Bầu cử giữa kỳ Mỹ: 6 yếu tố có thể khiến Đảng Dân chủ khó thắng lớn

Đảng Dân chủ được dự đoán sẽ thắng cuộc bầu cử giữa kỳ Mỹ ngày 3/11, nhưng một phân tích của Reuters chỉ ra 6 yếu tố có thể khiến đảng này khó thắng lớn.

Các cuộc thăm dò cho thấy tỷ lệ ủng hộ Tổng thống Mỹ Donald Trump đang giảm, trong khi Đảng Dân chủ dẫn trước trong các khảo sát hỏi cử tri cả nước muốn bầu đảng nào vào Hạ viện.

Số liệu của các hãng thăm dò không giống nhau. Ballotpedia ghi nhận tỷ lệ ủng hộ cách điều hành của ông Trump ở mức 38%, mức trung bình của RealClearPolitics là 37,8%, thăm dò của Đại học Quinnipiac đo được 34%, còn khảo sát của The Economist/YouGov cho kết quả 35%.

Các con số chênh nhau tùy thời điểm khảo sát, cách chọn mẫu và thành phần người được hỏi, nhưng nhìn chung, các kết quả thăm dò đều phản ánh tỷ lệ ủng hộ ông Trump thấp.

Phần lớn giới phân tích dự đoán Đảng Dân chủ có thể giành quyền kiểm soát Hạ viện và tăng số ghế tại Quốc hội. Trong bài phân tích đăng hôm thứ Hai (12/10), Reuters chỉ ra 6 yếu tố có thể khiến đảng này khó thắng lớn: cấu trúc khu vực bầu cử, cục diện khó đoán ở Thượng viện, tỷ lệ cử tri đi bầu, lợi thế tài chính của Đảng Cộng hòa, sai số thăm dò, và nỗi lo về khuynh hướng xã hội chủ nghĩa trong Đảng Dân chủ.

Hạ viện ngày càng ít khu vực bầu cử cạnh tranh

Trong 3 thập niên qua, số khu vực bầu cử Hạ viện có cuộc đua sát sao, khó đoán kết quả liên tục giảm. Sự chia rẽ chính trị ngày càng sâu trong xã hội Mỹ, cộng với việc vẽ lại ranh giới khu vực bầu cử, khiến nhiều ghế hơn gần như nằm chắc trong tay một đảng.

Đảng Dân chủ được dự đoán sẽ giành lại Hạ viện, nhưng lợi thế về số ghế của đảng này ước tính có thể chỉ từ 5 đến 20 ghế. Con số đó thấp hơn nhiều so với 41 ghế mà Đảng Dân chủ giành thêm trong cuộc bầu cử giữa kỳ năm 2018.

Ông William Galston, từng là cố vấn Nhà Trắng thời Tổng thống Bill Clinton, cho rằng giành thêm 25 ghế sẽ giúp Đảng Dân chủ có thế đa số đủ sức điều hành Hạ viện, nhưng vẫn chưa phải lợi thế áp đảo.

Thượng viện vẫn khó đoán

Để chiếm đa số Thượng viện, Đảng Dân chủ còn nhiều thử thách. Đảng này cần giành thêm 4 ghế ròng để có tỷ lệ 51-49, nhưng những ghế có khả năng đổi chủ đều nằm ở những bang mà ông Trump thắng rõ rệt trong cuộc bầu cử tổng thống năm 2024.

Ông David Wasserman của tổ chức phi đảng phái Cook Political Report nhận định, ngay cả khi cục diện cả nước nghiêng về Đảng Dân chủ 10 điểm phần trăm, đảng này vẫn có thể thiếu hai ghế để chiếm đa số Thượng viện.

Cuộc đua ở Maine và Michigan cũng gay cấn hơn Đảng Dân chủ dự tính. Tại Maine, đảng này muốn lật ghế của Thượng nghị sĩ Cộng hòa Susan Collins, người đang tranh cử nhiệm kỳ mới.

Còn tại Michigan, Thượng nghị sĩ Dân chủ Gary Peters sắp nghỉ hưu. Đảng Dân chủ phải giữ chiếc ghế ông để lại, trong khi Đảng Cộng hòa đang ráo riết tìm cách giành lấy.

Tỷ lệ đi bầu có thể thấp hơn dự kiến

Các cuộc thăm dò ghi nhận cử tri Dân chủ có vẻ hăng hái đi bầu hơn. Tuy nhiên, cử tri trẻ, cử tri gốc Phi và cử tri gốc Mỹ Latin xưa nay thường đi bầu giữa kỳ ít hơn so với bầu cử tổng thống.

Chi phí sinh hoạt cao, cùng tâm lý bất mãn với cả hai đảng lớn, có thể khiến những nhóm cử tri này càng ít muốn đi bầu.

Trong cuộc bầu cử giữa kỳ năm 2022, số cử tri đi bầu từ 50 tuổi trở lên gần gấp đôi nhóm dưới 50 tuổi. Những năm gần đây, cử tri cao tuổi có xu hướng nghiêng về Đảng Cộng hòa.

Đảng Cộng hòa có nhiều tiền hơn

Bước vào những tuần cuối của chiến dịch, Đảng Cộng hòa nắm quỹ tranh cử nhiều hơn hẳn đối thủ.

Hồ sơ nộp cho Ủy ban Bầu cử Liên bang cho thấy Ủy ban Quốc gia Đảng Cộng hòa cùng các ủy ban hành động chính trị (PAC) đồng minh tại Quốc hội có khoảng 614 triệu USD tiền mặt. Các tổ chức phía Dân chủ có khoảng 392 triệu USD.

Ngoài ra, siêu PAC MAGA Inc. của ông Trump có 416 triệu USD vào đầu tháng 9. Theo số liệu của AdImpact, tính đến cuối tháng 9, Đảng Cộng hòa chi cho quảng cáo ở các bang then chốt của cuộc đua Thượng viện nhiều hơn Đảng Dân chủ 188 triệu USD.

Giáo sư chính sách công Andrew Busch của Đại học Tennessee tại Knoxville cho rằng lợi thế tài chính lớn có thể tác động đến những khu vực bầu cử đang giằng co và quyết định kết quả cuối cùng. Ông cũng là phó giám đốc Viện Giáo dục Công dân Mỹ của trường, chuyên nghiên cứu về thể chế chính trị, bầu cử và chính sách công Mỹ.

Thăm dò có thể đánh giá thấp Đảng Cộng hòa

Trong vài cuộc bầu cử gần đây, các cuộc thăm dò nhiều lần đánh giá thấp số phiếu thực tế của ứng viên Cộng hòa, nhất là những lần ông Trump ra tranh cử tổng thống.

Hiệp hội Nghiên cứu Dư luận Mỹ đã phân tích độ chính xác của thăm dò qua các kỳ bầu cử. Hiệp hội nhận thấy trước các cuộc bầu cử tổng thống năm 2016 và 2020, các cuộc thăm dò trung bình đã đánh giá quá cao mức dẫn trước của ứng viên Dân chủ lần lượt 3,1 và 4,6 điểm phần trăm.

Năm 2024, tình trạng này lặp lại. Các cuộc thăm dò trong hai tuần cuối trước bầu cử đã đánh giá quá cao mức dẫn trước của ứng viên Dân chủ trung bình 2,7 điểm phần trăm, tính chung các loại cuộc đua.

Nói cách khác, ứng viên Cộng hòa thường đạt kết quả tốt hơn những gì thăm dò dự báo.

Năm nay ông Trump không ra tranh cử, nhưng ông đã kêu gọi người ủng hộ coi cuộc bầu cử này như thể chính ông có tên trên lá phiếu, và dốc sức đi bầu.

Nỗi lo “xã hội chủ nghĩa” trong Đảng Dân chủ

Phía Cộng hòa cáo buộc Đảng Dân chủ có không ít người theo chủ nghĩa xã hội và phần tử chính trị cực đoan.

Ngày càng nhiều ứng viên Dân chủ tranh cử ở các khu vực cạnh tranh đã công khai nhấn mạnh rằng họ ủng hộ chủ nghĩa tư bản. Họ lo các đòn tấn công của Đảng Cộng hòa sẽ tác động đến lựa chọn của cử tri trung dung và cử tri độc lập.

Phía Cộng hòa lấy ví dụ các thành viên tổ chức Những người Xã hội chủ nghĩa Dân chủ Mỹ và các ứng viên cấp tiến đã thắng vòng bầu cử sơ bộ của Đảng Dân chủ, để khắc họa cả đảng này như một đảng xã hội chủ nghĩa.

Ông Galston, hiện là nghiên cứu viên cao cấp của Viện Brookings, nhận định chiến lược này có thể tác động đến những cuộc đua sát nút. Trong cuộc đua có khoảng cách rất nhỏ, cách tấn công này có thể khiến lợi thế của Đảng Dân chủ co lại 1 đến 2 điểm phần trăm.

Ông Galston nghiên cứu về chính trị, thể chế và chính sách công Mỹ. Từ năm 1993 đến 1995, ông là phó trợ lý về chính sách đối nội của Tổng thống Bill Clinton.

Với những yếu tố trên, Đảng Dân chủ có thể tăng thêm ghế tại Quốc hội nhưng chưa chắc thắng áp đảo như một số dự báo chính trị gợi ý, theo phân tích của Reuters.