Bộ Công Thương đề xuất tính giá điện mặt trời theo từng tỉnh, thành

Bộ Công Thương đề xuất thay đổi cách xác định khung giá phát điện mặt trời, trong đó phương án tính theo từng tỉnh, thành được đưa ra để phản ánh sát hơn điều kiện tự nhiên và hiệu quả đầu tư. 

Bộ Công Thương đang lấy ý kiến dự thảo sửa đổi, bổ sung một số điều của Thông tư 09/2025 về phương pháp xác định, phê duyệt khung giá phát điện và nhập khẩu điện. Đối với điện mặt trời, dự thảo đưa ra hai phương án xác định khung giá, gồm theo vùng kinh tế – xã hội hoặc theo địa bàn từng tỉnh, thành phố.

Theo phương án thứ nhất, giá điện mặt trời được xác định căn cứ vào phân vùng kinh tế – xã hội trong Quy hoạch tổng thể quốc gia từng thời kỳ. Phương án thứ hai xác định khung giá theo địa bàn từng tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương.

Đối với điện gió trên đất liền và điện gió gần bờ, Bộ Công Thương đề xuất xác định khung giá theo các vùng kinh tế – xã hội.

Cân nhắc cách tính sát hơn với từng địa phương

Theo cơ quan soạn thảo, có ý kiến cho rằng việc xác định khung giá điện mặt trời, điện gió theo ba miền Bắc, Trung, Nam trong thời gian qua chưa thực sự phù hợp, nhất là sau quá trình sáp nhập tỉnh và điều chỉnh địa giới hành chính.

Điện mặt trời và điện gió phụ thuộc nhiều vào điều kiện tự nhiên. Đối với điện mặt trời, bức xạ giữa các địa phương có thể chênh lệch đáng kể, trong khi điện gió phụ thuộc vào tốc độ và tiềm năng gió.

Những khác biệt này tác động trực tiếp đến sản lượng điện và hiệu quả đầu tư của các dự án. Vì vậy, theo Cục Điện lực, việc xác định khung giá theo địa bàn cụ thể hơn có thể phản ánh sát hơn chi phí và điều kiện thực tế của từng dự án, đồng thời tạo thuận lợi trong việc thu hút đầu tư.

Hiện khung giá phát điện mặt trời, điện gió được xây dựng theo ba miền Bắc, Trung và Nam, với mức tối đa khác nhau tùy loại hình.

Năm 2025, giá trần điện mặt trời mặt đất là 1.383 đồng/kWh tại miền Bắc, 1.107 đồng/kWh tại miền Trung và 1.012 đồng/kWh tại miền Nam.

Đối với điện mặt trời nổi, mức giá trần tương ứng là 1.686 đồng/kWh, 1.336 đồng/kWh và 1.228 đồng/kWh. Các dự án có pin lưu trữ được áp dụng mức trần cao hơn, khoảng 1.150-1.877 đồng/kWh tùy loại hình và khu vực.

Với điện gió trên đất liền, giá trần khoảng 1.959 đồng/kWh ở miền Bắc, 1.807 đồng/kWh ở miền Trung và 1.840 đồng/kWh ở miền Nam. Điện gió gần bờ có mức giá tối đa khoảng 1.987 đồng/kWh tại cả ba miền.

Chuyên gia nghiêng về phương án tính theo tỉnh

Theo các ý kiến được nêu trong các nguồn thông tin, phương án tính theo từng tỉnh, thành có ưu điểm là phản ánh cụ thể hơn sự khác biệt về điều kiện tự nhiên.

Ông Nguyễn Hữu Khoa, giảng viên Trường Cao đẳng Điện lực TP.HCM, cho rằng bức xạ mặt trời giữa các tỉnh trong cùng một miền có thể chênh lệch lớn. Ông dẫn ví dụ Lào Cai, Sơn La, Điện Biên có mức bức xạ cao hơn một số địa phương như Hà Nội, Hải Phòng, Hưng Yên, Ninh Bình và Thanh Hóa.

Theo ông Khoa, nếu áp dụng một khung giá chung cho những địa phương có mức bức xạ khác nhau sẽ phát sinh bất hợp lý. Trong khi đó, nếu phân theo vùng kinh tế – xã hội, sự khác biệt về bức xạ và tiềm năng gió giữa các tỉnh trong cùng một vùng vẫn có thể khá lớn.

Ông Khoa cho biết hiện đã có hệ số bức xạ đối với 34 tỉnh, thành. Đây có thể là cơ sở dữ liệu để tính toán giá điện mặt trời theo từng địa phương.

Đối với điện gió, ông cho rằng cần xây dựng bộ thông số khoa học dựa trên dữ liệu gió của từng tỉnh để làm cơ sở xác định hệ số và tính toán giá.

Chuyên gia năng lượng Đào Nhật Đình cũng lưu ý, nếu tính theo tỉnh thì về nguyên tắc có thể phải tiếp tục tính đến sự khác biệt giữa các khu vực trong cùng một tỉnh để bảo đảm độ chính xác. Điều này có thể khiến quá trình xây dựng và áp dụng khung giá cần nhiều dữ liệu và phương pháp tính toán hơn.

Theo ông Đình, việc lựa chọn phương án cần cân nhắc giữa mức độ sát thực tế và tính đơn giản, khả thi. Tính theo tỉnh có ưu thế về khả năng phản ánh điều kiện tự nhiên nhưng đòi hỏi cơ sở dữ liệu đủ tin cậy và phương pháp tính thống nhất.

Đề xuất thay đổi đơn vị tính toán khung giá

Bên cạnh việc thay đổi cách phân vùng, dự thảo còn đề xuất thay đổi đơn vị tính toán và trình khung giá phát điện hằng năm.

Theo đó, nhiệm vụ này được đề xuất chuyển từ Tập đoàn Điện lực Việt Nam (EVN) sang đơn vị vận hành hệ thống điện và thị trường điện.

Theo Cục Điện lực, việc chuyển nhiệm vụ sang một đơn vị trung lập nhằm tăng tính khách quan, phù hợp với nhu cầu của hệ thống và hạn chế xung đột lợi ích giữa bên mua và bên bán điện.

Dự thảo cũng đưa ra hai phương án tính giá đối với các nhà máy điện rác.

Ở phương án thứ nhất, rác đưa vào nhà máy được tính với giá nhiên liệu bằng 0 đồng. Khoản tiền địa phương trả cho hoạt động thu gom, vận chuyển, xử lý rác không được tính vào giá điện. Nhà máy sẽ đàm phán giá bán điện dựa trên tổng mức đầu tư và các thông số kỹ thuật.

Theo phương án này, nhà máy có hai nguồn thu tách biệt gồm tiền bán điện và tiền xử lý rác do địa phương chi trả.

Ở phương án thứ hai, tiền xử lý rác được tính khi xác định giá điện. Khoản tiền địa phương trả cho nhà máy để xử lý rác sẽ được khấu trừ khi tính giá nhiên liệu, nhằm tránh tình trạng một khoản chi phí được bù đắp hai lần.

Ngoài ra, dự thảo làm rõ cách phân loại điện mặt trời trên kênh thủy lợi. Theo đề xuất, các tấm quang điện lắp trên mặt kênh thủy lợi không được xếp vào loại hình điện mặt trời nổi do kết cấu tương tự trên mặt đất.

Việc Bộ Công Thương đưa ra các phương án mới đang được lấy ý kiến để hoàn thiện dự thảo trước khi ban hành.