IMF cảnh báo: Chiến tranh ở Trung Đông làm chậm tăng trưởng kinh tế toàn cầu

Thứ Ba (14/4), Quỹ Tiền tệ Quốc tế (IMF) công bố báo cáo cho biết cuộc chiến ở Trung Đông đang gây tác động tiêu cực đến đà tăng trưởng ổn định của kinh tế thế giới. IMF nhận định rằng sự biến động của thị trường dầu mỏ có thể làm chậm tăng trưởng, làm gia tăng lạm phát và tăng nguy cơ suy thoái kinh tế toàn cầu.

Trong báo cáo Triển vọng Kinh tế Thế giới (World Economic Outlook) mới nhất, IMF đã hạ mạnh dự báo tăng trưởng, cho thấy những cú sốc kinh tế từ khủng hoảng địa chính trị. Cuộc khủng hoảng này không chỉ làm gián đoạn giá năng lượng mà còn tạo thêm làn sóng bất ổn mới cho kinh tế toàn cầu.

“Sau khi chiến tranh Trung Đông bùng nổ, triển vọng kinh tế toàn cầu đã nhanh chóng trở nên u ám”, nhà kinh tế trưởng IMF Pierre-Olivier Gourinchas viết trong phần mở đầu báo cáo, “cuộc chiến đã làm gián đoạn quỹ đạo tăng trưởng ổn định (của kinh tế thế giới)”.

Bà cho biết: “Việc đóng cửa eo biển Hormuz cùng với những thiệt hại nghiêm trọng đối với các cơ sở hạ tầng then chốt ở Trung Đông có thể kích hoạt một cuộc khủng hoảng năng lượng chưa từng có”. Trung Đông là khu vực trung tâm cung cấp hydrocarbon toàn cầu.

Bà nói thêm: “Kinh tế thế giới đang đối mặt với một thử thách nghiêm trọng nữa”.

IMF cho biết ngay cả khi chiến tranh chỉ mang tính tạm thời, nền kinh tế toàn cầu vẫn đã chịu thiệt hại. Trong kịch bản lạc quan nhất, IMF dự báo tăng trưởng toàn cầu năm nay sẽ giảm từ 3,4% năm 2025 xuống còn 3,1%. Con số này cũng thấp hơn mức dự báo 3,3% được đưa ra vào tháng 1 và thấp hơn mức 3,4% dự báo trước khi chiến tranh bùng nổ (tức trước khi hoạt động vận chuyển dầu qua eo biển Hormuz bị gián đoạn).

Những dự báo này được công bố trong bối cảnh các nhà hoạch định chính sách toàn cầu đang tới Washington tham dự cuộc họp mùa xuân của IMF và Ngân hàng Thế giới. Chỉ vài tuần trước, người ta còn kỳ vọng hội nghị sẽ tập trung vào các vấn đề khác như căng thẳng thương mại, trí tuệ nhân tạo và mất cân đối tài chính quốc tế. Tuy nhiên, trọng tâm hiện đã chuyển sang tác động kinh tế của chiến tranh.

Xung đột đã khiến giá dầu dao động quanh mức 100 USD/thùng. Giá khí đốt tăng hơn 80%, trong khi giá phân bón tăng mạnh cũng làm gia tăng chi phí cho nông dân.

Ba kịch bản IMF về tác động của chiến tranh Iran

Báo cáo World Economic Outlook nêu ra ba kịch bản về tác động kinh tế:

• Kịch bản thứ nhất giả định chiến tranh kết thúc trong vài tuần tới và thị trường năng lượng sẽ bình thường trở lại vào giữa năm.

Nếu điều này xảy ra, tăng trưởng kinh tế toàn cầu năm nay chỉ thấp hơn 0,2 điểm phần trăm so với dự báo trước chiến tranh của IMF, đạt 3,1%. Trong trường hợp này, lạm phát năm 2026 sẽ ở mức 4,4%, vẫn cao hơn đáng kể so với mức dự báo trước đó là 3,8%.

• Hai kịch bản còn lại giả định chiến tranh kéo dài hoặc lan rộng.

Trong kịch bản thứ hai “bất lợi”, giả định giá dầu duy trì quanh 100 USD/thùng đến năm 2026, tăng trưởng toàn cầu sẽ giảm xuống còn 2,5% và lạm phát tăng lên 5,4%.

• Trong kịch bản thứ ba “rất bất lợi”, nếu tình trạng hỗn loạn trên thị trường năng lượng kéo dài sang năm sau, đồng thời xuất hiện hiện tượng kỳ vọng lạm phát mất kiểm soát và điều kiện tài chính thắt chặt, kinh tế toàn cầu sẽ tiến sát suy thoái, với tăng trưởng chỉ khoảng 2% trong giai đoạn 2026–2027 và lạm phát toàn cầu gần 6%.

“Rủi ro suy giảm là rất lớn”, bà Gourinchas nhận định.

Bà kêu gọi các bên liên quan trong cuộc chiến Iran cần áp dụng các chính sách phù hợp, bao gồm nhanh chóng chấm dứt xung đột và mở lại eo biển Hormuz, khi đó thiệt hại có thể được kiểm soát trong phạm vi hạn chế.

IMF cảnh báo rằng việc giá hàng hóa tăng do chiến tranh sẽ lan rộng sang toàn bộ nền kinh tế. Điều này sẽ làm tăng chi phí của các ngành sử dụng nhiều năng lượng như thép và xi măng, làm suy giảm sức mua của người tiêu dùng và nhiều khả năng buộc các ngân hàng trung ương phải tăng lãi suất.

IMF dự báo rằng tác động kinh tế của chiến tranh sẽ nghiêm trọng hơn đối với các quốc gia thu nhập thấp và các nền kinh tế đang phát triển, cũng như các nước xuất khẩu năng lượng ở khu vực Vịnh Ba Tư. Những quốc gia này đang phải đối mặt với tình trạng cơ sở hạ tầng bị phá hủy và hoạt động xuất khẩu bị gián đoạn.

Theo dự báo của IMF, Trung Quốc sẽ đạt mức tăng trưởng kinh tế 4,4% vào năm 2026, thấp hơn so với 5% của năm 2025; trong khi India dự kiến đạt mức tăng trưởng 6,5% vào năm 2026, giảm so với mức 7,6% của năm 2025.

Các nền kinh tế phát triển như Mỹ được dự báo sẽ có tình hình khả quan hơn, nhưng cũng không hoàn toàn tránh khỏi tác động. IMF hiện dự báo kinh tế Mỹ sẽ tăng trưởng 2,3% vào năm 2026, cao hơn mức 2,1% của năm 2025, nhưng vẫn thấp hơn mức dự báo 2,4% mà IMF đưa ra vào tháng 1.

Dự báo kinh tế mới nhất từ Nhà Trắng cho thấy, “tổng sản phẩm quốc nội (GDP) của Mỹ sẽ tăng trưởng 3,5% vào năm 2026”.