Chính quyền Trump gia tăng sức ép buộc Iraq giải tán các lực lượng vũ trang thân Iran

Trong bối cảnh các nhân sự và cơ sở của Mỹ tại Iraq liên tục bị tấn công, chính quyền của Tổng thống Donald Trump được cho là đang gia tăng các biện pháp trừng phạt, gây sức ép buộc Iraq giải tán các lực lượng dân quân do Iran hậu thuẫn, trong đó có tổ chức “Lực lượng Huy động Nhân dân” (PMF).

PMF là một liên minh các nhóm dân quân, phần lớn trung thành với Iran. Theo Bộ Ngoại giao Mỹ, Iran là quốc gia tài trợ khủng bố hàng đầu thế giới. Các thành viên PMF từng tiến hành các cuộc tấn công nhằm vào tài sản của Mỹ và đồng minh quan trọng của Washington tại Trung Đông là người Kurd ở Iraq.

Để nhấn mạnh mức độ nguy hiểm của PMF, Bộ Tư pháp Hoa Kỳ ngày 27/4 thông báo treo thưởng 10 triệu USD nhằm truy bắt thủ lĩnh tổ chức dân quân thân Iran “Phong trào Ansar al-Awfiya” (HAAA). Đại sứ quán Mỹ cũng đăng trên nền tảng X rằng các phần tử HAAA đang tiếp tục phá hoại chủ quyền Iraq và đe dọa an toàn dân thường, đồng thời kêu gọi Baghdad có hành động mạnh tay.

“Chúng tôi sẽ không dung thứ cho các cuộc tấn công nhằm vào lợi ích của Mỹ và kỳ vọng mọi biện pháp cần thiết sẽ được thực hiện để giải tán các lực lượng dân quân khủng bố thân Iran tại Iraq”, Đại sứ quán Mỹ nhấn mạnh.

Washington gia tăng sức ép

Trong bối cảnh lệnh ngừng bắn mong manh giữa Mỹ và Iran, chính quyền Trump tiếp tục gia tăng áp lực lên Iraq, bao gồm cả việc ngừng chuyển giao USD.

Người phát ngôn Bộ Ngoại giao Mỹ cho biết trong tuyên bố với Fox News rằng Washington sẽ thực hiện mọi biện pháp cần thiết để bảo vệ lợi ích của mình, đồng thời bày tỏ lo ngại về việc chính phủ Iraq chưa ngăn chặn được các cuộc tấn công.

“Dù chúng tôi ghi nhận nỗ lực của lực lượng an ninh Iraq trong việc đối phó các cuộc tấn công khủng bố từ các nhóm dân quân thân Iran, chúng tôi vẫn nhấn mạnh rằng chính phủ Iraq chưa ngăn chặn được các hành động này,” người phát ngôn nói.

“Trong khi đó, một số thành phần có liên hệ với chính phủ Iraq vẫn tiếp tục cung cấp sự che chở về chính trị, tài chính và hoạt động cho các lực lượng dân quân, điều này ảnh hưởng tiêu cực đến quan hệ Mỹ – Iraq. Mỹ sẽ không dung thứ cho các cuộc tấn công nhằm vào lợi ích của mình và kỳ vọng chính phủ Iraq ngay lập tức thực hiện mọi biện pháp để giải tán các lực lượng này,” tuyên bố nêu rõ.

Theo Wall Street Journal, Mỹ đã áp đặt các biện pháp trừng phạt về an ninh và tài chính đối với Iraq. Washington được cho là đã đình chỉ chương trình hợp tác an ninh với quân đội Iraq, đồng thời chặn một chuyến bay chở gần 500 triệu USD tiền mặt – nguồn thu từ xuất khẩu dầu mỏ của Iraq được lưu giữ tại Ngân hàng Dự trữ Liên bang New York.

Đây được xem là lần thứ hai Mỹ ngăn chặn việc chuyển USD kể từ sau các cuộc tấn công quân sự nhằm vào Iran hồi cuối tháng 2.

Phản ứng từ phía Iraq

Trước lập trường cứng rắn của Washington, một quan chức Iraq nói với Fox News rằng quan hệ Mỹ – Iraq là quan hệ đối tác quan trọng dựa trên lợi ích chung, nhấn mạnh hai nước từng phối hợp trong cuộc chiến chống ISIS.

Tuy nhiên, vị quan chức này thừa nhận vấn đề các lực lượng dân quân thân Iran tại Iraq là “vô cùng phức tạp”. Ông cho rằng cần một cách tiếp cận “thận trọng và từng bước” để đảm bảo vũ khí được đặt dưới sự kiểm soát của nhà nước mà vẫn duy trì ổn định trong nước.

Ông cũng cảnh báo nếu các biện pháp bên ngoài không được cân nhắc đến bối cảnh đặc thù của Iraq, có thể dẫn đến tác dụng ngược, “không có lợi cho những nỗ lực ổn định của Iraq và các đối tác, đặc biệt là Washington.”

Trong khi đó, cựu phát ngôn viên Phó Thủ tướng Iraq Entifadh Qanbar lại có quan điểm cứng rắn hơn. Ông cho rằng Thủ tướng Mohammed Shia’ al-Sudani cần nhanh chóng giải tán PMF vì lực lượng này gây ra “mối đe dọa cận kề” đối với Đại sứ quán Mỹ tại Baghdad.

Ông cũng tiết lộ chính phủ Iraq đã cấp giấy tờ tùy thân và biển số xe chính thức cho các thành viên PMF, cho phép họ tự do ra vào khu vực “Vùng Xanh” – nơi được bảo vệ nghiêm ngặt tại Baghdad.