Bộ Chiến tranh Mỹ xếp Viện Khổng Tử vào diện đe dọa an ninh quốc gia

Bộ trưởng Pete Hegseth cho biết Lầu Năm Góc đã giải thể 80 cơ sở hoạt động dưới tên gọi mới tại 30 trường đại học, sau khi các đợt rà soát phát hiện rủi ro đối với hoạt động nghiên cứu của Mỹ.

Ông Hegseth công bố quyết định này trong một video đăng trên mạng xã hội X.

Theo ông, những “chương trình văn hóa tuyên truyền do chính quyền Trung Quốc hậu thuẫn” như Viện Khổng Tử từng hiện diện tại các trường đại học ở gần như mọi bang của Mỹ. Sau đó, Quốc hội Mỹ ban hành các quy định hạn chế liên quan đến những viện này, nhưng chúng đã quay trở lại dưới những tên gọi khác.

“Hóa ra có tới 80 ổ tuyên truyền mới mọc lên tại 30 trường đại học. Chúng dùng tên khác, điều lệ khác, nhưng cùng một sứ mệnh: đánh cắp sở hữu trí tuệ và thâm nhập vào tâm trí sinh viên Mỹ,” ông Hegseth nói.

Ông cho biết Bộ Chiến tranh đã lần lượt dỡ bỏ từng cơ sở trong hai tháng qua. Việc dỡ bỏ các cơ sở này diễn ra sau khi các đợt rà soát an ninh tại các trường đại học hoàn tất hồi đầu tháng.

Hôm thứ Hai (19/10), Bộ Chiến tranh Mỹ công bố kết quả các đợt rà soát an ninh mà bộ yêu cầu tại 30 trường đại học Mỹ. Kết quả rà soát cho thấy hơn 80 quan hệ hợp tác nghiên cứu bị đánh giá là có nguy cơ gây rủi ro cho an ninh quốc gia đã bị chấm dứt hoặc hạn chế.

Tất cả các trường đều đã hoàn tất rà soát theo yêu cầu và xử lý các mối quan hệ được xác định là có rủi ro. Bộ khởi động các đợt rà soát từ tháng 8, vì lo ngại các đối tác nước ngoài có thể tiếp cận những công trình nghiên cứu do tiền thuế của người dân Mỹ tài trợ.

Phạm vi rà soát bao gồm các tổ chức thuộc danh sách hạn chế theo Mục 1286 của Đạo luật Ủy quyền Quốc phòng tài khóa 2019, cùng các nhóm có liên hệ với những Viện Khổng Tử đã đổi tên.

Hồi tháng 7, Bộ Chiến tranh cập nhật danh sách này, nêu tên 130 tổ chức ở Trung Quốc, Nga và Iran. Khoảng 70% trong số đó đặt tại Trung Quốc.

Dân biểu John Moolenaar (Cộng hòa, bang Michigan), Chủ tịch Ủy ban Đặc biệt Hạ viện Mỹ về Đảng Cộng sản Trung Quốc (ĐCSTQ), hoan nghênh kết quả này.

“Tiền thuế của người dân Mỹ không bao giờ được dùng để trợ cấp cho tham vọng quân sự của Trung Quốc,” ông nói trong tuyên bố ngày 19/10. “Các trường đại học của chúng ta phải làm nhiều hơn nữa để bảo vệ những nghiên cứu do người nộp thuế tài trợ.”

Viện Khổng Tử xuất hiện lần đầu tại các trường đại học Mỹ năm 2004, về sau có lúc lên tới hơn 100 cơ sở. Nhiều viện sau đó đóng cửa, một phần vì một điều khoản trong Đạo luật Ủy quyền Quốc phòng năm 2018 cắt nguồn tài trợ của Lầu Năm Góc cho các trường đặt viện.

Các viện này do Hanban (Hán Ban), tức Văn phòng Hội đồng Hán ngữ Quốc tế thuộc Bộ Giáo dục Trung Quốc, cấp kinh phí và điều hành.

Trả lời The Epoch Times qua email, bà Rachelle Peterson, Giám đốc chính sách của Hiệp hội Học giả Quốc gia, cho rằng các viện này đưa sự kiểm duyệt của chính quyền Trung Quốc vào các trường đại học Mỹ. Bà cho rằng các viện này cũng đi ngược lại nguyên tắc tự do học thuật mà các trường đại học có nhiệm vụ bảo vệ.

Năm 2009, ông Lý Trường Xuân (Li Changchun), khi đó là người đứng đầu bộ máy tuyên truyền của ĐCSTQ, gọi Viện Khổng Tử là “một bộ phận quan trọng trong mạng lưới tuyên truyền ở nước ngoài của Trung Quốc”.

Ngày 13/8/2020, ông Mike Pompeo, Ngoại trưởng Mỹ khi đó, xếp Trung tâm Viện Khổng Tử tại Mỹ vào diện “phái bộ nước ngoài” của Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa theo Đạo luật Phái bộ Nước ngoài.

Đạo luật Ủy quyền Quốc phòng tài khóa 2021 còn bổ sung các hạn chế nghiêm ngặt hơn: Lầu Năm Góc bị cấm tài trợ cho các trường có Viện Khổng Tử do chính quyền Trung Quốc hỗ trợ, trừ trường hợp được miễn trừ. Các hạn chế này gần như xóa sổ chương trình Viện Khổng Tử tại Mỹ: số lượng Viện Khổng Tử tại Mỹ giảm từ mức đỉnh 118 cơ sở vào năm 2017 xuống còn dưới 5 cơ sở vào năm 2023.

China Exposure Index, một chỉ số mới đo lường mức độ các quốc gia chịu ảnh hưởng từ Trung Quốc, xếp Mỹ ở vị trí thứ tư thế giới năm 2025. Viện Khổng Tử là một trong những yếu tố chỉ số này dùng để đo tầm ảnh hưởng mà Bắc Kinh có thể vươn tới.