Những lựa chọn “lành mạnh” có thể phản tác dụng đối với người mắc bệnh thận

Một số sản phẩm được tiếp thị là các lựa chọn thay thế lành mạnh hơn có thể chứa những thành phần ẩn giấu, về lâu dài có thể ảnh hưởng đến sức khỏe của thận.

Trà không đường, muối giảm natri và các giải pháp thay thế “lành mạnh hơn” khác có vẻ là những nâng cấp dễ dàng cho chế độ ăn uống của bạn. Nhưng khi nói đến sức khỏe của thận, những gì các sản phẩm này chứa đựng cũng quan trọng không kém những gì chúng đã loại bỏ.

Từ lượng natri tiềm ẩn trong một số đồ uống không đường đến kali trong các loại muối thay thế và phụ gia phốt phát trong thực phẩm chế biến sẵn, các thành phần mà hầu hết mọi người hầu như không để ý có thể trở nên khó xử lý hơn đối với cơ thể khi chức năng thận suy giảm. Việc biết những gì cần chú ý—và khi nào một sự thay đổi tưởng chừng như lành mạnh có thể phản tác dụng—có thể giúp bảo vệ thận theo thời gian.

Lượng natri tiềm ẩn trong một số đồ uống không đường

Bác sĩ Nhan Tông Hải (Yen Tzung-hai), chuyên gia về thận tại Bệnh viện Chang Gung Memorial, đã cảnh báo trên chương trình “Health 1+1” của đài NTD, đơn vị truyền thông liên kết của The Epoch Times, rằng “không đường không có nghĩa là lành mạnh”.

Nhiều người cho rằng trà không đường là lựa chọn lành mạnh hơn và uống thường xuyên. Tuy nhiên, một số sản phẩm có thể chứa các chất phụ gia gốc natri, chẳng hạn như natri bicacbonat (bột baking soda), để ổn định hương vị và màu sắc, điều này có thể dẫn đến hàm lượng natri cao bất ngờ, từ đó có thể làm tăng gánh nặng cho thận theo thời gian.

Chuyên gia dinh dưỡng Hoàng Di Linh (Huang Yi-ling) từ Koii Nutrition cũng lưu ý rằng ngay cả đồ uống được dán nhãn không đường hoặc không chứa calo cũng có thể tạo ra ảo tưởng về sự lành mạnh trong khi vẫn chứa nhiều chất phụ gia khác nhau. Đặc biệt, những đồ uống có vị êm mượt bất thường, để lại vị ngọt kéo dài, hoặc có màu sắc rực rỡ có thể phải dựa vào lượng muối hoặc chất điều vị bổ sung.

Bác sĩ Nhan nhấn mạnh rằng cách tốt nhất để cung cấp nước cho cơ thể là uống nước lọc. Người trưởng thành nên uống ít nhất hai lít nước mỗi ngày—tương đương khoảng tám ly lớn—để hỗ trợ quá trình trao đổi chất và chức năng thận của cơ thể. Những người mắc bệnh thận hoặc bệnh tim có thể cần được hướng dẫn riêng về lượng nước nên uống.

Khi nào muối giảm natri có thể phản tác dụng

Nhiều người chọn muối giảm natri hoặc nước tương nhạt như một sự thay thế lành mạnh hơn cho các loại gia vị thông thường. Tuy nhiên, đối với những người bị suy giảm chức năng thận, các sản phẩm này có thể gây thêm rủi ro cho sức khỏe.

Bác sĩ Nhan cho biết muối giảm natri thường thay thế một phần natri clorua bằng kali clorua. Nếu cơ thể không thể đào thải lượng kali dư thừa một cách hợp lý, nó có thể tích tụ trong máu và dẫn đến tăng kali máu. Trong trường hợp nghiêm trọng, tăng kali máu có thể gây ra những bất thường nguy hiểm về nhịp tim hoặc thậm chí là đột tử.

Vì lý do này, bác sĩ Nhan cảnh báo rằng những người có chức năng thận kém nên tránh dùng muối giảm natri và nước tương nhạt trừ khi được nhà cung cấp dịch vụ chăm sóc sức khỏe của họ khuyến cáo khác đi.

Một thành phần khác cần chú ý: phụ gia phốt-phát

Natri và kali không phải là những chất dinh dưỡng duy nhất trở nên quan trọng khi chức năng thận suy giảm. Phốt pho cũng rất đáng chú ý.

Thận khỏe mạnh giúp duy trì sự cân bằng phốt pho bằng cách loại bỏ lượng dư thừa ra khỏi máu. Khi chức năng thận xấu đi, phốt pho có thể tích tụ, góp phần gây ra các rối loạn về khoáng chất và xương cùng các biến chứng khác liên quan đến bệnh thận mãn tính.

Thực phẩm chế biến sẵn thường chứa phốt phát bổ sung—một thành phần tiềm ẩn có thể đặc biệt gây hại cho thận.

Bác sĩ Nhan lưu ý rằng các loại thực phẩm như mì ăn liền, bánh quy, sô cô la và đồ uống có ga thường chứa hàm lượng phụ gia phốt phát cao. Phụ gia phốt phát được sử dụng trong thực phẩm chế biến sẵn thường được cơ thể hấp thụ dễ dàng hơn so với phốt pho liên kết tự nhiên có trong nhiều loại thực phẩm nguyên phần.

Đối với những người bị suy giảm chức năng thận, lượng phốt pho dư thừa có thể không được đào thải đúng cách ra khỏi cơ thể, có khả năng dẫn đến tăng phốt phát máu và đẩy nhanh tổn thương thận.

Cách cắt giảm natri mà không cần mất hương vị

Để cắt giảm lượng muối một cách hiệu quả, chuyên gia Hoàng khuyến nghị nên thực hiện những thay đổi nhỏ cả ở nhà và khi đi ăn ngoài.

Khi nấu ăn, hãy sử dụng các loại thảo mộc và gia vị thơm như hành lá, gừng, tỏi, ớt, nước cốt chanh và tiêu trắng để tăng hương vị thay vì dựa vào các loại gia vị mặn như sốt sa tế hay tương ớt đậu bản. Cô cũng khuyên nên tận dụng vị ngọt và vị umami tự nhiên của các nguyên liệu nguyên phần. Ví dụ, các nguyên liệu như nấm, ngô, cà chua và các loại củ có thể được sử dụng để nấu những món súp và món ăn đậm đà mà có rất ít hoặc không cần thêm muối.

Khi đi ăn ngoài, hãy chọn thực phẩm tươi sống và hạn chế các món ăn nhiều gia vị như đồ chiên, kho hoặc chua ngọt. Cô Hoàng cho biết: “Thực phẩm tươi sống có hương vị ngon chỉ với việc nêm nếm nhẹ nhàng”, đồng thời nói thêm rằng việc chế biến và nêm nếm quá mức có thể làm tăng gánh nặng trao đổi chất cho thận.

Nếu bạn lỡ ăn quá nhiều muối, hãy thử ăn các loại rau xanh đậm giàu kali hoặc uống trà rễ ngưu bàng ở mức độ vừa phải để giúp cơ thể đào thải lượng natri dư thừa.

Những lựa chọn đơn giản nhất thường là tốt nhất

Bài học lớn hơn không phải là trà không đường, muối giảm natri hay thực phẩm chế biến sẵn vốn dĩ đã có hại. Mà là những nhãn mác như “không đường”, “không calo” và “giảm natri” chỉ phản ánh một phần của bức tranh dinh dưỡng.

Đối với hầu hết mọi người, một cách tiếp cận thiết thực là biến nước lọc thành nguồn cung cấp nước chính, ăn nhiều thực phẩm nguyên phần hoặc ít qua chế biến hơn, sử dụng các loại nước sốt đậm vị và các sản phẩm chế biến sẵn một cách chừng mực hơn, đồng thời kiểm tra nhãn thành phần thay vì chỉ dựa vào những tuyên bố ở mặt trước bao bì.

Đối với những người bị suy giảm chức năng thận, việc đọc nhãn lại càng trở nên quan trọng hơn vì lượng natri, kali, phốt pho và lượng chất lỏng nạp vào đều có thể cần được quản lý riêng cho từng cá nhân.

Như bác sĩ Nhan đã đúc kết: “Ít dầu, ít muối, ít đường, ăn nhiều rau quả và uống nhiều nước hơn”.

Đôi khi, lựa chọn lành mạnh nhất cũng chính là lựa chọn đơn giản nhất.

Thanh Long biên dịch