Mỹ khởi động “Chiến dịch Quốc gia bị gạt ra ngoài lề nền kinh tế” nhắm vào Iran

Lâm Yến
•
Thứ Ba, 25/08/2026

Hôm thứ Hai (24/8), Bộ trưởng Tài chính Mỹ Scott Bessent tuyên bố khởi động “Chiến dịch Quốc gia bị gạt ra ngoài lề nền kinh tế” (Operation Economic Outcast), mở rộng các biện pháp trừng phạt thứ cấp nhằm vào Iran và những bên hỗ trợ nước này ở nước ngoài, nhắm vào 5 lĩnh vực gồm tài sản kỹ thuật số, công nghệ, vàng, hàng không và vận tải biển.

Hình ảnh Bộ trưởng Tài chính Mỹ Scott Bessent. (Nguồn: Madalina Vasiliu／The Epoch Times)

Chiến dịch này nhằm cắt đứt nguồn thu từ dầu mỏ và các mạch máu tài chính của chính quyền hiện tại ở Iran. Dưới sức ép kép của chiến tranh và lệnh phong tỏa trên biển của Mỹ, nền kinh tế Iran đang rơi vào cuộc khủng hoảng ngày càng nghiêm trọng. Đồng rial của Iran hôm thứ Hai rơi xuống mức thấp kỷ lục mới, với tỷ giá 1 USD đổi 2 triệu rial; trong khi đó, lạm phát tăng vọt tiếp tục đẩy giá lương thực lên cao. Kể từ khi chiến tranh nổ ra, giá gạo tại Iran đã tăng khoảng 60%, trong khi giá thịt bò tăng hơn 150%.

Lệnh phong tỏa trên biển của Mỹ hiện đã khiến Iran không thể xuất khẩu phần lớn dầu mỏ, cắt đứt mạch máu kinh tế quan trọng nhất của nước này. Các quan chức Mỹ cho biết chính quyền Iran khó có khả năng thiết lập các tuyến vận chuyển đường bộ hoặc đường biển thay thế, khiến khả năng cung cấp hàng hóa và dịch vụ thiết yếu của chính quyền suy yếu.

Tổng thống Donald Trump và các quan chức Mỹ khác cho biết chính quyền Iran đang gặp khó khăn trong việc trả lương cho nhân viên chính phủ, trong đó có quân nhân và cảnh sát.

Axios dẫn lời một quan chức Mỹ nói: “Hệ thống Iran được thiết kế để bảo vệ tầng lớp tinh hoa, nhưng ngay cả vậy, sức mua của giới tinh hoa cũng đang sụt giảm nhanh chóng. Một số người thậm chí lần đầu tiên trong đời phải đối mặt với sự bất định về việc liệu tiền lương có được chuyển đúng hạn hay không”.

Giới lãnh đạo Iran vừa cứng rắn, vừa thừa nhận khủng hoảng

Trước hành động cô lập kinh tế mới của Mỹ, giới lãnh đạo Iran một mặt cố gắng giảm nhẹ tác động của nó, thậm chí đe dọa trả đũa những quốc gia hợp tác thực thi các biện pháp trừng phạt; mặt khác, nhiều quan chức cấp cao đã thừa nhận rằng nguy cơ kinh tế sụp đổ là có thật.

Tổng thống Iran Masoud Pezeshkian cho biết chính phủ không phủ nhận vấn đề thiếu hụt kinh tế, đồng thời nhấn mạnh Iran nên chấm dứt chiến tranh khi nước này vẫn còn đủ năng lực.

Chủ tịch Quốc hội Iran kiêm trưởng đoàn đàm phán Mohammad Bagher Ghalibaf tuần trước, trong cuộc gặp các thương nhân Iran và Iraq tại Baghdad, cũng thừa nhận rằng sức mạnh kinh tế là nền tảng để duy trì an ninh quốc gia.

Ông nói: “Dù chúng ta có sức mạnh quân sự lớn đến đâu, nếu người dân bị đói, nếu chúng ta không có lưu thông tài chính, tăng trưởng kinh tế và sản xuất trong nước, chúng ta sẽ không thể tồn tại”.

Tuy nhiên, trước khi cuộc họp báo của ông Bessent diễn ra, ông Ghalibaf đăng trên mạng xã hội X rằng Mỹ “không có khả năng về kinh tế để tiếp tục hạn chế các quốc gia khác có giao thương với Iran”.

Ông còn nói các đối tác thương mại của Iran đã công khai tuyên bố, đồng thời thông qua các tin nhắn cho Iran biết rằng “họ hoàn toàn không coi những tuyên bố này của Mỹ là vấn đề”.

Mỹ dự định cắt đứt mọi mạch máu kinh tế của Iran

“Chiến dịch Quốc gia bị gạt ra ngoài lề nền kinh tế” được ông Bessent công bố hôm thứ Hai nhằm tiếp tục gia tăng sức ép lên chính quyền Iran trong bối cảnh bế tắc hiện nay là “không chiến tranh, không thỏa thuận” với Iran.

Các quan chức Mỹ cho biết việc mở rộng các biện pháp trừng phạt thứ cấp đối với Iran dự kiến ít nhất vẫn sẽ là công cụ chủ yếu của Mỹ trong xử lý vấn đề Iran sau cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ; khi đó, các hành động quân sự mới cũng có thể một lần nữa được đưa ra xem xét.

Ông Bessent cho biết Bộ Tài chính đã lập bản đồ mạng lưới buôn lậu dầu mỏ và né tránh trừng phạt của Iran, bao gồm mọi mắt xích, mọi bên trung gian và mọi mạng lưới.

Ông nói tại cuộc họp báo rằng kể từ ngày hôm đó, Bộ Tài chính cùng các cơ quan chính phủ khác sẽ tăng cường hành động nhằm cắt đứt mọi nguồn tài chính tiềm tàng của Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) và chính quyền Iran.

Ông Bessent đưa ra nguyên tắc “không có kẽ hở”, tuyên bố Mỹ sẽ không cho phép Iran duy trì dù chỉ một khoảng không kinh tế tối thiểu để thở, qua đó khôi phục năng lực tiến hành các hoạt động khủng bố nhằm vào Mỹ và toàn cầu.

Ông cho biết các biện pháp mới sẽ nhắm vào những mạch máu quan trọng mà Iran vận hành ở nước ngoài, bao gồm tài sản kỹ thuật số, công nghệ, vàng, hàng không và vận tải biển.

Mỹ cảnh báo: Các nước thứ ba không nên tiếp tục làm ăn với Iran

Ông Bessent cũng cảnh báo các quốc gia vẫn bí mật làm ăn với Iran không nên tiếp tục tính toán theo cách của nhiều thập niên qua: cho rằng Iran chắc chắn sẽ trả đũa, trong khi các biện pháp trừng phạt của Mỹ vẫn còn có thể thương lượng.

“Dưới sự lãnh đạo của Tổng thống Trump, thời đại này đã chấm dứt,” ông Bessent nói. “Đừng đánh giá thấp cái giá phải trả khi thăm dò lằn ranh đỏ của Washington. Không quốc gia nào nên vừa giúp đỡ những kẻ đang tìm cách phá hủy thể chế của Mỹ, vừa kỳ vọng được hưởng những lợi ích do thể chế Mỹ mang lại.”

Hôm thứ Hai, Bộ Tài chính Mỹ tuyên bố trừng phạt hơn 60 thực thể liên quan đến nhiều lĩnh vực như năng lượng hạt nhân, tên lửa, mạng máy tính và dầu mỏ.

Tuyên bố cho biết mục tiêu trừng phạt là mạng lưới các công ty môi giới cung cấp dịch vụ “bóng tối” cho đội tàu Iran tại UAE, Hồng Kông, Trung Quốc, Singapore, Thụy Sĩ và châu Âu.

Cuối cùng, ông Bessent còn trực tiếp gửi lời tới những binh sĩ bình thường đang ủng hộ chính quyền Iran.

Ông nói: “Khi tiền lương của các bạn ngày càng ít đi, hoặc đơn giản chỉ được thông báo rằng ‘bị trì hoãn’, hãy suy nghĩ: Các chỉ huy của các bạn thực sự đang dẫn dắt đất nước tiến tới chiến thắng, hay tiến tới hủy diệt?”

“Hãy nhớ rằng Bức tường Berlin sụp đổ chính là vì những người lính bình thường đã quyết định không nổ súng.”