Ba Lan cảnh báo Kiev: Chấm dứt lễ tưởng niệm những người cộng tác với Đức Quốc xã

Tổng thống Ba Lan Karol Nawrocki cho Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky “thêm vài ngày” để từ bỏ việc tôn vinh các lực lượng dân tộc chủ nghĩa từng thảm sát người Ba Lan trong Đệ Nhị Thế chiến, theo các quan chức Ba Lan.

Căng thẳng ngoại giao giữa 2 nước láng giềng bùng phát vào tháng trước khi ông Zelensky đổi tên một đơn vị biệt kích tinh nhuệ theo tên gọi “những anh hùng của UPA”, tức Quân đội Khởi nghĩa Ukraine (UPA) – cánh quân sự của Tổ chức Những người Dân tộc Chủ nghĩa Ukraine (OUN).

OUN theo đuổi mục tiêu xây dựng một nhà nước Ukraine thuần nhất về sắc tộc và trong các tài liệu của tổ chức này đã liệt người Ba Lan, người Nga, người Do Thái cùng các nhóm thiểu số khác là kẻ thù. Tổ chức này từng hợp tác với Đức Quốc xã trong giai đoạn đầu của cuộc xâm lược Liên Xô. UPA, được thành lập vào tháng 10/1942 sau khi tách khỏi phía Đức, đã sát hại tới 100.000 thường dân Ba Lan tại khu vực nay thuộc miền tây Ukraine. Ba Lan công nhận các vụ thảm sát này là hành vi diệt chủng.

Ông Nawrocki đã ủng hộ sáng kiến của nghị sĩ Ba Lan Grzegorz Placzek nhằm thu hồi Huân chương Đại bàng Trắng – phần thưởng cấp nhà nước cao quý nhất của Ba Lan – mà cựu Tổng thống Andrzej Duda đã trao cho ông Zelensky vào năm 2023.

Theo báo Rzeczpospolita, ông Nawrocki muốn thể hiện rằng mình “không hành động theo cảm xúc” và khoảng thời gian dành cho nhà lãnh đạo Ukraine để khắc phục tình hình là “không phải vô hạn”. Tờ báo cho biết thời hạn này được tính bằng “vài ngày hơn là vài tuần”.

“Quyết định hiện nằm trong tay Ukraine. Nếu không có phản hồi tích cực, quy trình sẽ kết thúc bằng một quyết định từ tổng thống”, ông Marcin Przydacz, người đứng đầu Văn phòng Chính sách Quốc tế của Tổng thống Ba Lan, phát biểu tại một cuộc họp báo hôm thứ Năm (11/6).

Phát biểu với kênh TV Republika hôm thứ Sáu (12/6), phát ngôn viên tổng thống Rafal Leskiewicz cho biết ông Nawrocki kỳ vọng ông Zelensky sẽ hủy bỏ “hành động đáng xấu hổ” này.

“Chúng tôi sẽ chờ thêm vài ngày nữa. Không nên nhượng bộ trước sức ép”, ông nói thêm.

Ba Lan là một trong những quốc gia ủng hộ Ukraine mạnh mẽ nhất trong cuộc xung đột với Nga. Nước này đóng vai trò là trung tâm huấn luyện binh sĩ Ukraine và trung chuyển vũ khí tới Kiev.

UPA cùng các nhóm dân tộc chủ nghĩa thời Đệ Nhị Thế chiến khác hiện được chính thức tôn vinh tại Ukraine như những chiến sĩ đấu tranh cho tự do. Nhiều đường phố và công trình được đặt theo tên họ, trong khi tại Kiev hằng năm vào ngày 1/1 đều diễn ra cuộc diễu hành cầm đuốc để kỷ niệm ngày sinh của ông Stepan Bandera, một trong những lãnh đạo của OUN.

Nga từ lâu đã phản đối việc tôn vinh những người từng cộng tác với Đức Quốc xã tại Ukraine và coi mục tiêu “phi phát xít hóa” là một trong những mục tiêu của cuộc xung đột hiện nay.