Thuế quan mới của Mỹ có hiệu lực, nhiều đối tác thương mại lên tiếng

Ngày 24/7, Mỹ đã áp thuế bổ sung từ 10% đến 12,5% đối với 60 đối tác thương mại, với lý do tồn tại vấn đề lao động cưỡng bức, thay cho mức thuế nhập khẩu toàn cầu tạm thời 10% hết hiệu lực cùng ngày.

Theo danh sách cuối cùng do Nhà Trắng và Văn phòng Đại diện Thương mại Mỹ (USTR) công bố, hơn 40 nền kinh tế, bao gồm Trung Quốc, Hồng Kông, Nhật Bản và Hàn Quốc, phải chịu mức thuế 12,5%; trong khi 17 đối tác thương mại như Liên minh châu Âu, Anh, Canada và Mexico chịu mức 10%, cụ thể như sau:

Ghi chú: MFN là viết tắt của “Most-Favored-Nation”, tức quy chế tối huệ quốc.

Chi tiết xem tại trang Nhà Trắng.

Nhiều mặt hàng được miễn trừ

Quan chức Mỹ cho biết mức thuế mới bao phủ 99,4% hàng nhập khẩu vào Mỹ, nhưng một số mặt hàng được miễn trừ, bao gồm dầu mỏ, khí đốt, phân bón; các mặt hàng như ô tô và thép vốn đã chịu thuế khác cũng được miễn; ngoài ra, hàng hóa đủ điều kiện theo Hiệp định Mỹ–Mexico–Canada (USMCA) cũng không phải chịu mức thuế mới.

Mức thuế mới được áp theo Mục 301 của Đạo luật Thương mại năm 1974, nhằm đáp trả việc các nền kinh tế liên quan không thực thi hiệu quả các quy định chống lao động cưỡng bức, gây tổn hại đến lợi ích của Mỹ.

Đại diện Thương mại Mỹ Jamieson Greer nói rằng Mỹ đang thực thi nghiêm ngặt lệnh cấm nhập khẩu sản phẩm do lao động cưỡng bức tạo ra, biện pháp mới này sẽ góp phần chấn chỉnh các hành vi xâm phạm nhân quyền và bóp méo thương mại, đồng thời cải thiện phúc lợi của người lao động trên khắp thế giới.

Nhiều nước châu Âu: không có tác động tiêu cực

Ông Greer trước đó cam kết rằng với những nước có hiệp định thương mại với Mỹ, mức thuế mới liên quan đến lao động cưỡng bức sẽ không làm thuế suất vượt quá mức trần mà hiệp định đã quy định đối với thuế Mỹ; phía EU cũng đã nhắc đến điểm này trong phản hồi.

Người phát ngôn Ủy ban châu Âu cho biết: “EU nhìn nhận kết quả này tích cực, cho rằng nó phù hợp với các cam kết về thuế quan của Mỹ đã được thống nhất trong Tuyên bố chung Mỹ–EU.” Người phát ngôn này nói thêm rằng đây là “động lực tích cực” để tiếp tục thảo luận về các miễn trừ thuế sâu rộng hơn và tăng cường hợp tác.

Chính phủ Thụy Sĩ, trong khi phản bác các cáo buộc dẫn đến cuộc điều tra về lao động cưỡng bức, cũng cho rằng Mỹ đã tuân thủ cam kết trước đó về trần thuế, tức mức tối đa 12,5% đối với Thụy Sĩ.

Phía Anh cho rằng biện pháp này sẽ không gây tác động tiêu cực. Người phát ngôn chính phủ Anh hôm thứ Năm cho biết: “Thông báo này sẽ không khiến mức thuế quan mà các doanh nghiệp Anh phải đối mặt trở nên bất lợi hơn. Thỏa thuận giữa Anh và Mỹ vẫn có hiệu lực, và thông báo hôm nay đồng nghĩa với việc các điều kiện thương mại của chúng tôi đã được cải thiện. Rượu whisky và các sản phẩm công nghệ y tế sẽ được hưởng mức thuế suất 0%.”

Brazil, Úc, Bắc Kinh phản đối

Sau khi Washington công bố mức thuế mới, Brazil đã ra tuyên bố chỉ trích Đại diện Thương mại Mỹ thao túng vấn đề lao động cưỡng bức, phản đối việc Mỹ lấy lý do này để áp thuế 12,5% lên hàng hóa Brazil.

Úc cũng chỉ trích chính sách thuế mới là không có tính chính danh và kêu gọi Mỹ hủy bỏ.

Tại Bắc Kinh, người phát ngôn Bộ Ngoại giao Trung Quốc Lâm Kiếm trong họp báo thường kỳ hôm thứ Sáu cũng bày tỏ phản đối thuế quan của Mỹ.

Trước khi mức thuế mới có hiệu lực vào thứ Sáu, mức thuế bổ sung đối với hàng Trung Quốc đã giảm xuống 10%, chưa tính mức thuế 25% mà ông Trump áp với hàng công nghiệp trong nhiệm kỳ đầu. Chính quyền Trung Quốc bị phía Mỹ cáo buộc giam giữ quy mô lớn người Duy Ngô Nhĩ trong các trại cải tạo.

Nhật Bản bày tỏ lấy làm tiếc

Chánh văn phòng Nội các Nhật Bản Minoru Kihara tại cuộc họp báo ngày 24/7 (theo giờ Nhật) cho biết: “Chúng tôi lấy làm tiếc về biện pháp này. Mặc dù các hoạt động công nghiệp và thương mại của Nhật Bản luôn tuân thủ các quy tắc quốc tế, Mỹ vẫn áp thuế bổ sung đối với Nhật Bản với lý do nước tôi chưa thực hiện lệnh cấm nhập khẩu các sản phẩm được sản xuất bằng lao động cưỡng bức. Chúng tôi rất lấy làm tiếc về điều này.”

Ngoài ra, ông Kihara nhấn mạnh Mỹ đã xác nhận “sẽ không áp thêm các mức thuế vượt quá phạm vi đã thỏa thuận trong hiệp định Mỹ–Nhật năm ngoái”, và nói rằng “sẽ tiếp tục trao đổi với phía Mỹ trong thời gian tới”.

Canada phản ứng dè dặt

Canada, vốn đã bị ảnh hưởng bởi mức thuế 50% của ông Trump đối với hàng hóa trị giá 20 tỷ USD, phản ứng khá dè dặt trước mức thuế mới.

Đối với các nhà xuất khẩu Canada, “lá chắn” quan trọng nhất là hàng hóa đủ điều kiện miễn thuế theo USMCA sẽ không thuộc phạm vi đánh thuế lần này. Tuy nhiên, việc hiệp định này có được gia hạn hay không đang ở thời điểm then chốt.

Trong báo cáo điều tra thương mại công bố hôm thứ Năm, Mỹ nêu đích danh Canada, cho rằng việc rà soát chống lao động cưỡng bức của nước này chỉ mang tính hình thức, và nói rằng “Canada đã không thực thi hiệu quả các quy định cấm nhập khẩu sản phẩm do lao động cưỡng bức tạo ra.”

Chính phủ liên bang Canada đầu tháng này đã gửi bản đệ trình bằng văn bản tới văn phòng của ông Greer, nhấn mạnh rằng Canada đã yêu cầu doanh nghiệp nộp báo cáo rà soát nhằm ngăn chặn lao động cưỡng bức trong chuỗi cung ứng, và tháng trước cũng vừa đưa ra dự luật mới để tăng cường thực thi.

Mexico: ảnh hưởng hạn chế

Bộ trưởng Kinh tế Mexico Marcelo Ebrard nói biện pháp mới không ảnh hưởng nhiều đến Mexico, vì nó chỉ thay thế mức thuế tạm thời 10% sắp hết hạn, trong khi phần lớn hàng hóa nằm trong USMCA vẫn giữ nguyên chế độ ưu đãi cũ.

Hiện phần lớn các nước chưa lập tức công bố biện pháp trả đũa thuế quan, mà trước tiên chọn phản đối ngoại giao, tìm kiếm đàm phán hoặc giữ quyền kiện lên WTO.