Cựu đại sứ Mỹ hầu tòa ở Seoul vì phát biểu tại Washington về Tổng thống Hàn Quốc

Ông Morse Tan, cựu Đại sứ Mỹ thời Tổng thống Donald Trump, hôm thứ Sáu (16/10) hầu tòa ở Seoul và không nhận tội phỉ báng Tổng thống Hàn Quốc Lee Jae-myung qua phát biểu tại Washington.

Đây là phiên xét xử sơ thẩm đầu tiên tại Tòa án Quận Trung tâm Seoul, do thẩm phán Heo Seo-yun chủ trì, đài SBS News của Hàn Quốc đưa tin. Ông Tan, từng là Đại sứ lưu động phụ trách Tư pháp Hình sự Toàn cầu của Mỹ giai đoạn 2019–2021, bị truy tố tội phỉ báng theo Bộ luật Hình sự và luật về mạng thông tin và truyền thông của Hàn Quốc.

Vụ việc bắt nguồn từ sự kiện mang tên “Báo cáo về gian lận bầu cử trong cuộc bầu cử tổng thống Hàn Quốc ngày 3/6” tại Câu lạc bộ Báo chí Quốc gia ở Washington hồi tháng 6/2025. Khi trả lời câu hỏi của người tham dự, ông Tan nhắc lại những cáo buộc lan truyền từ vài năm trước. Các cáo buộc này cho rằng ông Lee từng dính líu đến một vụ án hình sự nghiêm trọng khi còn ở tuổi thiếu niên, bị đưa vào trại giáo dưỡng và không học hết trung học.

Dẫn tin từ Korea JoongAng Daily và đài KBS World, Fox News cho biết phía công tố Hàn Quốc coi các cáo buộc này là không có căn cứ. Trước đó, công tố viên đã xác minh không có hồ sơ nào cho thấy ông Lee từng bị giam ở trại giáo dưỡng và kết luận tin đồn ông bị giam là sai.

Tại tòa, luật sư của ông Tan đề nghị bác cáo trạng, cho rằng tòa án Hàn Quốc không có thẩm quyền xét xử vì thân chủ là công dân Mỹ và đã đưa ra các phát biểu trên lãnh thổ Mỹ, theo SBS.

Luật sư lập luận: “Ngay cả khi tòa án có thẩm quyền xét xử, những phát biểu đó cũng không chứa thông tin sai sự thật, và ông Tan không biết rằng chúng là sai sự thật.” Phía bào chữa cũng khẳng định ông Tan “không có ý định phỉ báng người khác”.

Ông Tan: “Đây là đàn áp, không phải truy tố”

Tự giới thiệu là nhà hoạt động xã hội, ông Tan nói trước tòa: “Tôi không nhận các tội danh trong cáo trạng. Tôi tin nội dung liên quan đến Tổng thống Lee là đúng sự thật”.

Rời phòng xử, ông nói: “Thật bất công khi tôi, một công dân Mỹ, phải trải qua việc này tại tòa án Hàn Quốc. Nếu ai đó tin một điều là đúng hay nói ra sự thật, thì điều đó phải được bảo đảm như quyền tự do ngôn luận”.

Ông Tan từng dạy luật hiến pháp và làm trưởng khoa Luật của Đại học Liberty. Trả lời Fox News Digital, ông cho biết mình không nhận tội “vì tôi tin rằng Lee Jae-myung có tội”. Ông cho rằng công tố viên Hàn Quốc đã dùng “tội phỉ báng hình sự, một loại tội đáng ngờ không tồn tại ở Mỹ” để truy tố ông.

Vụ án này, theo ông Tan, vi phạm quyền được xét xử đúng thủ tục của ông, và tư pháp Hàn Quốc không có thẩm quyền đưa vụ việc ra tòa. Tội danh thứ hai mà ông bị truy tố liên quan đến buổi nói chuyện của ông tại Hàn Quốc hồi tháng 7/2025, khi ông “nêu một số vấn đề dưới dạng câu hỏi” về tổng thống.

“Đây là cuộc chiến pháp lý mang tính chính trị. Đây là đàn áp, không phải truy tố,” ông khẳng định.

Ông cho rằng chính quyền Seoul muốn biến những phát ngôn của ông thành hành vi phạm tội vì xem ông là một “mối đe dọa”. Ông là người công khai chỉ trích chính sách của ông Lee, cho rằng những chính sách này quá nhân nhượng với chế độ cộng sản Triều Tiên.

“Mọi người coi tôi là người dẫn dắt phong trào chống lại việc Hàn Quốc bị cộng sản hóa,” ông nói.

Ông còn cáo buộc chính phủ hiện nay đứng cùng các chế độ cộng sản Triều Tiên và Trung Quốc “chống lại nước Mỹ và người dân Hàn Quốc”.

Bị cấm xuất cảnh từ cuối tháng 5

Ông Tan bị cấm rời Hàn Quốc từ cuối tháng 5, khi sang nước này quan sát cuộc bầu cử địa phương giữa lúc có cáo buộc về sai phạm và sự can thiệp của Trung Quốc, The Christian Post cho biết.

Hồi tháng 7, ông bị truy tố không giam giữ. Tờ báo này viết rằng ông Lee và đảng cầm quyền đã sửa đổi luật về mạng thông tin và truyền thông vào cuối năm ngoái nhằm trấn áp cái gọi là “tin giả” có thể gây hại cho các ứng viên chính trị. Ở Hàn Quốc, phỉ báng là tội hình sự, có thể bị phạt tù và phạt tiền nặng.

Đài SBS cho biết lệnh cấm xuất cảnh được áp dụng vì ông Tan không chấp hành giấy triệu tập của cảnh sát. Ông đã khởi kiện hành chính để phản đối nhưng thua ở cấp sơ thẩm và đang chờ xử phúc thẩm.

Lệnh cấm kéo dài ít nhất đến ngày 15/11, khiến ông không thể dự tang lễ người bà 103 tuổi hồi đầu tháng này. Ông Tan cho rằng nhà chức trách đối xử thiên lệch với ông khi cấm ông dự tang lễ, trong khi tù nhân ở Hàn Quốc vẫn được phép dự tang người thân.

Hồi tháng 4, bộ phận an ninh mạng của Sở Cảnh sát Thủ đô Seoul đã bác đơn tố cáo ông Tan với lý do “không có quyền truy tố”, trang National Review Online đưa tin. Đài KBS World, được Fox News dẫn lại, cho biết cảnh sát ban đầu không chuyển vụ việc sang viện công tố, nhưng sau đó đã điều tra lại theo yêu cầu của phía công tố.

Nghị sĩ Mỹ lên án, Seoul nói làm đúng luật

Người phát ngôn Đại sứ quán Hàn Quốc tại Washington cho biết vụ việc được xử lý theo luật pháp, quy định, các nguyên tắc và thủ tục tố tụng của Hàn Quốc. Lệnh cấm xuất cảnh cũng được áp dụng và xem xét theo đúng các quy định này.

Bộ Ngoại giao Mỹ từ chối bình luận chi tiết. “Chính quyền Trump không có ưu tiên nào cao hơn sự an toàn và an ninh của người Mỹ,” người phát ngôn của bộ nói. Người này cho biết Washington cũng xem xét nghiêm túc mọi lo ngại về việc công dân Mỹ bị cấm xuất cảnh mà không có quy trình công bằng, minh bạch để giải quyết.

Ông Tan bày tỏ thất vọng vì Đại sứ Mỹ tại Hàn Quốc Michelle Steel, cựu nữ nghị sĩ Cộng hòa bang California, chưa lên tiếng công khai về vụ án. Cả hai đều là người Mỹ gốc Hàn.

Hồi tháng 8, 4 nghị sĩ Cộng hòa, trong đó có Chủ tịch Ủy ban Đối ngoại Hạ viện Brian Mast, đã gửi thư tới Đại sứ Hàn Quốc tại Mỹ Kang Kyung-wha. Họ lên án cách đối xử “bất công rõ rệt” với ông Tan vì những phát biểu chính trị ông đưa ra ngay trên đất Mỹ.

Một số thành viên Ủy ban Tư pháp Hạ viện Mỹ cũng lo ngại luật về mạng thông tin và truyền thông của Hàn Quốc đang bị sử dụng để hạn chế quyền tự do ngôn luận của công dân và doanh nghiệp Mỹ.

Mục sư Lucas Miles, người đứng đầu TPUSA Faith, ra tuyên bố hôm thứ Tư (14/10), nêu rõ ông Tan còn là nhà truyền giáo của Nhà thờ Chamjon ở Seoul. “Nếu một cựu đại sứ Mỹ có thể bị bỏ tù vì những gì ông nói tại một thành phố của Mỹ, thì không người Mỹ nào lên tiếng về một chính phủ nước ngoài được an toàn,” ông viết.

Ông Sam Brownback, cựu Đại sứ lưu động về Tự do Tôn giáo Quốc tế và là đồng nghiệp của ông Tan trong nhiệm kỳ đầu của ông Trump, cho biết mình “sốc” trước lệnh cấm xuất cảnh. “Hàn Quốc nên để Morse Tan về nhà ngay bây giờ,” ông nói hồi tháng 9.

Nếu bị kết tội, ông Tan có thể phải ngồi tù theo luật Hàn Quốc.