Vì sao ráy tai tốt cho sức khỏe và không cần thường xuyên được lấy ra?

Ráy tai dính và trông hơi khó chịu, vì vậy hầu hết chúng ta đều muốn lấy tăm bông ngoáy tai ngay khi nhìn thấy. Tuy nhiên, các bác sĩ chuyên khoa cho rằng không nên làm như vậy. Ráy tai không phải là dấu hiệu của việc vệ sinh kém mà là hệ thống bảo vệ tự nhiên của tai.

• Ráy tai có thể giúp phát hiện bệnh Parkinson

Ráy tai, trong y học gọi là cerumen, không đơn thuần là những chất bẩn còn sót lại. Nó có chức năng riêng.

“Thực tế, ráy tai được tạo ra để bảo vệ tai”, Tiến sĩ John Seibert, bác sĩ chuyên khoa tai mũi họng về phẫu thuật đầu và cổ tại Tennessee, nói với The Epoch Times. 

Theo ông, một trong những đặc tính ít được biết đến nhất của ráy tai là khả năng kìm khuẩn, nghĩa là khiến vi khuẩn khó phát triển hơn.

Ráy tai cũng có tính hơi axit, giúp bảo vệ chống lại các nhiễm trùng trong ống tai, trung tá kiêm bác sĩ Andria Caruso, chuyên khoa tai mũi họng tại Trung tâm Y tế Quân đội Womack, cho biết qua email với The Epoch Times.

Ráy tai có độ pH dao động khoảng từ 5,0 đến 7,0. Tính axit này giúp ngăn ngừa nhiễm trùng do vi khuẩn và nấm, giữ cho da bên trong tai khỏe mạnh, đồng thời duy trì sự cân bằng mong manh giữa các vi sinh vật có lợi và có hại.

Ngoài ra, ráy tai còn giúp ngăn những thứ không nên có trong tai xâm nhập vào, chẳng hạn như bụi bẩn, côn trùng và các vật thể khác.

Vậy bạn có thể thắc mắc: Ráy tai mang lại nhiều lợi ích như vậy, liệu chúng ta có cần vệ sinh tai không?

Câu trả lời phần lớn là không. Tai của chúng ta được thiết kế để tự làm sạch.

“Tôi thường nói với mọi người rằng tai cũng có khả năng tự làm sạch giống như lò nướng”,  Tiến sĩ Seibert nói.

Ráy tai được tiết ra từ các tuyến nằm trong da của phần ngoài, chiếm khoảng một phần ba ống tai, nơi nó trộn lẫn với tế bào da, bụi bẩn và lông.

Những sợi lông nhỏ trong ống tai, kết hợp với chuyển động tự nhiên của hàm khi chúng ta nói chuyện và nhai, từ từ đẩy ráy tai cũ, tế bào da và các mảnh vụn về phía cửa tai giống như một băng chuyền mà bạn không bao giờ cần phải bật.

“Ráy tai trong tai chúng ta đáng lẽ phải tự rơi ra ngoài nhưng đáng tiếc là không phải lúc nào cũng vậy”, ông nói.

Quá trình tự làm sạch này không phải lúc nào cũng hoạt động đủ nhanh, và ráy tai có thể tích tụ nhanh hơn khả năng được đào thải. Mặc dù hầu hết chúng ta không cần hỗ trợ thêm để giữ cho tai sạch sẽ, một số yếu tố có thể ảnh hưởng đến khả năng tự làm sạch của tai.

Loại và màu sắc của ráy tai

Ráy tai khác nhau ở mỗi người. Theo Tiến sĩ Seibert, điều này có thể ảnh hưởng đến cách ráy tai tích tụ.

“Một số loại ráy tai có dạng hơi dẻo và dính, một số khá khô và giòn, một số lại dai”, ông nói.

Ông cho biết độ đặc của ráy tai rất quan trọng, vì ráy tai càng đặc và dính thì càng khó tự thoát ra khỏi tai.

Ráy tai cũng có hai loại khác nhau, bao gồm loại ướt và loại khô. Sự khác biệt này có liên quan đến nguồn gốc dân tộc. Ráy tai ướt phổ biến ở những người có nguồn gốc châu Âu và châu Phi, trong khi ráy tai khô thường gặp ở những người Đông Á.

Màu sắc của ráy tai cũng khác nhau, và đôi khi ráy tai có màu sẫm khiến bạn nghĩ rằng có điều gì đó bất thường. Tuy nhiên, Tiến sĩ Seibert cho biết không phải như vậy: màu sắc của ráy tai không thể dùng để chẩn đoán bệnh; màu sắc khác nhau tùy từng người và mỗi người sẽ có một chút khác biệt. Vì vậy bạn không cần quá lo lắng.

Kích thước tai cũng quan trọng

Kích thước tai cũng đóng một vai trò nhất định.

Một số người có ống tai nhỏ hơn nhiều so với người khác. Khi kết hợp với loại ráy tai của mỗi người, kích thước ống tai có thể ảnh hưởng đến khả năng tự làm sạch của tai và xu hướng tích tụ ráy tai.

Tiến sĩ Seibert cho biết nếu ống tai của bạn chỉ rộng khoảng bằng một chiếc tăm bông, bạn có khả năng chỉ đang đẩy ráy tai vào sâu hơn. Tuy nhiên, nếu ống tai của bạn rộng hơn một chút và bạn muốn làm sạch ráy tai – mặc dù ông cho biết hầu hết các bác sĩ tai mũi họng  không khuyến nghị việc này – thì bạn nên rất cẩn thận để không chạm vào bất cứ thứ gì có thể khiến vật đó đi quá sâu vào tai.

“Hãy tạo một khoảng trống an toàn xung quanh mình. Gần giống như đặt những chiếc cọc tiêu màu cam xung quanh, để nói rằng: ‘Tôi đang đưa thứ gì đó vào tai để làm sạch. Đừng đến gần tôi’”, ông nói.

Ông cũng cho biết nhờ người khác làm giúp có thể hữu ích, vì họ có thể nhìn rõ mình đang làm gì hơn so với khi tự thực hiện.

Những điều cần tránh và những gì có thể sử dụng khi cần thiết

Theo bác sĩ Caruso, tăm bông thường gây tác dụng ngược lại với mục đích mà mọi người mong muốn. Nó đẩy ráy tai vào sâu hơn trong ống tai, khiến ráy tai khó lấy ra hơn và dễ gây đau.

Tuy nhiên, nếu bạn quá muốn làm sạch tai, bà cho biết có một số phương pháp an toàn hơn.

“Bạn có thể mua thuốc nhỏ làm mềm ráy tai tại các hiệu thuốc địa phương. Nếu cần, một loại dầu như dầu jojoba cũng có thể giúp lấy ráy tai ra ngoài”, bà nói.

Bà cho biết oxy già dạng nhỏ giọt cũng có thể giúp làm sạch ráy tai dư thừa một cách an toàn và góp phần ngăn ngừa nhiễm trùng.

Một số loại dung dịch rửa và súc tai không kê đơn có thể giúp loại bỏ ráy tai. Theo Tiến sĩ Seibert, nếu chúng có hiệu quả thì cũng không có vấn đề gì, vì tai sẽ tiếp tục tạo ra ráy tai mới. Tuy nhiên, vấn đề có thể xảy ra khi ráy tai và dung dịch rửa bị mắc kẹt trong tai và hòa lẫn với độ ẩm bên trong tai. Khi kết hợp với ráy tai ướt, đây có thể trở thành một hỗn hợp nguy hiểm, vì độ ẩm bị giữ lại, cùng với việc loại bỏ lớp ráy tai có tác dụng bảo vệ, có thể tạo điều kiện cho vi khuẩn phát triển.

“Điều đó có thể gây ra nhiễm trùng nghiêm trọng, đến mức khiến một người trưởng thành đau đớn và khó chịu đến mức gần như không thể chịu nổi”, ông nói.

Nước bẩn khi bơi ở hồ hoặc biển cũng có thể góp phần gây nhiễm trùng. Tuy nhiên, bác sĩ Caruso cho biết sấy khô tai bằng máy sấy tóc ở chế độ nhiệt thấp có thể giúp ngăn nấm và vi khuẩn phát triển.

Ngay cả tư thế ngủ cũng có thể ảnh hưởng đến cách ráy tai tích tụ trong tai.

“Chúng tôi nhận thấy ráy tai thường bị tắc nghẽn nhiều hơn ở bên tai mà bạn nằm nghiêng khi ngủ”, Tiến sĩ  Seibert nói.

Áp lực cơ thể, cùng với việc tai tiếp xúc với gối, có thể giữ lại nhiệt và độ ẩm, đồng thời nhẹ nhàng ép ống tai, khiến ráy tai bị nén chặt và cản trở quá trình tự làm sạch của tai.

Máy trợ thính, tai nghe nhét tai và nút bịt tai được sử dụng để bảo vệ tai khỏi tiếng ồn lớn cũng có thể đẩy ráy tai vào sâu hơn trong ống tai. Nếu bạn thường xuyên sử dụng những thiết bị này và gặp vấn đề về thính giác hoặc các vấn đề khác ở tai, hãy đi khám bác sĩ để bảo đảm ống tai của bạn không bị ráy tai làm tắc nghẽn.

Ráy tai và tiềm năng chẩn đoán

Ngoài tác dụng giúp giữ cho tai sạch sẽ, các nhà khoa học đang phát hiện rằng ráy tai có khả năng chẩn đoán bệnh, đặc biệt là ung thư. Trong một nghiên cứu năm 2019, các nhà nghiên cứu Brazil đã so sánh ráy tai của những người mắc và không mắc ung thư. Họ xác định được 27 dấu ấn sinh học có thể phân biệt hai nhóm với độ chính xác 100% ở những người được xét nghiệm. Các nghiên cứu tiếp theo, trong đó có một phân tích trên hơn 1.000 mẫu, cho thấy phương pháp này có thể phát hiện ung thư ở bất kỳ giai đoạn nào, phân biệt khối u lành tính và khối u ác tính, thậm chí còn có thể nhận biết khi ung thư đã thuyên giảm.

Khi nào cần đi khám bác sĩ?

Nếu bạn thắc mắc khi nào nên đi khám, Tiến sĩ Seibert cho biết nếu cảm thấy đầy hoặc căng tức trong tai và tình trạng này không cải thiện, bạn có thể đến gặp bác sĩ chuyên khoa tai mũi họng để được kiểm tra. 

Cảm giác đầy và căng tức trong tai có thể do nhiều nguyên nhân, bao gồm tắc ống tai, tích tụ dịch, nghẹt xoang, thay đổi độ cao hoặc viêm ở tai giữa hay tai trong. Theo bác sĩ Caruso, những triệu chứng khác mà bác sĩ cần kiểm tra là đau tai dữ dội và dai dẳng, hoặc ù tai nghiêm trọng hay mất thính lực không rõ nguyên nhân – cả hai tình trạng này đều có thể là trường hợp cấp cứu. Mất thính lực đột ngột có thể do mất thính lực thần kinh giác quan đột ngột gây ra – một tình trạng có khoảng thời gian điều trị rất ngắn, chỉ từ vài ngày đến vài tuần. Trong thời gian này, việc điều trị kịp thời là rất quan trọng, vì nếu chờ đợi quá lâu, tình trạng này có thể dẫn đến điếc vĩnh viễn.

“May mắn là thuốc steroid đường uống có thể mang lại hiệu quả nếu được sử dụng sớm”, bà nói.

Điều trị mất thính lực đột ngột bao gồm liệu pháp corticosteroid ngay lập tức để giảm viêm, nhưng việc điều trị cần được bắt đầu trong khoảng hai tuần để có cơ hội tốt nhất phục hồi những tổn thương đã xảy ra.

Kết luận

Mặc dù ráy tai có thể khiến chúng ta cảm thấy khó chịu, nhưng nó thực hiện một chức năng quan trọng và phần lớn thời gian nên được để yên để thực hiện nhiệm vụ. Về cơ bản, khi tai hoạt động bình thường, tai có thể tự làm sạch mà không cần sự trợ giúp. Tuy nhiên, đôi khi tai có thể gặp những vấn đề mà nó không thể tự giải quyết. Khi đó, bạn nên đi khám bác sĩ chuyên khoa tai mũi họng. Bác sĩ chuyên khoa có thể giúp xác định vấn đề đang xảy ra và nếu tai thực sự cần được làm sạch, họ có công cụ và chuyên môn cần thiết để thực hiện việc này một cách an toàn.