Bầu cử giữa kỳ Mỹ bước vào đếm ngược, 2 đảng kịch chiến giành Hạ viện

Khi bầu cử giữa kỳ Mỹ (3/11) chỉ còn 10 ngày, Đảng Dân chủ đang chiếm ưu thế tại nhiều khu vực bầu cử then chốt, còn Đảng Cộng hòa tìm cách giữ thế đa số tại Hạ viện.

Đảng nào nắm Hạ viện sẽ quyết định cục diện chính trị trong nửa sau nhiệm kỳ thứ hai của Tổng thống Mỹ Donald Trump. Phân tích mới nhất cho thấy Đảng Dân chủ đang có lợi thế, nhưng Đảng Cộng hòa vẫn hy vọng giữ quyền kiểm soát Quốc hội nhờ bản đồ bầu cử được vẽ lại, nguồn tiền vận động và khả năng các cuộc thăm dò có sai số.

Trong bài phân tích đăng trên Yahoo News hôm thứ Sáu (23/10), phóng viên chính trị kỳ cựu Andrew Romano nhận định cuộc đua vào Hạ viện năm nay mang thế Dân chủ tấn công, Cộng hòa phòng thủ. Dù vậy, Đảng Cộng hòa có một số lợi thế mà các kỳ bầu cử giữa kỳ trước không có, và kết quả cuối cùng vẫn phụ thuộc vào một số ít khu vực cạnh tranh gay gắt.

Bầu lại cả 435 ghế, chỉ 81 khu vực cạnh tranh gay gắt

Toàn bộ 435 ghế Hạ viện Mỹ sẽ được bầu lại trong kỳ bầu cử này. Tuy nhiên, phần lớn khu vực bầu cử có khuynh hướng chính trị khá ổn định, nên số ghế thực sự có thể làm thay đổi cán cân quyền lực tại Quốc hội không nhiều.

Xếp hạng mới nhất của Cook Political Report, tổ chức phân tích bầu cử không đảng phái, cho thấy hiện có khoảng 81 khu vực mang tính cạnh tranh. Trong số đó, 17 khu vực được xếp vào nhóm khó đoán thắng thua.

Đảng Cộng hòa đang nắm 51 ghế trong 81 khu vực này, Đảng Dân chủ nắm 30 ghế. Nói cách khác, Cộng hòa phải phòng thủ nhiều ghế hơn hẳn.

Cuộc cạnh tranh tập trung ở các bang công nghiệp truyền thống như Michigan, Pennsylvania và Ohio, cùng các khu vực ngoại ô tại New York, Virginia và North Carolina. Một số khu vực đông cử tri gốc Latin ở Florida, Texas, California và Nevada cũng được chú ý.

Cũng trong hôm thứ Sáu, tổ chức này điều chỉnh thêm xếp hạng của 19 khu vực Hạ viện theo hướng có lợi cho Đảng Dân chủ. Trong một tháng qua, họ đã điều chỉnh tổng cộng 63 khu vực, và tất cả đều cho thấy triển vọng của Đảng Dân chủ được cải thiện.

Một số khu vực từng được coi là ghế an toàn của Đảng Cộng hòa nay cũng phải đối mặt với cạnh tranh gay gắt hơn, như khu vực của Hạ nghị sĩ Cộng hòa Lauren Boebert ở bang Colorado, Washington Post đưa tin.

Dân chủ chỉ cần thêm 3 ghế, giá cả thành tâm điểm

Hiện phe Cộng hòa nắm 219 ghế tại Hạ viện, Đảng Dân chủ nắm 214 ghế, còn hai ghế trống. Vì vậy, Đảng Dân chủ chỉ cần giành thêm 3 ghế là có thể chiếm đa số.

Lịch sử cho thấy đảng của tổng thống đương nhiệm thường mất ghế trong bầu cử giữa kỳ. Từ sau Thế chiến II, trung bình mỗi kỳ đảng này mất khoảng 26 ghế Hạ viện.

Theo Yahoo News, yếu tố chính trị có lợi nhất cho Đảng Dân chủ lúc này là sự bất mãn của cử tri với cách điều hành của chính quyền Trump.

Chi phí sinh hoạt là điều cử tri đặc biệt quan tâm. Các cuộc thăm dò liên quan cho thấy khoảng 71% người được hỏi không tán thành cách chính quyền Trump xử lý lạm phát, khoảng 25% tán thành.

Trong các cuộc thăm dò toàn quốc hỏi cử tri sẽ bầu cho đảng nào vào Quốc hội, Đảng Dân chủ dẫn trước Đảng Cộng hòa trung bình hơn 9 điểm phần trăm.

Con số này chỉ phản ánh xu hướng trên toàn quốc, không đồng nghĩa với kết quả cuối cùng ở từng khu vực.

Trước bầu cử giữa kỳ năm 2018, Đảng Dân chủ dẫn trước khoảng 7,6 điểm phần trăm trong các cuộc thăm dò tương tự. Cuối cùng, đảng này giành thêm 41 ghế và lấy lại quyền kiểm soát Hạ viện.

Nếu giành lại Hạ viện lần này, Đảng Dân chủ có thể chặn một số dự luật mà chính quyền Trump ủng hộ và mở điều tra nhánh hành pháp thông qua các ủy ban. Hạ viện còn có quyền đưa ra cáo buộc luận tội tổng thống.

Cộng hòa đặt cược vào bản đồ bầu cử mới và sai số thăm dò

Dù nhiều cuộc khảo sát cho thấy Đảng Dân chủ chiếm ưu thế, Đảng Cộng hòa vẫn còn dư địa để cạnh tranh.

Trước hết là việc vẽ lại khu vực bầu cử.

Thông thường, Mỹ vẽ lại các khu vực bầu cử Quốc hội 10 năm một lần dựa trên kết quả điều tra dân số, nhưng một số bang những năm gần đây đã điều chỉnh sớm. Năm 2025, ông Trump thúc đẩy các nhà lập pháp Cộng hòa ở Texas sửa bản đồ khu vực bầu cử Quốc hội, nhằm tăng số ghế cho Đảng Cộng hòa trong kỳ bầu cử năm 2026.

Động thái này sau đó kéo theo nhiều bang khác lần lượt điều chỉnh khu vực bầu cử.

Cook Political Report ước tính bản đồ mới có thể tạo ra 9 ghế có lợi cho Đảng Cộng hòa và 5 ghế có lợi cho Đảng Dân chủ. Nếu dự báo này thành hiện thực, Đảng Cộng hòa sẽ có lợi thế về cơ cấu, hơn đối thủ 4 ghế.

Một yếu tố khác mà Đảng Cộng hòa đặt hy vọng là sai số của các cuộc thăm dò.

Chuyên gia thăm dò dư luận Nate Silver đã xem lại 3 kỳ bầu cử tổng thống có ông Trump tranh cử, năm 2016, 2020 và 2024. Ông nhận thấy các cuộc thăm dò toàn quốc trước ngày bầu cử trung bình đã đánh giá thấp tỷ lệ phiếu của Đảng Cộng hòa khoảng 3,8 điểm phần trăm.

Một nguyên nhân có thể là người ủng hộ Đảng Cộng hòa ít trả lời thăm dò, khiến kết quả không phản ánh đầy đủ mức ủng hộ thực tế.

Giới chuyên gia cũng lưu ý hiện tượng này không nhất thiết lặp lại ở các kỳ bầu cử giữa kỳ, khi ông Trump không có tên trên lá phiếu. Sai số thăm dò trong hai năm 2018 và 2022 không nghiêng rõ rệt về một phía như vậy.

Trong khi đó, Đảng Cộng hòa đang dồn nhiều tiền vận động vào các khu vực then chốt, nhằm nâng tỷ lệ đi bầu, giữ chân cử tri ngoại ô và tranh thủ những cử tri độc lập từng ủng hộ ông Trump năm 2024.

Ông Tom Emmer, nghị sĩ phụ trách vận động biểu quyết (whip) của phe Cộng hòa tại Hạ viện, thừa nhận Đảng Cộng hòa không thể thắng tất cả các ghế được lợi nhờ vẽ lại khu vực bầu cử, chuyên trang tin chính trị Axios cho biết. Ông vẫn tin những điều chỉnh này có thể tác động đáng kể đến kết quả cuối cùng.

Xếp hạng mới nhất thay đổi, quyền kiểm soát Quốc hội vẫn chờ cử tri quyết định

Hôm thứ Sáu, chuyên gia phân tích bầu cử Hạ viện Erin Covey của Cook Political Report công bố bảng xếp hạng đã điều chỉnh thêm.

Trong bảng mới, Đảng Dân chủ đang có lợi thế rõ ràng ở 220 ghế, Đảng Cộng hòa chiếm ưu thế ở 198 ghế, 17 ghế còn lại vẫn khó đoán.

Đảng Dân chủ có thể giành thêm từ 12 đến 22 ghế Hạ viện, Washington Post viết dựa trên phân tích mới nhất của tổ chức này. Đây mới là dự báo dựa trên dữ liệu hiện có, chưa phải kết quả bỏ phiếu thực tế.

Ủy ban Vận động Quốc hội Toàn quốc của Đảng Cộng hòa thì đặt nghi vấn về nhận định rằng Đảng Dân chủ đang chiếm ưu thế.

Người phát ngôn ủy ban, ông Mike Marinella, trước đó cho biết Đảng Cộng hòa có năng lực vận động cử tri ở cơ sở mạnh hơn, nguồn tiền vận động dồi dào và đủ sức mở các đợt quảng bá tại những khu vực then chốt.

Các dự báo hiện vẫn dựa trên thăm dò, cơ cấu khu vực bầu cử và dữ liệu lịch sử. Vì bầu cử Quốc hội Mỹ theo chế độ mỗi khu vực bầu một ghế, chỉ cần tỷ lệ đi bầu thay đổi ở một số ít khu vực cạnh tranh là số ghế cuối cùng của hai đảng có thể chênh lệch lớn.

Với ông Trump, kỳ bầu cử này không chỉ quyết định Đảng Cộng hòa có tiếp tục kiểm soát Quốc hội hay không, mà còn ảnh hưởng đến khả năng ông thúc đẩy các chính sách về thuế, nhập cư, tài khóa và đối ngoại trong hai năm tới.

Nếu giữ được Hạ viện, Đảng Cộng hòa sẽ tiếp tục có lợi thế lớn trong việc thông qua luật. Nếu Đảng Dân chủ giành lại thế đa số, cuộc đối đầu chính trị giữa Nhà Trắng và Quốc hội có thể càng gay gắt.