3 kịch bản về thời điểm Mỹ có thể nối lại phỏng vấn visa nhập cư

Tổng thống Mỹ Donald Trump đã tạm dừng phỏng vấn visa nhập cư trên phạm vi toàn cầu. Trong khi đó, các cơ quan lãnh sự Mỹ đang triển khai chương trình đào tạo trên toàn thế giới. Điều được dư luận quan tâm là khi nào chính phủ Mỹ sẽ nối lại các cuộc phỏng vấn visa nhập cư.

Hiện các lãnh sự quán Mỹ ở nước ngoài sẽ tạm thời điều chỉnh lịch xử lý các hồ sơ xin visa đã bước vào giai đoạn phỏng vấn. Các dịch vụ visa cũng sẽ được điều chỉnh tương ứng để phục vụ công tác đào tạo. Bộ Ngoại giao Mỹ cho biết động thái này nhằm đảm bảo các viên chức lãnh sự có thể đánh giá hồ sơ một cách “toàn diện và nhất quán”, đặc biệt tập trung vào việc xác định liệu người nhập cư có khả năng phụ thuộc vào các chương trình phúc lợi công cộng tại Mỹ hay không.

Trong nhiệm kỳ thứ hai của Tổng thống Trump, chính phủ Mỹ liên tục triển khai các biện pháp siết chặt kiểm soát nhập cảnh, đồng thời tăng cường trục xuất, thu hồi visa và từ chối cấp visa nhằm củng cố an ninh trong nước.

Chính quyền Trump cũng bắt đầu tiến hành những cải cách rộng hơn đối với quy trình cấp visa. Hãng tin AP đưa tin trong tuần này rằng chính phủ Mỹ có kế hoạch thu hồi visa của tới 200.000 người, những người trước đó đã nộp đơn hoặc đang tìm cách xin tị nạn tại Mỹ.

Tuy nhiên, những thay đổi chính sách và biện pháp kiểm soát nhập cư này liên tục vấp phải thách thức về mặt pháp lý.

Thẩm phán tòa án liên bang Mỹ Jeannette Vargas gần đây đã bác bỏ một chính sách của chính quyền Trump, theo đó đình chỉ xử lý hồ sơ xin visa từ công dân của 75 quốc gia, trong đó có Nga và Afghanistan. Vargas cho rằng chính sách này “vi phạm pháp luật và vượt quá thẩm quyền theo luật định”.

Dưới đây là ba kịch bản có thể dẫn đến việc chấm dứt tạm dừng phỏng vấn visa nhập cư, theo tổng hợp của Newsweek.

Bộ Ngoại giao dỡ bỏ lệnh tạm dừng

Kịch bản đơn giản và trực tiếp nhất là quá trình đào tạo hoàn tất, đồng thời hoạt động xử lý visa trở lại bình thường.

Bộ Ngoại giao Mỹ xác định đợt gián đoạn này chỉ mang tính tạm thời và cho rằng nguyên nhân là chương trình đào tạo đang được triển khai trên phạm vi toàn cầu.

Mặc dù thời gian cần thiết để hoàn tất chương trình đào tạo chưa được công bố, việc biện pháp này được xác định là tạm thời và mang tính hành chính cho thấy đây có thể chỉ là một biện pháp đình chỉ ngắn hạn, chứ không phải sự thay đổi căn bản về chính sách.

Tòa án ra lệnh thay đổi

Biện pháp tạm dừng có thể bị thách thức tại tòa án, dẫn tới khả năng thẩm phán yêu cầu Bộ Ngoại giao nối lại việc sắp xếp các cuộc phỏng vấn visa.

Lý do khởi kiện có thể xoay quanh lập luận rằng, mặc dù chính phủ coi biện pháp này là sự tạm dừng tạm thời liên quan đến hoạt động đào tạo, việc đình trệ xử lý visa trong thời gian dài trên thực tế có thể tương đương với việc đình chỉ quy trình nhập cư được pháp luật quy định.

Có thể lấy phán quyết của Vargas làm cơ sở tham khảo. Trong phán quyết này, bà xác định Ngoại trưởng Marco Rubio đã vượt quá thẩm quyền khi đình chỉ việc cấp visa cho người nộp đơn đến từ 75 quốc gia.

Tòa án có thể cho rằng việc đình chỉ kéo dài trên thực tế đã cản trở những người đủ điều kiện tiếp cận hệ thống nhập cư hợp pháp. Khi đó, thẩm phán có thể yêu cầu các cơ quan lãnh sự nối lại phỏng vấn trong thời gian vụ kiện được xét xử.

Tuy nhiên, chính phủ nhiều khả năng sẽ lập luận rằng chính sách lần này có tính chất đặc biệt vì gắn trực tiếp với chương trình đào tạo, do đó khác với những trường hợp trước đây.

Xét trên bình diện rộng hơn, các thách thức pháp lý đối với chính sách này có thể gặp nhiều trở ngại, bởi các thẩm phán thường không muốn can thiệp vào những quyết định liên quan đến việc cấp visa và các vấn đề đối ngoại.

Quốc hội sửa đổi luật

Khả năng thứ ba là Quốc hội Mỹ can thiệp.

Quốc hội Mỹ là cơ quan xây dựng hệ thống luật nhập cư hiện đại. Nếu các nhà lập pháp nhận thấy tình trạng trì hoãn xử lý visa đã trở nên phổ biến hoặc kéo dài, họ có quyền thông qua luật để quy định thời hạn xử lý cụ thể hoặc hạn chế quyền của chính phủ trong việc đình chỉ lịch hẹn visa trên toàn quốc.

Dựa trên các quy định về loại visa, hạn ngạch và quy trình xét duyệt được thiết lập trong Đạo luật Nhập cư và Quốc tịch (INA), Quốc hội có quyền sửa đổi luật liên quan, qua đó điều chỉnh cơ chế cấp visa.

Tuy nhiên, hiện đảng Cộng hòa chỉ chiếm ưu thế sít sao tại cả hai viện Quốc hội, trong khi cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ đang đến gần. Vì vậy, khả năng Quốc hội can thiệp vẫn rất khó đoán.

Quan điểm của Tối cao Pháp viện về các biện pháp hạn chế visa của Mỹ

Tối cao Pháp viện Mỹ từ lâu dành cho nhánh hành pháp quyền tự quyết tương đối rộng trong các vấn đề visa và nhập cư, nhưng phạm vi quyền hạn này phụ thuộc vào việc chính phủ có đưa ra được cơ sở pháp lý đầy đủ hay không.

Chẳng hạn, trong vụ Kleindienst v. Mandel năm 1972, Tối cao Pháp viện phán quyết rằng nếu nhánh hành pháp đưa ra một lý do “bề ngoài hợp pháp và chân thành” để từ chối cho một người nước ngoài nhập cảnh, cơ quan tư pháp nhìn chung không nên can thiệp hoặc đảo ngược quyết định đó.

Vụ án này trở thành một trong những tiền lệ ủng hộ việc tòa án tôn trọng quyết định của nhánh hành pháp trong các vấn đề nhập cư.

Trong một phán quyết tương tự năm 2015, vụ Kerry v. Din, Tòa án cho thấy phạm vi xét duyệt tư pháp đối với các quyết định cấp visa là hạn chế, đặc biệt trong những trường hợp liên quan đến chủ quyền quốc gia và các vấn đề đối ngoại.

Trong vụ Trump v. Hawaii năm 2018, dưới nhiệm kỳ đầu tiên của Tổng thống Trump, Tối cao Pháp viện duy trì các biện pháp hạn chế đi lại mà chính phủ áp dụng đối với công dân một số quốc gia. Tòa phán quyết rằng tổng thống có quyền hạn rộng rãi theo Đạo luật Nhập cư và Quốc tịch, cho phép hạn chế việc nhập cảnh của công dân nước ngoài khi nhận định rằng việc họ nhập cảnh gây tổn hại đến lợi ích của Mỹ.