Mỹ – Trung đàm phán hơn 6 giờ tại Paris, tập trung vào nông sản và khoáng sản chiến lược

Các quan chức cấp cao Mỹ và Trung Quốc hôm Chủ nhật (15/3) đã tổ chức vòng đàm phán mới tại Paris nhằm giải quyết các vướng mắc trong thỏa thuận đình chiến thương mại giữa hai nước, đồng thời chuẩn bị cho khả năng diễn ra hội nghị thượng đỉnh giữa Tổng thống Mỹ Donald Trump và lãnh đạo Đảng Cộng sản Trung Quốc (ĐCSTQ) Tập Cận Bình tại Bắc Kinh vào cuối tháng Ba.

Quan chức chủ trì hai bên lần lượt là Bộ trưởng Tài chính Mỹ Bessent và Phó Thủ tướng Quốc vụ viện Trung Quốc Hà Lập Phong.

Theo hãng tin Reuters, hai bên hôm Chủ nhật đã tiến hành hơn 6 giờ hội đàm tại trụ sở Tổ chức Hợp tác và Phát triển Kinh tế (OECD) ở Paris. Người phát ngôn Bộ Tài chính Mỹ cho biết vòng đàm phán đầu tiên kết thúc vào lúc 18 giờ ngày Chủ nhật theo giờ địa phương và sẽ tiếp tục vào sáng thứ Hai.

Tình hình cuộc đàm phán ra sao

Hai nguồn tin am hiểu nội tình nói với Reuters rằng các quan chức Mỹ và Trung Quốc đã có một cuộc đàm phán “ổn định một cách bất thường” tại Paris vào Chủ nhật (ngày 15/3), tập trung vào các lĩnh vực có khả năng đạt được thỏa thuận như nông nghiệp, khoáng sản chiến lược và thương mại do nhà nước điều phối, để lãnh đạo hai nước (ông Trump và ông Tập) xem xét thêm tại cuộc gặp ở Bắc Kinh.

Nguồn tin cho biết cuộc hội đàm tại Paris lần này “thẳng thắn và mang tính xây dựng”, sẽ chuẩn bị cho một số kết quả có thể được công bố tại cuộc gặp Trump – Tập. Tuy nhiên họ bổ sung rằng quyền quyết định cuối cùng vẫn nằm trong tay các nhà lãnh đạo của hai nước.

Một nguồn tin cho hay, phía Trung Quốc tỏ thái độ cởi mở với khả năng tăng mua nông sản Mỹ, trong đó bao gồm gia cầm, thịt bò cũng như các loại cây trồng khác ngoài đậu tương. Phía Trung Quốc vẫn cam kết trong ba năm tới, mỗi năm sẽ mua khoảng 25 triệu tấn đậu tương Mỹ.

Năm ngoái, các nhóm kinh tế – thương mại Mỹ và Trung đã tổ chức một loạt cuộc đàm phán tại nhiều thành phố ở châu Âu, nhằm làm dịu căng thẳng và tránh để quan hệ thương mại song phương rơi vào bờ vực sụp đổ.

“Tất cả những cuộc đàm phán này đều nhằm duy trì ổn định, và cuộc đàm phán hôm nay quả thực ổn định một cách bất thường,” một nguồn tin cho biết.

Các nguồn tin nói với Reuters rằng hai bên đã thảo luận về việc thiết lập một cơ chế chính thức mới để giúp quản lý thương mại và đầu tư giữa Mỹ và Trung Quốc. Ông Trump và ông Tập có thể sẽ xem xét những cơ chế này khi gặp nhau ở Bắc Kinh. Dự kiến, trong cuộc họp hôm thứ Hai, các nhóm đàm phán Mỹ – Trung sẽ tiến hành tham vấn kỹ thuật về đề xuất thành lập “Ủy ban Thương mại” (Board of Trade) và “Ủy ban Đầu tư” (Board of Investment) giữa hai nước.

Một nguồn tin cho biết, trong hai đề xuất trên thì Ủy ban Thương mại là phương án chín muồi hơn, với mục tiêu tìm kiếm các sản phẩm và ngành nghề mà Mỹ và Trung có thể đạt được tăng trưởng thương mại cân bằng, nhưng không gây phương hại đến an ninh quốc gia hay chuỗi cung ứng trọng yếu của mỗi bên.

Nguồn tin này nói, “Ủy ban Đầu tư” sẽ không đặt ra một chính sách đầu tư tổng thể, mà sẽ chuyên trách xử lý những vấn đề đầu tư cụ thể có thể phát sinh giữa hai nước.

Theo một nguồn tin khác tiết lộ, quan chức phía Mỹ đã thảo luận về việc Trung Quốc cung ứng các khoáng sản chiến lược cho doanh nghiệp Mỹ và bày tỏ lo ngại về việc ngành hàng không vũ trụ Mỹ không thể mua được Yttrium từ Trung Quốc. Yttrium là một loại vật liệu quan trọng dùng trong các bộ phận như tuabin của động cơ phản lực.

Một nguồn tin cho hay, hai bên đã tìm ra một số phương án linh hoạt để xử lý các vấn đề phức tạp trong lĩnh vực khoáng sản chiến lược, nhưng không tiết lộ chi tiết cụ thể.

Các nguồn tin cũng cho biết Đại diện Thương mại Mỹ Greer và Bộ trưởng Tài chính Bessent tham gia cuộc đàm phán đã nhấn mạnh mong muốn của Mỹ là Trung Quốc tăng mua máy bay Boeing, cũng như than đá, dầu mỏ và khí đốt tự nhiên của Mỹ. Những vấn đề này có thể sẽ tiếp tục được thảo luận vào thứ Hai.

Người phát ngôn Bộ Tài chính Mỹ và Văn phòng Đại diện Thương mại Mỹ đều từ chối bình luận với truyền thông về nội dung cuộc họp hôm Chủ nhật.

Cuộc điều tra thương mại theo Mục 301 của Mỹ có thể làm tăng biến số cho đàm phán

Trước cuộc gặp tại Paris, giới quan sát cho rằng ông Greer và ông Bessent có thể mang đến một vấn đề nan giải mới cho đàm phán Paris: một cuộc điều tra theo Mục 301 nhằm vào Trung Quốc và 15 đối tác thương mại lớn khác, trong đó Mỹ cáo buộc các nước này tồn tại tình trạng dư thừa công suất. Cuộc điều tra này có thể khiến chính quyền Trump trong vài tháng tới tuyên bố áp thêm một vòng thuế quan mới đối với các nước đó. Ông Greer cũng đã khởi động cuộc điều tra tương tự về hành vi lao động cưỡng bức tại 60 quốc gia, trong đó có Trung Quốc, điều này có thể dẫn đến việc Mỹ cấm nhập khẩu một số loại hàng hóa.

Những cuộc điều tra này nhằm khôi phục sức ép thuế quan của ông Trump đối với các đối tác thương mại. Tháng trước, Tối cao Pháp viện Mỹ đã phán quyết vô hiệu các loại thuế quan toàn cầu mà ông Trump áp dụng theo luật khẩn cấp. Phán quyết đó trên thực tế đã làm giảm 20 điểm phần trăm thuế quan mà Trump đánh lên hàng hóa Trung Quốc, nhưng ngay sau đó ông Trump đã tuyên bố áp thêm mức thuế toàn cầu 10% theo một đạo luật thương mại khác, bao gồm cả hàng hóa Trung Quốc xuất sang Mỹ. Ngoài ra, trong vài tháng tới, chính quyền Trump cũng có thể dựa trên kết quả điều tra theo Mục 301 để tiếp tục áp thêm thuế đối với hàng hóa Trung Quốc.

ĐCSTQ hôm thứ Sáu (13/3) đã lên án các cuộc điều tra mà Mỹ phát động, đồng thời đe dọa giữ quyền áp dụng các biện pháp đáp trả.

Giới chuyên gia nhìn nhận thế nào

Các nhà phân tích thương mại Mỹ – Trung cho rằng do thời gian chuẩn bị hạn chế, cộng với việc sự chú ý của Washington đang dồn vào cuộc chiến mà Mỹ và Israel đang tiến hành chống lại Iran, nên khả năng đạt được đột phá lớn về thương mại, dù là tại Paris hay tại hội nghị thượng đỉnh Bắc Kinh, đều rất hạn chế.

Reuters dẫn lời ông William Chou, nhà nghiên cứu cao cấp tại Viện Hudson ở Washington, nhận định rằng trong các cuộc đàm phán tại Paris, “ưu tiên trong ngắn hạn của Mỹ rất có thể là tranh thủ Trung Quốc mua nông sản và có thêm được thêm nguồn cung đất hiếm từ Trung Quốc”.

Chuyên gia kinh tế Trung Quốc Scott Kennedy thuộc Trung tâm Nghiên cứu Chiến lược và Quốc tế (CSIS) ở Washington nói: “Tôi cho rằng ít nhất hai bên đều có một mục tiêu tối thiểu, đó là tổ chức được một cuộc gặp, ở mức độ nào đó duy trì được cục diện chung ổn định, tránh để quan hệ rạn nứt hay căng thẳng leo thang trở lại.”

Ông Kennedy bổ sung rằng Tổng thống Trump có thể hy vọng chuyến đi Bắc Kinh lần này thu được một số kết quả, chẳng hạn như Bắc Kinh cam kết mua thêm máy bay Boeing mới, cũng như tăng mua khí tự nhiên hóa lỏng (LNG) và đậu tương Mỹ, nhưng để đạt được những mục tiêu đó, ông có thể sẽ phải nhượng bộ phần nào trong các biện pháp kiểm soát xuất khẩu của Mỹ.

Ông Kennedy cho rằng, cuộc gặp Trump – Tập tại Bắc Kinh rất có thể “bề ngoài trông có vẻ đạt được tiến triển, nhưng trên thực chất lại không khác mấy so với cục diện bốn tháng qua”.

Một nguồn tin cho Reuters biết, các quan chức Nhà Trắng vẫn có thể lựa chọn hoãn lại thỏa thuận mua máy bay Boeing, nhằm giảm thiểu mức độ phải nhượng bộ Bắc Kinh, đồng thời giữ lại một phần thỏa thuận để tương lai công bố trong cuộc gặp Trump – Tập dự kiến sẽ diễn ra trên đất Mỹ. Ông Trump và ông Tập dự kiến trong năm nay sẽ có tổng cộng bốn lần gặp mặt.