Đài Loan nói Trung Quốc triển khai hơn 100 tàu quanh Chuỗi đảo thứ nhất sau cuộc gặp Trump – Tập

Người đứng đầu cơ quan an ninh quốc gia Đài Loan cho biết Trung Quốc đã triển khai hơn 100 tàu hoạt động quanh Chuỗi đảo thứ nhất trong những ngày sau hội nghị thượng đỉnh tại Bắc Kinh giữa Tổng thống Donald Trump và nhà lãnh đạo Trung Quốc Tập Cận Bình, đồng thời cảnh báo rằng các hoạt động của Bắc Kinh đang đe dọa hòa bình và ổn định khu vực.

Ông Ngô Chiêu Nhiếp, Tổng thư ký Hội đồng An ninh Quốc gia Đài Loan, đã viết trên mạng xã hội X vào ngày 23/5 rằng công tác tình báo, giám sát và trinh sát của Đài Loan cho thấy Trung Quốc đã triển khai hơn 100 tàu “xung quanh Chuỗi đảo thứ nhất” trong vài ngày qua. Ông cho biết thời điểm diễn ra hoạt động này là ngay sau hội nghị thượng đỉnh Trump — Tập ở Bắc Kinh, đồng thời cáo buộc Trung Quốc đang “phá vỡ nguyên trạng” trong khu vực.

Triển khai trên các vùng biển chiến lược

Trung Quốc đã tăng cường sự hiện diện của các tàu hải quân, cảnh sát biển và tàu bổ trợ xung quanh Chuỗi đảo thứ nhất — một chuỗi các đảo và quần đảo kéo dài từ Nhật Bản qua Đài Loan đến Philippines. Phía Đài Loan chưa công bố công khai bảng phân tích chi tiết từng tàu theo chủng loại, vị trí hoặc thời gian hoạt động.

Theo Bộ Chiến tranh Hoa Kỳ, Chuỗi đảo thứ nhất tạo thành một vòng cung chiến lược quan trọng dọc theo vành đai hàng hải của Trung Quốc. Báo cáo thường niên năm 2025 gửi Quốc hội của bộ này lưu ý rằng trọng tâm quân sự của Trung Quốc bao gồm Chuỗi đảo thứ nhất kéo dài từ quần đảo Nhật Bản tới khu vực Bán đảo Mã Lai. Chiến lược Quốc phòng Hoa Kỳ năm 2026 xác định một hệ thống phòng thủ vững chắc dọc theo Chuỗi đảo thứ nhất là thành phần cốt lõi trong chiến lược Ấn Độ Dương – Thái Bình Dương của Mỹ.

Đối đầu cảnh sát biển gần Quần đảo Đông Sa

Cảnh báo hàng hải trên được đưa ra khi lực lượng cảnh sát biển Đài Loan báo cáo về một cuộc đối đầu riêng rẽ gần Quần đảo Đông Sa (Pratas) do Đài Loan kiểm soát ở vùng biển phía bắc Biển Đông.

Cục Cảnh sát biển Đài Loan (TCGA) tuyên bố rằng tàu cảnh sát biển Trung Quốc mang số hiệu 3501 đã tiến vào vùng nước hạn chế xung quanh Đông Sa vào ngày 23/5, buộc lực lượng tuần duyên Đài Loan điều động tàu tuần tra Đài Trung đến ứng phó ở cự ly gần và tiến hành đối thoại qua bộ đàm về vấn đề chủ quyền. Tàu Trung Quốc sau đó đã rời khỏi khu vực sau cuộc đối đầu.

Sự việc này nằm trong một bối cảnh rộng hơn diễn ra gần Đông Sa. Sáng kiến Minh bạch Hàng hải Châu Á (AMTI) thuộc Trung tâm Nghiên cứu Chiến lược và Quốc tế (CSIS) cho biết trong một báo cáo hồi tháng 3 rằng hoạt động của Cảnh sát biển và Cục An toàn Hàng hải Trung Quốc xung quanh Đông Sa đã gia tăng mạnh mẽ trong những năm gần đây, từ mức không ghi nhận hoạt động của tàu thực thi pháp luật Trung Quốc vào năm 2021 lên 60 ngày hoạt động trong năm 2025.. AMTI nhận định xu hướng này cho thấy các hoạt động của Bắc Kinh xung quanh Đông Sa đang chuyển dịch từ các cuộc tuần tra hạn chế sang một sự hiện diện mang tính thường quy hơn.

Tàu nghiên cứu Trung Quốc xuất hiện gần Đài Loan

Cuộc đối đầu ở Đông Sa diễn ra sau báo cáo của Đài Loan về việc lực lượng này đã xua đuổi tàu nghiên cứu Đồng Tế của Trung Quốc sau khi phát hiện hoạt động khảo sát trái phép gần Đài Loan.

TCGA cho biết tàu Tongji được phát hiện lần đầu tiên vào ngày 7/5 ở phía đông nam mũi Nga Loan Tị (Eluanbi) và xuất hiện trở lại vào ngày 15/5 tại vị trí cách Cảng Hoa Liên khoảng 33 hải lý về phía đông, nơi con tàu này triển khai các thiết bị khảo sát khoa học gần vùng nước hạn chế của Đài Loan. TCGA cho biết họ đã cử tàu tuần tra Lanyu (Lan Tự) đến ngăn chặn hoạt động này, buộc tàu Trung Quốc phải thu hồi thiết bị và rời khỏi khu vực.

TCGA nhận định hoạt động này dường như nhằm thu thập dữ liệu nước biển và đáy biển để giúp Quân đội Giải phóng Nhân dân Trung Quốc (PLA) xây dựng dữ liệu về thủy văn, âm học biển và tác chiến chống ngầm. TCGA đã theo dõi khoảng 41 tàu nghiên cứu của Trung Quốc hoạt động quanh Đài Loan, nằm trong đội tàu nghiên cứu gồm hơn 120 chiếc của Trung Quốc có phạm vi hoạt động đã mở rộng ra ngoài Chuỗi đảo thứ nhất về phía đảo Guam và Hawaii.

Vấn đề Đài Loan được nêu tại Hội nghị thượng đỉnh

Việc triển khai lực lượng cũng diễn ra sau khi ông Tập Cận Bình nói với ông Trump trong hội nghị thượng đỉnh tại Bắc Kinh rằng Đài Loan là vấn đề quan trọng nhất trong quan hệ Trung – Mỹ.

Người phát ngôn Quách Gia Khôn cho biết vào ngày 14/5 rằng ông Tập đã nói với ông Trump rằng nếu vấn đề Đài Loan được xử lý thỏa đáng, mối quan hệ song phương sẽ duy trì ổn định, nhưng nếu không, hai nước có thể phải “đối đầu và thậm chí là xung đột”, theo thông báo chính thức của bộ này.

Bắc Kinh tuyên bố Đài Loan là một phần của Trung Quốc và không loại trừ khả năng sử dụng vũ lực để đặt hòn đảo dưới sự kiểm soát của mình. Chính quyền Đài Loan bác bỏ tuyên bố chủ quyền của Trung Quốc, khẳng định rằng Trung Hoa Dân Quốc (tên gọi chính thức của Đài Loan) và Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa không phụ thuộc lẫn nhau.

Gói vũ khí của Mỹ làm gia tăng bối cảnh phức tạp

Các hoạt động hàng hải này cũng trùng hợp với những câu hỏi mới đặt ra tại Washington xung quanh gói vũ khí đề xuất của Mỹ dành cho Đài Loan. Quyền Bộ trưởng Hải quân Hoa Kỳ Cao Hùng nói với các nhà lập pháp rằng một số thương vụ bán vũ khí cho nước ngoài đang tạm thời bị hoãn lại để bảo đảm đủ đạn dược cho Chiến dịch Cơn thịnh nộ sử thi — một chiến dịch quân sự của Mỹ liên quan đến cuộc xung đột tại Iran.

Quốc hội Mỹ đã phê duyệt gói vũ khí trị giá 14 tỷ USD cho Đài Loan vào tháng 1, mặc dù ông Trump vẫn chưa ký thông qua. Ông Cao nói với các nhà lập pháp rằng quyết định đối với các thương vụ bán vũ khí trong tương lai sẽ phụ thuộc vào Bộ trưởng Chiến tranh Pete Hegseth và Bộ trưởng Ngoại giao Marco Rubio.