Bulgaria gia nhập Khu vực đồng euro, trở thành quốc gia thành viên thứ 21

Ngày 1/1/2026, Bulgaria chính thức từ bỏ đồng lev – loại tiền tệ được sử dụng từ năm 1881 – để chuyển sang dùng đồng euro, trở thành quốc gia thành viên thứ 21 của Khu vực đồng euro, gần 19 năm sau khi gia nhập Liên minh châu Âu (EU). Sự kiện này được các nhà lãnh đạo châu Âu đánh giá là một cột mốc lịch sử, đánh dấu bước hội nhập sâu rộng hơn của Bulgaria vào cấu trúc kinh tế – tài chính châu Âu.

Chủ tịch Ngân hàng Trung ương châu Âu Christine Lagarde gọi euro là biểu tượng của “giá trị chung và sức mạnh tập thể”. Sau khi Bulgaria gia nhập, số người châu Âu sử dụng đồng euro đã vượt 350 triệu. Tuy nhiên, trong nội bộ Bulgaria, dư luận vẫn chia rẽ sâu sắc. Một bộ phận xem đây là bước hoàn tất quá trình hội nhập EU, trong khi nhiều người lo ngại giá cả tăng, kinh tế đình trệ và mất quyền tự chủ tiền tệ.

Bulgaria đã nhiều lần nộp đơn gia nhập eurozone nhưng bị trì hoãn, chủ yếu do không đạt tiêu chí lạm phát. Đến tháng 4/2025, lạm phát giảm còn 2,7%, thấp hơn ngưỡng tham chiếu 2,8%, giúp nước này vượt qua rào cản cuối cùng. Dù là quốc gia nghèo nhất EU, Bulgaria lại đi trước những nước giàu hơn như Ba Lan, CH Séc hay Hungary trong việc gia nhập khu vực đồng euro.

Giới chuyên gia nhận định việc gia nhập eurozone sẽ giúp Bulgaria ổn định tài chính, giảm rủi ro tỷ giá, thu hút đầu tư và tăng tính minh bạch thị trường. Đồng lev vốn đã được neo tỷ giá với euro từ năm 1997, nên việc chuyển đổi về mặt kỹ thuật tương đối thuận lợi. Tuy nhiên, các rủi ro vẫn hiện hữu: lo ngại lạm phát gia tăng, chi phí sinh hoạt tăng, và việc Ngân hàng Trung ương Bulgaria mất quyền điều chỉnh chính sách tiền tệ, do mọi quyết định lãi suất sẽ do ECB đưa ra.

Kinh nghiệm các nước khác tạo ra hai viễn cảnh trái ngược: “mô hình Baltic” (Estonia, Latvia, Lithuania) – kết hợp euro với cải cách để tăng trưởng và chống tham nhũng; và “mô hình Ý”, nơi kinh tế trì trệ kéo dài sau khi gia nhập eurozone. Nhiều người dân, đặc biệt là nhóm bảo thủ, coi việc mất đồng lev – biểu tượng chủ quyền – là nguyên nhân gây bất an.

Bối cảnh chính trị bất ổn càng làm gia tăng lo lắng. Từ năm 2021 đến 2024, Bulgaria tổ chức 7 cuộc bầu cử quốc hội, và khủng hoảng chính phủ tiếp diễn sau các cuộc biểu tình chống tham nhũng. Dù vậy, các chính phủ kế tiếp vẫn coi eurozone là con đường chiến lược để củng cố kinh tế, gắn kết với phương Tây và giảm ảnh hưởng từ Nga.

Trong giai đoạn chuyển tiếp, Bulgaria áp dụng niêm yết song song lev – euro, cho phép hai đồng tiền lưu hành trong tháng 1/2026, trước khi euro trở thành đồng tiền hợp pháp duy nhất từ 1/2/2026. Các đồng xu euro mới cũng mang biểu tượng lịch sử – tôn giáo Bulgaria, nhằm tạo cảm giác gần gũi và giảm lo ngại về việc đánh mất bản sắc quốc gia.