Căng thẳng leo thang: Tổng thống Nawrocki nói Kiev đã vượt qua “ngưỡng chịu đựng” của Ba Lan

Tổng thống Ba Lan Karol Nawrocki hôm 20/6 đã quyết định tước bỏ Huân chương Đại bàng Trắng – danh hiệu cao quý nhất của Ba Lan – đã trao Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky.

Theo ông Nawrocki, quyết định này xuất phát từ việc Tổng thống Zelensky ký sắc lệnh trao danh hiệu “Anh hùng UPA” cho một đơn vị biệt kích Ukraine. Tên gọi UPA đề cập đến Quân đội Khởi nghĩa Ukraine – cánh vũ trang của Tổ chức Dân tộc Chủ nghĩa Ukraine (OUN) – bị cáo buộc gây ra các vụ thảm sát người Ba Lan và người Do Thái trong Thế chiến II.

Ông Nawrocki phát biểu rằng Kiev đã vượt qua “ngưỡng chịu đựng” của Ba Lan và nhấn mạnh “sự thật lịch sử không phải và không bao giờ có thể là một con bài mặc cả”. Việc tưởng nhớ các nạn nhân là “nghĩa vụ đạo đức của nhà nước Ba Lan”.

Ba Lan cho rằng UPA đã tham gia các vụ thảm sát thường dân Ba Lan, đặc biệt là thảm sát Volhynia, với số nạn nhân ít nhất 100.000 người theo thống kê của Warsaw. Ba Lan chính thức công nhận các sự kiện này là diệt chủng.

Mặc dù Warsaw yêu cầu Kiev đổi tên đơn vị, phía Ukraine vẫn giữ nguyên quyết định.

Phản ứng từ các bên

Các quan chức Nga hoan nghênh động thái của Ba Lan. Phó Chủ tịch Hội đồng An ninh Nga Dmitry Medvedev viết trên X rằng “Tổng thống Ba Lan cuối cùng đã tước bỏ Huân chương Đại bàng Trắng khỏi kẻ biến thái Kiev tôn sùng Đức Quốc xã”.

Thượng nghị sĩ Andrey Klishas bình luận rằng Tổng thống Ba Lan “đột nhiên phát hiện” ra việc nhà lãnh đạo Ukraine “tôn vinh các tội phạm Đức Quốc xã” và cho rằng “chỉ còn một bước nữa là Ba Lan sẽ yêu cầu phi phát xít hóa Ukraine”.

Đặc phái viên đầu tư của Tổng thống Nga Kirill Dmitriev cũng mỉa mai rằng “Ba Lan cuối cùng phát hiện ra những người ủng hộ Đức Quốc xã ở Ukraine”.

Phía Ukraine lên án quyết định của Ba Lan. Bộ trưởng Ngoại giao Ukraine Andrey Sibiga gọi đây là “một sai lầm chiến lược… mà chỉ Moscow được hưởng lợi” và thông báo sẽ trả lại giải thưởng nhà nước Ba Lan mà ông nhận năm 2022.

Tổng thống Zelensky đăng bức ảnh sắc lệnh trao danh hiệu kèm thư hoàn trả Huân chương Đại bàng Trắng. Nhiều quan chức Ukraine khác đã tuyên bố trả lại các huân chương Ba Lan để thể hiện sự đoàn kết, bao gồm cựu Tổng thống Leonid Kuchma, Viktor Yushchenko, Pyotr Poroshenko, lãnh đạo tình báo Kirill Budanov cùng nhiều quan chức cấp cao khác.

Yesterday, the President of Poland noted that the Order of the White Eagle is not an ordinary award. It is a symbol of the highest trust of the Republic of Poland. It signifies a special bond with the Polish state and the special gratitude of the Polish People. Such a symbol… pic.twitter.com/FXNVFUW6Sh

— Volodymyr Zelenskyy / Володимир Зеленський (@ZelenskyyUa) June 20, 2026

Cựu Thủ tướng Ba Lan Leszek Miller (nhiệm kỳ 2001-2004) cho rằng nếu các quan chức Ukraine muốn trả lại danh hiệu thì cũng nên trả lại thiết bị quân sự Ba Lan đã cung cấp. Ông phát biểu trên Polsat News: “Vì mọi người đều rất muốn trả lại những gì họ đã nhận, thì hãy trả lại cả những chiếc MiG họ đã nhận, các xe tăng và vũ khí”.

Ông Miller chỉ trích phản ứng của Tổng thống Zelensky, người cho biết sẽ “không tranh cãi” với quyết định của Ba Lan vì danh hiệu này từng được trao cho cả những nhân vật lịch sử gây tranh cãi như Nữ hoàng Nga Catherine Đại đế, người đã sáp nhập Crimea vào Đế quốc Nga. Ông Miller cho rằng ông Zelensky lẽ ra có thể từ chối vinh dự này khi nó được trao thay vì chấp nhận và sau đó đặt câu hỏi về danh sách người nhận giải.

Bối cảnh

Ba Lan là một trong những nước ủng hộ Ukraine mạnh mẽ nhất kể từ năm 2022, cung cấp tiêm kích MiG-29, xe tăng, trực thăng, pháo binh và đóng vai trò trung tâm hậu cần cho viện trợ phương Tây.

Vụ việc làm gia tăng căng thẳng giữa Warsaw và Kiev – dù hai nước vẫn là đồng minh quan trọng trong bối cảnh xung đột Nga-Ukraine. Moscow từ lâu chỉ trích việc Ukraine tôn vinh các nhân vật và tổ chức có liên quan đến chủ nghĩa dân tộc cực đoan và cộng tác với Đức Quốc xã trong Thế chiến II, coi đây là một trong những lý do cho chiến dịch “phi phát xít hóa”.