Từ đau mắt đến ung thư: Những rủi ro bị bỏ qua của ánh sáng xanh

Làm việc ở cự ly gần trong thời gian dài, như dùng điện thoại di động hoặc máy tính, hoặc tiếp xúc lâu với ánh sáng mạnh, có thể gây hại cho mắt và sức khỏe tổng thể. 

Sau khi một phòng thí nghiệm tại Đại học Thanh Hoa lắp đặt đèn LED, một trợ lý đã đến khám bác sĩ nhãn khoa vì đau mắt, nhưng thuốc nhỏ mắt được kê không có hiệu quả. Vấn đề sau đó được xác định là do ánh sáng xanh phát ra từ đèn LED, và tình trạng của anh cải thiện sau khi bắt đầu đeo kính lọc ánh sáng xanh.

Giáo sư Jou Jwo-Huei, Khoa Khoa học và Kỹ thuật Vật liệu, Đại học Quốc gia Thanh Hoa tại Đài Loan, đã chia sẻ trường hợp này trong một cuộc phỏng vấn trên chương trình “Health 1+1” của NTD, đơn vị thuộc cùng hệ thống với The Epoch Times. Là một nhà nghiên cứu về ánh sáng, ông cho biết một số nguồn sáng trong đời sống hiện đại có thể là “kẻ giết người vô hình” đối với sức khỏe. Ánh sáng quá mạnh hoặc ánh sáng xanh không chỉ gây bệnh về mắt mà còn có thể ảnh hưởng đến hệ nội tiết, dẫn đến mất ngủ và làm tăng nguy cơ ung thư.

Ánh sáng xanh từ đèn Led gây hại cho mắt nhiều hơn

Theo ông Jou, sử dụng điện thoại di động hoặc máy tính, hoặc tiếp xúc lâu với ánh sáng mạnh, đặc biệt là ánh sáng LED, ánh sáng xanh hoặc tím, có thể gây hại cho mắt và sức khỏe tổng thể.

Làm việc ở khoảng cách gần trong thời gian dài khiến các tế bào chịu trách nhiệm cho nhìn gần phải hoạt động liên tục, dẫn đến mỏi mắt và viêm, có thể gây cận thị.

Ngoài ra, các tế bào thị giác nhận biết ánh sáng yếu và các tế bào nhận biết ánh sáng mạnh, màu sắc không hoạt động cùng lúc mà thay phiên nhau làm việc. Khi mắt tiếp xúc với ánh sáng mạnh trong thời gian dài, nhóm tế bào nhận biết ánh sáng mạnh và màu sắc phải hoạt động liên tục. Nhóm tế bào này chỉ chiếm khoảng 5% tổng số tế bào thị giác. Vì vậy, chúng dễ bị quá tải nếu phải làm việc quá lâu.

Ánh sáng xanh từ đèn LED cũng đặc biệt có hại vì có thể làm tổn thương võng mạc. 

Bình thường, khi ánh sáng chiếu vào mắt, các tế bào nhận biết ánh sáng ở võng mạc sẽ chuyển tín hiệu ánh sáng thành tín hiệu điện thông qua phản ứng quang hóa. Những phản ứng tự nhiên này sẽ tạo ra các chất oxy hóa có hại. Vì mang năng lượng cao hơn ánh sáng đỏ hoặc xanh lục, nên ánh sáng xanh gây ra nhiều chất oxy hóa hơn, từ đó làm tăng nguy cơ tổn thương võng mạc theo thời gian.

Ánh sáng xanh có thể gây mất ngủ và tăng nguy cơ ung thư

Ngoài ảnh hưởng đến mắt, ánh sáng xanh còn có thể góp phần gây ra các vấn đề sức khỏe khác, bao gồm rối loạn giấc ngủ. Vì ánh sáng xanh ức chế sự tiết melatonin – hormone gây buồn ngủ – nên việc tiếp xúc kéo dài do dùng các thiết bị điện tử, đặc biệt vào ban đêm, có thể làm rối loạn đồng hồ sinh học và ảnh hưởng đến chất lượng giấc ngủ.

Theo ông Jou, tiếp xúc lâu dài với ánh sáng xanh có thể dẫn đến rối loạn nội tiết, thiếu máu hoặc tích tụ độc tố. Nó cũng có thể gây thoái hóa thần kinh, rút ngắn tuổi thọ, làm tăng nguy cơ bệnh Alzheimer, béo phì và ung thư.

Một nghiên cứu năm 2024 cho thấy ánh sáng xanh khả kiến năng lượng cao phát ra từ màn hình vào ban đêm là một yếu tố nguy cơ trong sự phát triển ung thư vú.

Những người tiếp xúc với các nguồn sáng vào ban đêm, đặc biệt là ánh sáng xanh, có thể có nguy cơ ung thư cao hơn.

Một nghiên cứu của Đại học Harvard theo dõi khoảng 110.000 nữ y tá trong 24 năm cho thấy phụ nữ sống ở các cộng đồng tiếp xúc nhiều với các nguồn sáng bên ngoài trời vào ban đêm có thể có nguy cơ ung thư vú xâm lấn cao hơn.

Đọc sách không cần ánh sáng quá mạnh

Đèn LED, do tiết kiệm năng lượng và rất sáng, đã trở thành nguồn chiếu sáng chính trong nhà và văn phòng hiện đại. Tuy nhiên, đèn LED phát ra tỷ lệ ánh sáng xanh cao, do đó tác hại đối với mắt không nên bị xem nhẹ.

Ông Jou cho rằng đèn huỳnh quang là “nguồn sáng tệ nhất mà loài người từng phát minh”, vì ánh sáng trắng mà chúng phát ra chứa lượng lớn ánh sáng xanh và tím, thậm chí còn có nhiều tia cực tím và ánh sáng xanh đậm gây hại hơn, có thể gây viêm mắt và các vấn đề khác. Ông khuyến nghị sử dụng ánh sáng màu ấm và chọn các sản phẩm chặn ánh sáng xanh hiệu quả, như kính lọc ánh sáng xanh, để giảm tác hại.

Thông qua hàng nghìn thử nghiệm, ông Jou và nhóm của mình phát hiện rằng độ sáng phù hợp để đọc thấp hơn nhiều so với suy nghĩ phổ biến.

Độ sáng lý tưởng chỉ khoảng 24 lux (đơn vị đo độ rọi), tương đương độ sáng của hai cây nến, đủ để đáp ứng nhu cầu thị giác của đa số mọi người.

Để bảo vệ thị lực khi đọc hoặc làm việc, ông Jou khuyên nên phóng to chữ hoặc điều chỉnh nguồn sáng xuống mức tương tự ánh nến. Cách này tốt hơn cho mắt và cho tầm nhìn rõ ràng hơn, vì ngoài các tế bào nhìn sáng, mắt còn có các tế bào nhấp nháy (scintillating cells). Giảm độ sáng và chờ từ 3-5 giây để mắt thích nghi. Khi mắt đã quen với mức sáng thấp hơn, bạn sẽ thấy không cần ánh sáng quá mạnh như trước nữa.