Lợi ích của việc uống nước ấm

Uống một cốc nước ấm vào mỗi sáng có thể hỗ trợ chức năng tiêu hóa, mức năng lượng và sức khỏe đường ruột.

Trong bối cảnh văn hóa chăm sóc sức khỏe hiện đại chú trọng các phương pháp như ngâm mình trong nước lạnh, sử dụng đồ uống bổ sung protein và quy trình buổi sáng 20 bước – một thói quen đang lan truyền gần đây là uống một cốc nước máy đun sôi (nước ấm) ngay khi thức dậy.

Thức uống này không chứa các hoạt chất thích nghi hoặc collagen, tuy nhiên, nước ấm vẫn đang dần trở nên phổ biến. Điều này không gây bất ngờ đối với những bác sĩ Trung y (TCM), khi đây vốn là một thói quen buổi sáng quen thuộc

“Thật thú vị khi hiện nay thói quen này trở thành một xu hướng tại các quốc gia phương Tây”, bà Felice Chan, bác sĩ Trung y, người đã duy trì thói quen này mỗi sáng từ thời thơ ấu, cho biết trong cuộc trao đổi với The Epoch Times. Trong các gia đình Trung Quốc, thói quen này đã được duy trì qua nhiều thế hệ.

Bà cho biết: “Theo Trung y, việc uống nước ấm liên quan đến mục tiêu kéo dài tuổi thọ và rèn luyện sức khỏe hàng ngày hơn là một biện pháp can thiệp tức thời. Đây là thói quen nhỏ nhưng có tác dụng hỗ trợ cơ thể theo thời gian”.

Một thói quen cổ xưa

Khung lý luận của Trung y về thực phẩm và đồ uống “nóng – lạnh” có nguồn gốc từ các y văn Trung Quốc vào khoảng năm 200–300 sau Công Nguyên, trong đó yếu tố “nhiệt” được hiểu là có vai trò hỗ trợ cân bằng nội tại của cơ thể và chức năng tiêu hóa.

Các thực phẩm và đồ uống ấm được cho là có khả năng tăng cường tuần hoàn và hỗ trợ cơ thể “chuyển hóa” thức ăn thành năng lượng có thể sử dụng hay còn gọi là năng lượng sống (khí), thông qua việc duy trì hoạt động và hỗ trợ các cơ quan tiêu hóa – những yếu tố mà Trung y liên hệ với quá trình lão hóa lành mạnh và tuổi thọ lâu dài.

Theo Trung y, trường thọ không chỉ đơn thuần là sống lâu mà còn là duy trì sự cân bằng và chức năng ổn định của cơ thể theo thời gian. Khi các cơ quan tiêu hóa, đặc biệt là tỳ và vị (lá lách và dạ dày) hoạt động hiệu quả và được hỗ trợ, cơ thể ít có xu hướng tích tụ các rối loạn như “thấp” hoặc “ứ trệ”, những yếu tố mà Trung y cho là liên quan đến mệt mỏi, bệnh lý và suy giảm chức năng do tuổi tác.

Bác sĩ Chan thường khuyên bệnh nhân nên uống nước ấm khi quan sát thấy có lớp phủ màu trắng trên lưỡi – một dấu hiệu của tình trạng “thấp” dư thừa trong Trung y, thường liên quan đến tiêu hóa trì trệ hoặc mất cân bằng trong các hệ thống nội tại của cơ thể.

“Nước ấm hỗ trợ ‘hỏa tiêu hóa’ của cơ thể đồng thời giúp tỳ và vị chuyển hóa thức ăn cũng như dịch thể hiệu quả hơn, từ đó hỗ trợ chuyển hóa và năng lượng tổng thể”, bà cho biết.

“Hỏa tiêu hóa” là khả năng xử lý thức ăn và chuyển hóa chúng thành năng lượng.

Trên thực tế, những cải thiện về tiêu hóa không chỉ biểu hiện ở bên trong mà còn thể hiện qua cảm nhận hàng ngày, kể cả trong trải nghiệm cá nhân của bác sĩ Chan.

“Điều này giúp tôi duy trì sự minh mẫn, giảm tình trạng ‘sương mù não’, cải thiện mức năng lượng, đồng thời hỗ trợ kiểm soát tình trạng tăng cân và đầy hơi”, bà nói thêm.

Trong Trung y, tiêu hóa được cải thiện được cho là hỗ trợ tư duy rõ ràng hơn do cơ thể chuyển hóa thức ăn thành năng lượng hiệu quả hơn, từ đó giảm cảm giác uể oải hoặc ‘sương mù não’. Quá trình tiêu hóa ổn định hơn cũng có thể giúp duy trì mức năng lượng ổn định trong ngày, thay vì dao động tăng – giảm đột ngột.

Khi cơ thể xử lý thức ăn và dịch thể hiệu quả hơn, bà cho biết điều này cũng có thể giúp giảm đầy hơi và tình trạng giữ nước, từ đó hỗ trợ kiểm soát cân nặng dễ dàng hơn theo thời gian thông qua việc cải thiện chuyển hóa và giảm cảm giác nặng nề sau khi ăn.

Ngược lại, các đồ uống lạnh được cho là làm chậm quá trình này. Theo Trung y, cơ thể phải tiêu tốn thêm năng lượng để làm ấm đồ uống lạnh trước khi tiêu hóa, từ đó có thể làm suy yếu ‘hỏa tiêu hóa’ của cơ thể. Việc tiêu thụ đồ uống lạnh có thể khiến tỳ và vị “lạnh” theo, điều mà trong Trung y được cho là làm chậm quá trình tiêu hóa và đôi khi gây ra các triệu chứng khó chịu như đau dạ dày, tiêu chảy hoặc khó tiêu.

Tuy nhiên, đối với một số người, sinh tố lạnh có thể mang lại cảm giác tràn đầy sinh lực, theo bác sĩ Trung y Malika Sood, nhà sáng lập Amavi Wellness, chia sẻ.

Bác sĩ Sood cho biết: “Tuy nhiên, đối với những người khác, đặc biệt là những người vốn đã suy giảm năng lượng hoặc có thể trạng ‘hàn’, những thói quen này có thể làm trầm trọng thêm tình trạng mệt mỏi, rối loạn tiêu hóa và mất cân bằng nội tiết”.

Ngoài ra, đồ uống lạnh có thể ảnh hưởng đến khí quản, từ đó có thể khởi phát cơn hen và gây ho. Nhìn chung, các nghiên cứu cho thấy việc sử dụng đồ uống nóng có hiệu quả hơn trong việc làm giảm các triệu chứng cảm lạnh hoặc cúm như sổ mũi, ho, đau họng và hắt hơi.

Bằng chứng khoa học uống nước ấm

Bằng chứng khoa học trực tiếp cho thấy bản thân nước ấm mang lại các lợi ích sức khỏe hiện vẫn còn hạn chế. Tuy nhiên, điều đã được chứng minh rõ ràng là vai trò của việc duy trì đủ nước – bất kể nhiệt độ – trong việc hỗ trợ chức năng tiêu hóa và sức khỏe tổng thể.

Dù vậy, riêng đối với tiêu hóa, đồ uống ấm có thể mang lại nhiều lợi ích hơn.

Chuyên gia dinh dưỡng Allison Bowers chia sẻ với The Epoch Times: “Việc uống đồ ấm có thể cải thiện tiêu hóa và sức khỏe đường ruột bằng cách làm thư giãn các cơ tiêu hóa, từ đó làm tăng lưu lượng máu đến đường tiêu hóa. Điều này thực sự có thể hỗ trợ quá trình bài tiết ở mọi người, đặc biệt là những người gặp khó khăn với các rối loạn tiêu hóa như hội chứng ruột kích thích”. 

Nói chung, việc không uống đủ nước có thể dẫn đến táo bón, do đó khuyến nghị mỗi người nên uống một lượng nước phù hợp với thể trạng, tình trạng sức khỏe và mức độ hoạt động.

“Bất kỳ ai cũng có thể được hưởng lợi từ việc sử dụng đồ uống ấm để hỗ trợ sức khỏe đường ruột”, bà Bowers cho biết thêm.

Những người mắc bệnh tim mạch cần bảo đảm tuân thủ các khuyến nghị về lượng dịch do bác sĩ cung cấp, vì cả tình trạng mất nước và dư thừa dịch đều có thể làm gia tăng gánh nặng cho tim, bà cho biết.

Các lợi ích đối với da và mức năng lượng được những người ủng hộ việc uống nước ấm đề cập hiện khó được xác định rõ ràng về mặt lâm sàng, mặc dù một số ý kiến cho rằng chúng bắt nguồn từ sự cải thiện chức năng đường ruột.

Alaysia Hicks – một nhà sáng tạo nội dung về sức khỏe cho biết, đồng thời chia sẻ rằng cô đã bổ sung nước ấm vào thói quen sau khi nhận thấy những thay đổi về tiêu hóa và tình trạng da của mình: “Tôi đã nhận thức được mức độ liên kết chặt chẽ giữa đường ruột và làn da”.

Thực hành khuyến nghị

Sự hấp dẫn của xu hướng uống nước ấm, ngoài tính đơn giản, còn nằm ở việc dễ áp dụng, không cần sử dụng thực phẩm bổ sung hoặc thiết bị chuyên dụng.

Một mốc tham chiếu phù hợp về nhiệt độ là cao hơn nhiệt độ cơ thể một chút, khoảng 37 độ C.

Theo bác sĩ Sood: “Lý tưởng nhất là nước nên ở mức ấm hoặc hơi nóng, mang lại cảm giác dễ chịu khi nhấp uống thay vì phải thổi hoặc chờ nguội. Cảm giác khi uống nên êm dịu, không gây gắt hoặc quá mạnh”.

Đối với những người có thói quen uống cà phê đá hoặc matcha lạnh, có thể bắt đầu bằng cách thay thế một đồ uống lạnh mỗi ngày bằng nước ấm hoặc trà thảo mộc. Trong quá trình hình thành thói quen, cần chú ý đến phản ứng của cơ thể.

Bà nói thêm: “Nếu nước ấm mang lại cảm giác dễ chịu và cải thiện tiêu hóa, hãy duy trì. Nếu cảm thấy quá nóng trong người, hãy chuyển sang nước âm ấm và theo dõi sự khác biệt”.

Việc uống trà cũng là một cách hỗ trợ các nhu cầu cụ thể của cơ thể, như làm ấm tiêu hóa, làm dịu tâm trí hoặc giảm tình trạng đầy hơi hay căng tức thoáng qua.

Bác sĩ Sood cho biết: “Nước ấm là phương thức trung tính và dễ tiếp cận nhất để hỗ trợ tiêu hóa trong Trung y. Trong khi đó, trà mang những đặc tính năng lượng riêng”.

Ví dụ, trà gừng có tác dụng làm ấm và hỗ trợ tiêu hóa, trong khi trà bạc hà có thể làm mát và thúc đẩy lưu thông, giảm ứ trệ. Cả hai đều hữu ích nhưng phù hợp với các tình huống và thể trạng khác nhau.

Bà nói: “Không phải trà tốt hơn hay kém hơn nước ấm, mà là chúng phục vụ các mục đích khác nhau. Nước ấm cung cấp sự hỗ trợ ổn định, liên tục trong ngày, trong khi trà có thể được sử dụng có chủ đích tùy theo nhu cầu của cơ thể”.

Việc xác định phương pháp phù hợp với cơ thể là rất quan trọng bởi mỗi cá thể có đặc điểm khác nhau.

Bác sĩ Sood cho biết: “Hai người có thể có cùng một triệu chứng, nhưng nguyên nhân gốc rễ có thể hoàn toàn khác nhau. Điều có lợi cho người này có thể gây mất cân bằng cho người khác”.

Nếu nước quá nóng có thể gây kích ứng, đặc biệt ở những người đã có dấu hiệu “nhiệt” nội tại như khô, khó chịu hoặc trào ngược axit. Trong những trường hợp này, nước quá nóng có thể gây ảnh hưởng bất lợi tương tự như đồ uống lạnh.

Đây cũng không phải là một khuyến nghị mang tính phổ quát. Những người có tình trạng “nhiệt” nội sinh mạnh – biểu hiện qua khát nước thường xuyên, dễ kích thích hoặc các triệu chứng liên quan đến nhiệt – có thể không phù hợp với  nước quá nóng và nên sử dụng nước âm ấm.

Khi bắt đầu một thói quen hoặc chế độ mới, cần tự đánh giá: “Tôi cảm thấy tốt hơn hay tệ hơn sau khi duy trì điều này trong một tuần?” Hãy để phản ứng của cơ thể định hướng thói quen của bạn.

Theo The Epoch Times