Dư chấn vụ Evergrande: PwC đối mặt yêu cầu bồi thường 57 tỷ Nhân dân tệ

Theo hãng tin Bloomberg và các phương tiện truyền thông Hồng Kông, đơn vị thanh lý của Tập đoàn Evergrande (Hằng Đại) đang tiến hành thủ tục tố tụng tại Hồng Kông để đòi hãng kiểm toán quốc tế PricewaterhouseCoopers (PwC) và các tổ chức liên kết bồi thường số tiền lên tới 57 tỷ Nhân dân tệ (khoảng 8,4 tỷ USD). Khoản tiền này liên quan đến trách nhiệm kiểm toán trong vụ bê bối gian lận tài chính của tập đoàn China Evergrande trong các năm tài chính 2017, nửa đầu năm 2018, 2019 và 2020. Với quy mô này, đây trở thành một trong những vụ kiện đòi bồi thường doanh nghiệp lớn nhất trong lịch sử pháp đình Hồng Kông.

Hai chuyên gia Edward Middleton và Hoàng Vịnh Thi thuộc công ty tư vấn tái cấu trúc doanh nghiệp Alvarez & Marsal của Mỹ, với tư cách là các đại diện thanh lý cho chủ nợ của Evergrande, đã đệ đơn kiện vào tháng 3/2024 — khoảng hai tháng sau khi Evergrande bị Tòa án Tối cao Hồng Kông ra lệnh thanh lý tài sản. Ban đầu, vụ kiện chỉ nhắm vào các tổ chức liên kết của PwC tại Trung Quốc Đại Lục và Hồng Kông, nhưng sau đó, phía thanh lý đã đưa cả PwC Toàn cầu (PwC International) — đơn vị chịu trách nhiệm điều phối các tổ chức thành viên trên thế giới — vào danh sách bị cáo.

Theo tiết lộ từ luật sư của hai bên, trong tổng số tiền 57 tỷ Nhân dân tệ nói trên, các đại diện thanh lý đang tìm cách truy thu 38 tỷ Nhân dân tệ từ pháp nhân trụ sở toàn cầu (PwC Toàn cầu) và hai tổ chức liên kết tại địa phương; ngoài ra còn yêu cầu bồi thường thêm 19 tỷ Nhân dân tệ từ các tổ chức liên kết tại Hồng Kông và Trung Quốc Đại Lục.

Vào ngày 18/5, vụ kiện được đưa ra xét xử tại Tòa án Tối cao Hồng Kông. Phiên điều trần kéo dài hơn 6 giờ, luật sư hai bên tập trung tranh luận về vai trò của PwC Toàn cầu trong vụ án này. Phía bị đơn đang cố gắng loại PwC Toàn cầu khỏi danh sách bị cáo và yêu cầu tòa án bác bỏ đơn đòi bồi thường của phía thanh lý Evergrande đối với pháp nhân này. Trong khi đó, PwC Toàn cầu tuyên bố trên trang web chính thức của mình rằng bản thân pháp nhân này không thực hiện công việc kiểm toán hay trực tiếp cung cấp dịch vụ cho khách hàng, và “chỉ chịu trách nhiệm độc lập đối với các hành vi hoặc sai sót của chính mình”.

Cốt lõi của vụ án xoay quanh các báo cáo kiểm toán do PwC ban hành đối với báo cáo tài chính của Evergrande. Phía thanh lý cáo buộc PwC có hành vi “sơ suất” và “khai báo sai sự thật” trong quá trình kiểm toán, đồng thời cho rằng những sai sót này đã khiến các chủ nợ phải gánh chịu tổn thất đặc biệt nghiêm trọng.

Ủy ban Chứng khoán Hồng Kông nhận định rằng, đặc biệt là ở mảng doanh thu, Evergrande đã ghi nhận trước doanh thu bán hàng khi các bất động sản còn chưa hoàn thành và chưa được bàn giao. Biện pháp này nhằm thổi phồng doanh thu và lợi nhuận hàng năm, thổi phồng nghiêm trọng kết quả kinh doanh đã được kiểm toán. PwC đã không duy trì được tính độc lập trong suốt quá trình kiểm toán này.

Trước đó, Evergrande đã lâm vào tình trạng vỡ nợ cuối năm 2021 do không thể thanh toán các khoản nợ nước ngoài, và đến năm 2024 thì bị Tòa án Tối cao Hồng Kông ra lệnh thanh lý. Cũng trong năm 2024, các cơ quan quản lý của Trung Quốc đã đưa ra án phạt đối với Công ty Kiểm toán PwC Trung Thiên, bao gồm việc đình chỉ hoạt động trong vòng 6 tháng và phạt tiền 441 triệu Nhân dân tệ do liên quan đến công tác kiểm toán mảng kinh doanh nội địa của Evergrande.

Ủy ban Điều tiết Chứng khoán Trung Quốc (CSRC) cáo buộc PwC Trung Thiên đã “nhắm mắt làm ngơ”, thậm chí có dấu hiệu “ngầm chấp thuận và dung túng” cho hành vi khai khống doanh thu và phát hành trái phiếu dựa trên báo cáo tài chính giả mạo của Evergrande. Các cơ quan quản lý Hồng Kông cũng xác định PwC Hồng Kông đã vi phạm nghiêm trọng trách nhiệm chuyên môn trong vụ kiểm toán Evergrande. Do đó, PwC Hồng Kông đã bị phạt 300 triệu Đô la Hồng Kông và bị đình chỉ hoạt động trong 6 tháng. Bên cạnh đó, vào tháng 4 năm nay, PwC cũng đã đạt được thỏa thuận với Ủy ban Chứng khoán và Tương lai Hồng Kông (SFC), đồng ý trích ra 1 tỷ Đô la Hồng Kông để lập quỹ bồi thường cho các cổ đông nhỏ của Evergrande.

Liên quan đến tình hình tài chính hiện tại, phía thanh lý tiết lộ gánh nặng nợ nần của Evergrande nặng nề hơn nhiều so với dự tính, hiện đã lên tới 350 tỷ USD. Tuy nhiên, tính đến tháng 8 năm ngoái, giá trị tài sản thực tế được bán tháo chỉ khoảng 255 triệu USD, tức vỏn vẹn 0,57% tổng số nợ.

Mặt khác, đối với người sáng lập China Evergrande là Hứa Gia Ấn, vụ án liên quan đến cá nhân ông này đã được xét xử công khai tại Tòa án Nhân dân Trung cấp Thâm Quyến từ ngày 13-14/4. Phiên tòa lần này liên quan đến ba bị cáo gồm: Tập đoàn Evergrande, Bất động sản Evergrande và cá nhân ông Hứa Gia Ấn. Trong đó, cá nhân Hứa Gia Ấn đối mặt với nhiều tội danh nhất, tổng cộng có 8 tội danh bao gồm: Huy động tiền gửi công chúng trái phép, lừa đảo chiếm đoạt tài sản huy động vốn, cho vay vi phạm pháp luật, sử dụng vốn trái pháp luật, phát hành chứng khoán lừa đảo, công bố thông tin quan trọng sai quy định, lạm dụng chức vụ, quyền hạn, chiếm đoạt tài sản, và đưa hối lộ pháp nhân. Tại tòa, Hứa Gia Ấn đã cúi đầu nhận tội và thể hiện sự hối cải, ttòa án sẽ ấn định ngày tuyên án sau.