Đàm phán Mỹ–Iran đạt đột phá, đồng ý trong 60 ngày đạt thỏa thuận cuối cùng

Đại diện Mỹ và Iran hôm thứ Hai (22/6) đã hoàn tất vòng đàm phán cấp cao tại Bürgenstock, Thụy Sĩ, hai bên thông qua một lộ trình nhằm đạt được thỏa thuận cuối cùng trong vòng 60 ngày.

Theo tuyên bố chung do các bên trung gian là Qatar và Pakistan công bố, “Hội nghị thượng đỉnh hồ Lucerne” (Lake Lucerne Summit) đã diễn ra trong “bầu không khí tích cực và mang tính xây dựng”, đồng thời đạt được tiến triển đáng khích lệ.

Để đảm bảo việc thực thi thỏa thuận, hai bên đồng ý thành lập một ủy ban cấp cao nhằm “giám sát chính trị cho tiến trình hòa giải”.

Tuyên bố cho biết các trưởng đoàn đàm phán sẽ báo cáo định kỳ cho ủy ban cấp cao và dẫn dắt các nhóm công tác, tập trung vào “vấn đề hạt nhân, trừng phạt, cùng một nhóm giám sát và giải quyết tranh chấp nhằm đảm bảo (bản ghi nhớ) được thực thi hiệu quả và xử lý các vấn đề khác”.

Trong phần còn lại của tuần, hai bên sẽ tiếp tục các cuộc thảo luận kỹ thuật ở nhiều cấp độ tại Thụy Sĩ.

Liên quan đến tình hình Lebanon, Mỹ và Iran đã đồng ý thành lập một nhóm “giảm xung đột”, do các quốc gia trung gian thúc đẩy, nhằm đảm bảo chấm dứt hoàn toàn các hành động thù địch quân sự tại Lebanon.

Bộ trưởng Ngoại giao Iran Abbas Araghchi viết trên mạng xã hội rằng cơ chế này sẽ là “bài kiểm tra thực sự đầu tiên” cho việc thỏa thuận có thành công hay không, đồng thời tiết lộ Tehran đã nhận được miễn trừ trừng phạt đối với xuất khẩu dầu mỏ và sản phẩm hóa dầu, cũng như việc giải phóng một phần tài sản bị phong tỏa.

Phó Tổng thống Mỹ JD Vance đích thân dẫn đầu phái đoàn tham dự hội nghị, và trong phát biểu mở đầu, ông nói rằng Tổng thống Donald Trump đã yêu cầu đoàn đàm phán “mở ra một chương mới để thay đổi quan hệ giữa Mỹ và người dân Iran”.

Ông Vance nhấn mạnh trọng tâm hiện tại của Mỹ là đảm bảo lượng uranium làm giàu của Iran không bị sử dụng để tái khởi động chương trình hạt nhân, đồng thời khẳng định nếu Iran không tuân thủ thỏa thuận, Mỹ vẫn giữ đòn bẩy kinh tế mạnh mẽ.

Dù đàm phán đạt tiến triển, quá trình này vẫn gặp thách thức.

Trước đó, Tổng thống Trump đã đăng trên mạng xã hội cảnh báo Iran phải chấm dứt hoạt động của các lực lượng ủy nhiệm tại Lebanon, nếu không sẽ phải đối mặt với các đòn tấn công mạnh hơn.

Phát biểu này từng khiến phái đoàn Iran bất mãn và làm gián đoạn ngắn cuộc đàm phán 4 bên, nhưng sau đó nhờ nỗ lực hòa giải của các bên trung gian, hội nghị đã được tiếp tục.

Ngoài ra, hai bên vẫn còn bất đồng về tình hình eo biển Hormuz.

Quân đội Iran trước đó tuyên bố đã đóng cửa eo biển này, nhưng phía Mỹ lập tức bác bỏ, khẳng định tuyến hàng hải vẫn mở và đang nỗ lực đảm bảo tự do lưu thông tại tuyến đường năng lượng toàn cầu này.

Công ty phân tích vận tải biển Kpler cho biết số tàu đi qua eo biển Hormuz ngày 21/6 giảm xuống còn 5 chiếc, thấp hơn so với 26 chiếc ngày hôm trước. Trong số này có 3 tàu chở dầu siêu lớn (VLCC), mỗi tàu chở 2 triệu thùng dầu thô và nhiên liệu từ Saudi Arabia, trong đó có một tàu đang hướng tới Nhật Bản.

Tuy nhiên, con số thực tế có thể cao hơn do một số tàu có thể đã tắt thiết bị phát tín hiệu khi đi qua khu vực này.