Bà Takaichi thúc đẩy cải cách chính sách an ninh và tình báo, cam kết sửa hiến pháp

Hôm thứ Tư (18/2), Chủ tịch Đảng Dân chủ Tự do (LDP) Takaichi Sanae một lần nữa được bầu làm Thủ tướng Nhật Bản. Bà cho biết sẽ “tích cực thúc đẩy” các cam kết tranh cử, bao gồm sửa đổi Hiến pháp hòa bình của Nhật Bản, đồng thời đẩy mạnh cải cách chính sách tình báo và an ninh.

• Bà Takaichi Sanae chính thức được bầu làm Thủ tướng Nhật Bản

Quốc hội lưỡng viện Nhật Bản hôm thứ Tư đã triệu tập phiên họp đầu tiên sau cuộc tổng tuyển cử trong tháng và tái bổ nhiệm bà Takaichi làm Thủ tướng. Liên minh cầm quyền do bà lãnh đạo hiện nắm giữ đa số chưa từng có — vượt quá 3/4 số ghế tại Hạ viện.

Trong họp báo, bà Takaichi cho biết chiến thắng áp đảo của LDP trong cuộc bầu cử sớm đầu tháng này cho thấy đảng có đủ sự ủng hộ của cử tri để thúc đẩy “những cải cách chính sách quan trọng”, bao gồm tăng cường chính sách an ninh và nâng cao năng lực tình báo của chính phủ.

Trong cuộc bầu cử sớm ngày 8/2, LDP do bà lãnh đạo giành được 316/465 ghế tại Hạ viện, tạo nền tảng dân ý vững chắc để triển khai chi tiêu quy mô lớn và các biện pháp cắt giảm thuế đã cam kết.

Cùng ngày thứ Tư, bà Takaichi tái bổ nhiệm toàn bộ các bộ trưởng đương nhiệm. Đối tác liên minh cầm quyền — Đảng Duy tân Nhật Bản — tiếp tục hợp tác nhưng không tham gia nội các.

“Quốc gia không dám đối mặt thách thức thì sẽ không có tương lai,” bà phát biểu trong họp báo tối thứ Tư. “Phân tích nguyên nhân khiến tốc độ tăng trưởng tiềm năng của Nhật Bản thấp cho thấy, đầu tư trong nước đang thiếu hụt nghiêm trọng.”

Thủ tướng cũng cho biết chính phủ sẽ trình quốc hội một dự luật thành lập Ủy ban Đầu tư Nước ngoài nhằm tăng cường rà soát an ninh đối với vốn đầu tư ngoại.

Bà Takaichi sẽ đọc bài phát biểu chính sách thứ hai trước quốc hội vào thứ Sáu.

Bà đã bắt đầu đẩy nhanh chi tiêu quốc phòng, nâng ngân sách quốc phòng lên mức 2% GDP trước cuối tháng Ba — mức cao kỷ lục. Bà cũng cam kết nới lỏng hạn chế xuất khẩu vũ khí, và cho phép Nhật Bản tham gia các dự án trang bị quốc phòng chung với các nước khác.

Chính phủ Takaichi dự kiến xây dựng một Chiến lược An ninh Quốc gia mới, có thể công bố trước cuối năm, nhằm tiếp tục tăng tốc chi tiêu quân sự.

Trong kỳ họp quốc hội, bà sẽ trình dự luật nâng cấp Văn phòng Điều tra Tình báo Nội các thành cơ quan cấp cao tương đương Cục An ninh Quốc gia. Chính phủ cũng dự định thành lập một nhóm chuyên gia để soạn thảo luật chống gián điệp, dự kiến bao gồm cơ chế đăng ký đối với các đại diện và thực thể nước ngoài, tương tự hệ thống hiện hành của Hoa Kỳ.

3 văn kiện an ninh quốc gia gồm “Chiến lược An ninh Quốc gia”, “Chiến lược Quốc phòng” và “Kế hoạch Xây dựng Quốc phòng” xác định chính sách an ninh của Nhật trong 5–10 năm tới. Các văn kiện này được sửa đổi lần gần nhất vào năm 2022, nhưng bà Takaichi dự định đẩy sớm việc sửa đổi để ứng phó các hình thức chiến tranh mới như triển khai quy mô lớn máy bay không người lái và khả năng chiến tranh kéo dài. Bà cũng có kế hoạch dỡ bỏ hạn chế chuyển giao trang bị quốc phòng ra nước ngoài.

Với đa số vượt 2/3 tại Hạ viện, bà có thể đề xuất sửa đổi Hiến pháp hòa bình của Nhật Bản nhằm chính thức công nhận Lực lượng Phòng vệ là quân đội. Bà sẽ tái khởi động thảo luận về việc sửa đổi bản hiến pháp được ban hành dưới thời Mỹ chiếm đóng sau Thế chiến II — điều mà LDP từ lâu theo đuổi. Một nghị sĩ thân cận với bà sẽ đảm nhiệm chức Chủ tịch Ủy ban Hiến pháp Hạ viện, nhằm tạo môi trường thuận lợi cho tranh luận sâu hơn.

Tuy nhiên, mọi sửa đổi vẫn cần được 2/3 Thượng viện thông qua — điều mà liên minh LDP hiện chưa kiểm soát. Sau khi được lưỡng viện phê chuẩn, sửa đổi hiến pháp còn phải được thông qua bằng trưng cầu dân ý toàn quốc.

Về chính sách trong nước, trong thời gian tranh cử bà Takaichi cam kết tạm dừng thu thuế tiêu dùng 8% đối với thực phẩm trong 2 năm. Bà dự định thành lập một “Ủy ban toàn quốc” gồm các nhân sĩ phi đảng phái và chuyên gia để thảo luận cải cách an sinh xã hội và hệ thống thuế. Chính phủ đặt mục tiêu đạt đồng thuận sơ bộ trong vài tháng tới và thúc đẩy các đảng đối lập tham gia.