xích đạo (equatorial anomaly) và các cấu trúc thời tiết không gian quan trọng như “bong bóng plasma” đặc trưng Điều này cho phép theo dõi thời gian thực môi trường plasma ngoài bầu khí quyển, nắm rõ hiện tượng bất thường và nhiễu loạn vùng xích đạo – tương tự như gắn cho “vùng ngoại biên Trái Đất” một “nhiệt kế và máy đo huyết áp trong không gian”, cung cấp dữ liệu cơ bản then chốt cho an toàn thông tin liên lạc, định vị dẫn đường và vận hành vệ tinh.

Đối với DIAT, nhóm nghiên cứu sử dụng kỹ thuật ảnh độ nhạy cao để chụp ánh sáng đô thị ban đêm, cho phép nhận dạng rõ ràng các siêu đô thị như Dubai, Abu Dhabi. Thiết bị cũng đã dùng góc quan sát “rìa chân trời” để ghi nhận thành công hiện tượng khí phát quang (airglow) ở độ cao 200–300 km, đồng thời dùng góc nhìn thẳng xuống để ghép hoàn chỉnh dải ảnh toàn quỹ đạo, đánh dấu lần đầu tiên vệ tinh do Đài Loan tự phát triển dựng lại được “biên dạng phát sáng ban đêm” của Trái Đất một cách trọn vẹn. Ở kênh phổ còn lại, DIAT sẽ gián tiếp quan sát các chớp gamma mặt đất (TGF – terrestrial gamma-ray flashes) phục vụ nghiên cứu cơ chế phát sinh hiện tượng này.

Giáo sư Trần Bỉnh Chí, chủ trì tải trọng khoa học bên phía NCKU, cho biết các thành quả bước đầu cho thấy Đài Loan đã làm chủ được năng lực đo plasma không gian và viễn thám quang học tầng cao, mở ra cột mốc mới cho nghiên cứu tầng điện ly, dự báo thời tiết không gian và ổn định thông tin liên lạc toàn cầu, đồng thời thể hiện năng lực công nghệ không gian của Đài Loan đang tiến ra quốc tế.

Vệ tinh Formosat-8 thứ hai (FS-8B) đang gần hoàn thiện và chuẩn bị bước vào một loạt các giai đoạn thử nghiệm môi trường. Dự kiến sẽ được phóng vào không gian trên tên lửa SpaceX vào cuối năm nay.