Đặc khu Columbia, bang Virginia kiện đòi dừng xây Khải hoàn môn của ông Trump

Đặc khu Columbia và bang Virginia kiện để chặn việc xây Khải hoàn môn của Tổng thống Mỹ Donald Trump, đề nghị tòa can thiệp khẩn cấp trước khi công trình có thể khởi công sớm nhất vào thứ Năm (5/11).

Đơn kiện nộp lên tòa án liên bang hôm thứ Bảy (31/10) là vụ mới nhất trong hàng loạt vụ kiện nhắm vào công trình tưởng niệm cao 250 feet (khoảng 76 mét) dự kiến dựng tại Vòng xoay Tưởng niệm (Memorial Circle), nằm giữa Đài tưởng niệm Lincoln và Nghĩa trang Quốc gia Arlington.

Chính quyền ông Trump cho biết việc thi công có thể bắt đầu sớm nhất vào ngày 5/11, nếu dự án được phê duyệt ở các bước cuối cùng.

Trong đơn kiện, hai chính quyền cáo buộc dự án vi phạm luật giới hạn chiều cao công trình tại thủ đô Mỹ, cùng các đạo luật buộc quan chức liên bang phải cân nhắc phương án thay thế, đánh giá chi phí và tham vấn các bên bị ảnh hưởng trước khi triển khai.

“Trong lúc vội vã động thổ xây Khải hoàn môn, các bị đơn chỉ tuân thủ các yêu cầu này một cách nửa vời”, luật sư của hai chính quyền viết trong đơn.

Họ cũng đề nghị tòa ban hành lệnh cấm tạm thời để dừng thi công trong thời gian tòa xem xét vụ kiện.

“Đây không phải lần đầu các bị đơn vội vã thay đổi mạnh mẽ diện mạo Đặc khu, nhanh đến mức tòa án không kịp can thiệp”, các luật sư viết.

Bị đơn trong vụ kiện gồm Cục Công viên Quốc gia, Bộ Nội vụ Mỹ và người đứng đầu hai cơ quan này, bà Jessica Bowron và ông Doug Burgum.

Hai cơ quan này không trả lời đề nghị bình luận về vụ kiện.

Chính quyền ông Trump bảo vệ dự án, coi Khải hoàn môn vừa là một đài tưởng niệm quốc gia, vừa là công trình có công năng quân sự.

Trong hồ sơ nộp lên một tòa án liên bang hôm thứ Tư (28/10), Bộ trưởng Chiến tranh Pete Hegseth và Bộ trưởng An ninh Nội địa Markwayne Mullin cho biết công trình có thể giúp chống lại các cuộc tấn công bằng máy bay không người lái (drone) và làm căn cứ giám sát.

“Khải hoàn môn là cơ hội quốc phòng hiếm có trong một thế hệ để giảm thiểu những mối đe dọa đang biến đổi này”, ông Hegseth viết. Ông lập luận rằng chiều cao dự kiến của công trình sẽ mang lại “lợi thế đáng kể về độ cao”, giúp cảm biến và nhân viên an ninh quan sát tốt hơn.

Còn ông Mullin cho biết công trình sẽ “tích hợp một số tính năng” có thể giúp Sở Mật vụ bảo vệ các quan chức cấp cao của chính phủ.

Hồi tháng 9, ông Trump từng mô tả kế hoạch tương tự trên mạng xã hội Truth Social. Ông viết rằng Khải hoàn môn sẽ “chứa, cất giữ và có khả năng nhanh chóng sử dụng số lượng lớn drone, cùng lính bắn tỉa, ở cả khu vực mái lẫn quảng trường”, và còn trữ trong kho “một lượng lớn đạn bắn tỉa”.

Với chiều cao 250 feet (khoảng 76 mét), Khải hoàn môn sẽ có kích thước bằng khoảng một nửa Đài tưởng niệm Washington và hơn gấp đôi Đài tưởng niệm Lincoln.

Đây cũng sẽ là khải hoàn môn cao nhất thế giới, vượt qua Khải hoàn môn (Arc de Triomphe) của Napoleon Bonaparte ở Paris.

“Trong số 59 thành phố và thủ đô hàng đầu, Washington D.C. LÀ NƠI DUY NHẤT TRÊN THẾ GIỚI KHÔNG CÓ KHẢI HOÀN MÔN, nhưng giờ đây sẽ có công trình vĩ đại nhất, vượt xa tất cả!” ông Trump viết.

Các vụ kiện khác vẫn đang chờ xử

Vụ kiện mới nhất được nộp sau đơn kiện hồi tháng 2 của ba cựu binh từng tham chiến tại Việt Nam và nhà sử học kiến trúc Calder Loth. Một trong các lập luận của nhóm này là Khải hoàn môn có thể che khuất tầm nhìn giữa Đài tưởng niệm Lincoln và Nghĩa trang Quốc gia Arlington.

Nhóm nguyên đơn cho rằng Khải hoàn môn “sẽ xúc phạm sự phục vụ của họ trong quân đội và ngành ngoại giao, cũng như di sản của các đồng đội và những cựu binh khác đang yên nghỉ tại Nghĩa trang Quốc gia Arlington”.

Thẩm phán liên bang Tanya Chutkan, người thụ lý vụ này, mở phiên điều trần hôm thứ Sáu (30/10) để xem xét yêu cầu chặn việc xây dựng.

Hội đồng quận Arlington cũng nộp một đơn kiện riêng hôm 8/10. Vụ kiện này đang chờ xử tại tòa án liên bang ở Alexandria, tập trung vào tác động có thể có của dự án đến giao thông, an toàn công cộng và việc bảo tồn di tích lịch sử.