Mỹ tuyên bố mở rộng trừng phạt kinh tế Iran, ám chỉ Trung Quốc nằm trong danh sách

Hôm thứ Hai (24/8), Bộ trưởng Tài chính Mỹ Scott Bessent tổ chức họp báo, tuyên bố mở rộng các biện pháp trừng phạt kinh tế đối với Iran, bao gồm một số biện pháp trừng phạt thứ cấp. Khi được hỏi liệu Mỹ có trừng phạt các ngân hàng Trung Quốc hay không, ông Bessent cho biết sẽ không có bất kỳ thực thể nào được đứng trên các lệnh trừng phạt của Mỹ, đồng thời nhấn mạnh việc ngoại giao kín đáo.

Bộ trưởng Bessent cho biết Mỹ đang phát động một “cuộc tấn công kinh tế nhằm vào mạng lưới tài chính toàn cầu của Iran”.

“Mục tiêu của chúng tôi là cắt đứt mọi mạch máu kinh tế nuôi dưỡng chế độ bạo ngược này, cho đến khi chính quyền Tehran bị cô lập và không còn chỗ dựa,” ông nói.

Ông Bessent cho biết thêm, theo kế hoạch “Chiến dịch Quốc gia bị gạt ra ngoài lề nền kinh tế” (Operation Economic Outcast) của Mỹ, Bộ Tài chính đã “vạch ra mọi mắt xích, mọi bên trung gian và mọi mạng lưới mà Iran sử dụng để buôn lậu dầu và né tránh các lệnh trừng phạt”.

Tuyên bố của Bộ Tài chính

Trước khi ông Bessent phát biểu, Bộ Tài chính Mỹ đã công bố một tuyên bố về các biện pháp mà cơ quan này thực hiện đối với Iran.

Bộ Tài chính Mỹ cho biết các thực thể bị trừng phạt hoạt động trong nhiều lĩnh vực, bao gồm năng lượng hạt nhân, tên lửa, mạng máy tính và dầu mỏ.

Tuyên bố cho biết mục tiêu trừng phạt là mạng lưới các công ty môi giới cung cấp dịch vụ “bóng tối” cho đội tàu của Iran tại Các Tiểu vương quốc Ả Rập Thống nhất (UAE), Hồng Kông, Trung Quốc, Singapore, Thụy Sĩ và châu Âu.

Bộ Tài chính cũng cho biết các lĩnh vực tài sản kỹ thuật số, công nghệ, vàng, hàng không và vận tải biển có thể phải đối mặt với các biện pháp trừng phạt thứ cấp. Năm lĩnh vực này được xác định là năm “mạch máu” lớn mà Iran sử dụng tại các quốc gia khác.

Tuyên bố cho biết Mỹ đã đình chỉ một số giấy phép chung cho phép chuyển tiền đến Iran, đồng thời yêu cầu đóng cửa tất cả các chi nhánh ở nước ngoài của Ngân hàng Melli Iran (Bank Melli).

Bất kỳ thực thể nào rửa tiền cho Iran sẽ bị loại khỏi hệ thống USD

Ông Bessent nói: “Iran đang phải đối mặt với một lựa chọn rất rõ ràng, chỉ có hai con đường: hoặc hoàn toàn bị cô lập khỏi thế giới, chỉ có thể dựa vào nền kinh tế của chính mình để tồn tại; hoặc đi theo con đường trở lại bình thường và có cơ hội tái hòa nhập vào nền kinh tế toàn cầu”.

“Chỗ dựa cuối cùng của chế độ này là những quốc gia vẫn đang tài trợ cho các mối đe dọa của Iran và lầm tưởng rằng họ có thể dựa vào đó để tránh khỏi những mối đe dọa này. (Mỹ) sẽ không còn chấp nhận bất kỳ ai tiếp tục đi lại trong vùng xám của cuộc xung đột này.”

“Tôi muốn nói rõ: Bất kỳ thực thể nào rửa tiền cho Iran sẽ bị loại khỏi hệ thống USD. Đồng hồ đếm ngược đã bắt đầu.”

“Đây là một cuộc chiến trường kỳ nhằm triệt tiêu hoàn toàn mọi lựa chọn của Iran. Lập trường của Mỹ là không thể nhầm lẫn: bất kỳ giao dịch kinh tế nào với chế độ tàn bạo này cũng sẽ khiến những người chịu trách nhiệm phải đối mặt với toàn bộ quyền lực của Mỹ.”

Bộ trưởng Tài chính: Đặt thời hạn chấm dứt hoạt động cho từng quốc gia

Ông Bessent cho biết, đối với mỗi quốc gia, Bộ Tài chính Mỹ đã xác định một “lộ trình thời hạn rõ ràng” để chấm dứt các hoạt động cụ thể.

“Các nhóm của Bộ Tài chính, Bộ Ngoại giao và quân đội Mỹ đang gặp gỡ những người đồng cấp ở các quốc gia khác, thông báo cho họ biết Mỹ kỳ vọng họ thực hiện những hành động nào,” ông Bessent nói. “Thời gian đã bắt đầu đếm ngược.”

Ông tiết lộ Tổng thống Donald Trump đang gọi điện cho các nhà lãnh đạo các nước, “yêu cầu rõ ràng họ chấm dứt các giao dịch với Tehran”. Ông nói thêm rằng Mỹ đã nhìn thấy hiệu quả vào cuối tuần qua.

Tuy nhiên, ông không nói cụ thể những kết quả đó là gì.

“Những quốc gia đứng về phía Mỹ sẽ gặt hái thành quả từ mối quan hệ đối tác của chúng tôi,” Bộ trưởng Tài chính nói. “Những quốc gia cấu kết với chế độ Iran nên dự liệu rằng họ sẽ cùng chế độ ngày càng suy yếu này phải chịu sự cô lập.”

Trong phần hỏi đáp sau đó, ông Bessent bổ sung rằng nếu các quốc gia không nhanh chóng hành động, họ sẽ phải “gánh chịu hậu quả”.

Có trừng phạt ngân hàng Trung Quốc? Ông Bessent: Không ai được miễn trừ

Khi được hỏi tại sao ngành ngân hàng Trung Quốc chưa nằm trong mục tiêu trừng phạt, ông Bessent trả lời: “Hôm nay chúng tôi muốn nói rõ rằng không có bất kỳ thực thể nào có thể đứng trên các lệnh trừng phạt của Mỹ”.

Bộ trưởng Tài chính ám chỉ rằng các ngân hàng Trung Quốc cũng có thể trở thành mục tiêu trừng phạt.

“Nếu họ tạo điều kiện cho các giao dịch, giúp Iran chuyển dầu thành tiền và biến nguồn tiền đó thành công cụ đàn áp, thì họ sẽ trở thành mục tiêu trừng phạt,” ông Bessent nói.

“Chúng tôi cho rằng cách tốt nhất để tiếp xúc với các quốc gia là ngoại giao kín đáo. Chúng tôi đang thẳng thắn trao đổi với từng quốc gia, cho họ biết những gì chúng tôi kỳ vọng. Chúng tôi biết họ là ai, và họ cũng biết mình đã làm gì,” ông Bessent nói thêm.

Reuters trước đó đưa tin, chính quyền Tổng thống Trump cho đến nay chưa áp dụng các công cụ trừng phạt nghiêm khắc hơn đối với các ngân hàng Trung Quốc và các nước khác tạo điều kiện cho các giao dịch với Iran, một phần vì thỏa thuận đình chiến thương mại giữa Mỹ và Trung Quốc hiện vẫn khá mong manh.

Tổng thống Trump và lãnh đạo Đảng Cộng sản Trung Quốc Tập Cận Bình dự kiến gặp nhau tại Washington vào cuối tháng 9. Nếu Mỹ áp đặt các biện pháp trừng phạt thứ cấp mới đối với các ngân hàng Trung Quốc, triển vọng gia hạn thỏa thuận đạt được vào tháng 11 năm ngoái có thể trở nên không chắc chắn. Thỏa thuận này nhằm bảo đảm nguồn cung đất hiếm từ Trung Quốc và hạn chế các biện pháp thuế quan của Mỹ.

Trung Quốc có bị trừng phạt hay không trở thành tâm điểm chú ý

Trong phần hỏi đáp, gần như mọi câu hỏi đều đề cập đến Trung Quốc, chẳng hạn liệu Mỹ có tiếp theo trừng phạt các thực thể hoặc ngân hàng Trung Quốc vì vấn đề dầu mỏ Iran hay không.

Các nhà máy lọc dầu độc lập của Trung Quốc từ lâu đã là những khách hàng chủ chốt của dầu thô Iran. Reuters dẫn lời các nguồn tin trong ngành lọc dầu và các nhà giao dịch cho biết, trong thời gian dài, dầu Iran vận chuyển đến Trung Quốc thường được khai báo là dầu Malaysia; gần đây lại được khai báo là dầu Indonesia và thanh toán bằng nhân dân tệ. Những giao dịch này liên quan đến nhiều tầng trung gian khó truy vết, tạo thành một mạng lưới né tránh trừng phạt phức tạp.

Kể từ khi Tổng thống Trump trở lại Nhà Trắng, Washington đã tăng cường trấn áp hoạt động mua dầu Iran của Trung Quốc, trừng phạt nhiều nhà máy lọc dầu quy mô nhỏ của Trung Quốc cùng các bên tham gia khác trong chuỗi cung ứng.

Tháng 4 năm nay, Bộ Tài chính Mỹ đã trừng phạt nhà máy lọc dầu Hằng Lực Hóa Công (Hengli Petrochemical – Đại Liên) cùng khoảng 40 công ty vận tải biển và tàu thuyền, cáo buộc Hằng Lực mua dầu Iran trị giá hàng tỷ USD. Qua đó, Mỹ tăng cường nỗ lực kiềm chế nguồn thu từ dầu mỏ của Iran. Hằng Lực phủ nhận việc mua dầu Iran.

Bộ Tài chính Mỹ cũng từng cảnh báo hai ngân hàng lớn của Trung Quốc rằng nếu phát hiện dòng tiền của Iran lưu chuyển qua hệ thống của họ, các ngân hàng này có thể phải đối mặt với các biện pháp trừng phạt thứ cấp. Tuy nhiên, cho đến nay Mỹ vẫn chưa trực tiếp trừng phạt hai ngân hàng này.

Reuters chỉ ra rằng các biện pháp trừng phạt hiện tại của Mỹ chưa thể đảo ngược hiệu quả xu hướng tổng thể dầu Iran chảy vào Trung Quốc. Dữ liệu của công ty theo dõi tàu biển Kpler cho thấy trong tháng 1 và tháng 2 năm 2026, lượng dầu thô Trung Quốc nhập khẩu từ Iran lần lượt đạt trung bình 1,24 triệu thùng/ngày và 1,58 triệu thùng/ngày.

Chính quyền ĐCSTQ tuyên bố phản đối các biện pháp trừng phạt đơn phương, đồng thời kêu gọi giải quyết vấn đề thông qua các biện pháp ngoại giao và chính trị.