Mỹ áp thuế tới 170% với pin mặt trời từ 3 nước, siết chặt hành vi “đổi xuất xứ”

Bộ Thương mại Mỹ ngày 11/9 kết luận pin mặt trời và mô-đun nhập khẩu từ Ấn Độ, Indonesia và Lào đang được bán phá giá tại thị trường Mỹ và được hưởng các khoản trợ cấp không công bằng từ chính phủ. Washington vì vậy quyết định áp dụng mức thuế chống bán phá giá (AD) và chống trợ cấp (CVD) rất cao đối với sản phẩm từ ba nước này, trong đó một số mức thuế tổng hợp vượt 170%, nhằm bảo vệ ngành sản xuất trong nước.

Theo dữ liệu của Cơ quan Quản lý Thương mại Quốc tế Mỹ (ITA), mức thuế chống bán phá giá đối với các nhà sản xuất Ấn Độ là 123,04%, Indonesia 94,36% và Lào 65,43%. Riêng thuế chống trợ cấp đối với Ấn Độ là 126,09%; Indonesia chịu mức từ 73,2% đến 173,7%, còn Lào từ 82,03% đến 153,67%, tùy doanh nghiệp.

Đây là diễn biến mới nhất trong cuộc tranh chấp thương mại kéo dài hơn một thập niên giữa Mỹ và các nhà sản xuất pin mặt trời châu Á. Từ năm 2012, Mỹ bắt đầu áp thuế chống bán phá giá và chống trợ cấp đối với sản phẩm pin mặt trời Trung Quốc. Sau đó, nhiều doanh nghiệp Trung Quốc chuyển dây chuyền sản xuất và lắp ráp sang các quốc gia châu Á khác nhằm tránh thuế, làm dấy lên cáo buộc “đổi xuất xứ” và kéo theo hàng loạt vụ kiện thương mại tại Mỹ.

Các biện pháp mới được xem là “Solar IV”, tiếp nối đợt áp thuế “Solar III” có hiệu lực từ tháng 6/2025 đối với hàng nhập khẩu từ Campuchia, Malaysia, Thái Lan và Việt Nam.

Tuy nhiên, quyết định của Bộ Thương mại Mỹ chưa phải bước cuối cùng. Ủy ban Thương mại Quốc tế Mỹ (USITC) dự kiến ngày 14/10 sẽ bỏ phiếu xác định liệu hàng nhập khẩu từ ba nước có gây thiệt hại đáng kể hoặc đe dọa gây thiệt hại cho các nhà sản xuất Mỹ hay không. Nếu được thông qua, Bộ Thương mại dự kiến ban hành lệnh áp thuế chính thức vào ngày 2/11. Nếu USITC kết luận không có thiệt hại đáng kể, quy trình sẽ chấm dứt và các khoản tiền bảo đảm thuế đã thu sẽ được hoàn trả.

Liên minh Sản xuất và Thương mại Năng lượng Mặt trời Mỹ hoan nghênh quyết định, cho rằng công suất sản xuất mô-đun trong nước đã tăng hơn 750% kể từ năm 2022. Liên minh cảnh báo sẽ tiếp tục theo dõi dữ liệu nhập khẩu và truy cứu các doanh nghiệp tìm cách chuyển sản xuất sang quốc gia khác để né thuế.

Trong khi đó, chuỗi cung ứng đang tiếp tục dịch chuyển. Các doanh nghiệp Mỹ đã giảm phụ thuộc vào pin từ ba quốc gia mục tiêu, chuyển sang nguồn cung từ Hàn Quốc, Philippines và một số trung tâm sản xuất mới nổi ở châu Phi.

Ngoài thuế chống bán phá giá và chống trợ cấp, Mỹ gần đây còn thiết lập mức “giá nhập khẩu tối thiểu” đối với nhiều sản phẩm trong chuỗi cung ứng năng lượng mặt trời. Điều này cho thấy Washington đang ngày càng siết chặt kiểm soát toàn bộ chuỗi cung ứng pin mặt trời, trong nỗ lực thúc đẩy sản xuất nội địa và ngăn hàng hóa giá rẻ hoặc hàng “đổi xuất xứ” thâm nhập thị trường Mỹ.