“Đổ bộ Normandy” về kinh tế cận kề, Mỹ cảnh báo các nước ủng hộ Iran

Chính phủ Mỹ tuần trước tuyên bố sẽ áp đặt “lệnh trừng phạt tài chính lớn nhất trong lịch sử” nhằm vào Iran và gọi chiến dịch này là “Ngày D-Day kinh tế” (economic D-Day). Bộ trưởng Tài chính Mỹ Scott Bessent sẽ công bố chi tiết các biện pháp trừng phạt tài chính này vào thứ Hai (24/8). Hôm Chủ nhật, ông Bessent đã đưa ra cảnh báo cứng rắn đối với những quốc gia đang hỗ trợ các mạch máu kinh tế của Iran.

Bộ trưởng Tài chính Mỹ Scott Bessent sẽ tổ chức họp báo vào 13h thứ Hai theo giờ miền Đông nước Mỹ để công bố các biện pháp trừng phạt nghiêm khắc hơn nhằm vào Iran.

Hôm Chủ nhật, trong một bài bình luận đăng trên Financial Times, ông Bessent viết: “Khi bình minh ló dạng, một chiến dịch ‘Ngày D-Day’ trên mặt trận kinh tế sắp bắt đầu, đây sẽ là cuộc tấn công tài chính lớn nhất từ trước đến nay nhằm vào một đối thủ”.

Kể từ tháng 2 năm nay, các cuộc tấn công quân sự của Mỹ và Israel nhằm vào Iran đã giáng đòn mạnh vào năng lực quân sự của chính quyền Tehran, đồng thời khiến nền kinh tế Iran đứng bên bờ vực nguy hiểm. Lãnh tụ tối cao Iran, Đại giáo chủ Ali Khamenei, cũng đã bị tiêu diệt.

Tuy nhiên, Iran vẫn còn khả năng tiến hành một số cuộc tấn công bằng tên lửa và máy bay không người lái, gây đe dọa đối với các quốc gia vùng Vịnh và hoạt động vận tải qua eo biển Hormuz.

Ông Bessent chỉ trích những quốc gia đang duy trì nền kinh tế Iran. Ông viết rằng nơi trú ẩn còn lại của chính quyền Iran hiện nay chính là những quốc gia “sống trong sợ hãi, vẫn tự lừa dối mình và ảo tưởng rằng có thể đổi việc dung túng hành vi xâm lược lấy hòa bình lâu dài”. Ông chỉ trích những quốc gia dung túng Iran mua và vận chuyển dầu của nước này, đồng thời hỗ trợ dòng tiền của Iran thông qua các văn phòng đổi tiền và khu thương mại tự do.

Theo dữ liệu năm 2025 của công ty phân tích Kpler, Trung Quốc mua hơn 80% tổng lượng dầu Iran vận chuyển bằng đường biển.

Nói về quyết tâm của chính phủ Mỹ, Bộ trưởng Tài chính cho biết Tổng thống Donald Trump đang làm điều mà những người tiền nhiệm của ông từ chối thực hiện: “loại bỏ hoàn toàn một mối đe dọa mà họ từng làm ngơ và chỉ cố gắng đối phó một cách cầm chừng”.

Trong bài viết, ông Bessent so sánh hậu quả của hai lựa chọn. Ông viết:

“Những quốc gia cắt đứt các mối quan hệ tài chính và thương mại còn lại với Iran sẽ khôi phục sức sống cho nền kinh tế của chính mình. Họ sẽ có nhiều cơ hội hơn để tiếp cận nguồn vốn toàn cầu, củng cố niềm tin của thị trường và xác lập vị thế mà họ mong muốn trong nền kinh tế thế giới”.

“Đối với những quốc gia nhất quyết gắn mình với chính quyền Tehran, hậu quả sẽ là con đường dẫn tới thịnh vượng lâu dài bị cắt đứt hoàn toàn. Khi niềm tin sụp đổ, các hoạt động tài chính bất hợp pháp thường sẽ theo đó hoành hành. Bất kỳ quốc gia nào trở thành mạch máu tài chính cho một chính quyền đang suy tàn đều nên lường trước rằng mình sẽ phải đối mặt với sự cô lập tương tự. Trở thành nơi trú ẩn cho khủng bố đồng nghĩa với việc trở thành kẻ thù của toàn thế giới trong mắt Mỹ”.

Cuối bài viết, Bộ trưởng Tài chính cảnh báo rằng Mỹ đã thể hiện quyết tâm rất lớn và đặt câu hỏi liệu những bên đang hỗ trợ Iran có sẵn sàng đem tương lai của chính mình ra đánh cược hay không.

Trước cuộc tấn công kinh tế mà Mỹ sắp tiến hành, Thư ký Hội đồng An ninh Quốc gia Tối cao Iran Mohsen Rezaei hôm Chủ nhật đã đề cập khả năng Iran trả đũa về kinh tế.

Ông Rezaei viết trên mạng xã hội rằng nếu chiến tranh kinh tế tiếp diễn, “sẽ không còn một giọt dầu nào được xuất khẩu — dù qua eo biển Hormuz hay từ bất kỳ địa điểm nào khác ở Vịnh Ba Tư. Bất kỳ quốc gia nào tham gia hoặc ủng hộ cuộc chiến kinh tế mà Mỹ tiến hành nhằm vào người dân Iran, Iran sẽ coi đó là hành động chiến tranh”.

Mặc dù chính quyền Tehran bề ngoài vẫn duy trì lập trường cứng rắn, một số quan chức Iran cảnh báo rằng các biện pháp trừng phạt kinh tế tiếp theo có thể làm trầm trọng thêm khó khăn của người dân, châm ngòi trở lại tình trạng bất ổn và tiếp tục làm suy yếu tính chính danh của nước Cộng hòa Hồi giáo.

Hiện nền kinh tế Iran đã chịu tổn thất nặng nề do cuộc xung đột. Quỹ Tiền tệ Quốc tế (IMF) dự báo kinh tế Iran sẽ thu hẹp hơn 5% trong năm nay, đánh dấu cuộc suy thoái nghiêm trọng nhất trong gần 40 năm. Lạm phát đã tiến gần 80%, tỷ giá đồng rial so với USD rơi xuống mức thấp kỷ lục, buộc nhiều người Iran phải dựa vào tín dụng ngay cả khi mua các nhu yếu phẩm.

Hiện nay, chính quyền Iran còn phải đối mặt với những thách thức nghiêm trọng như cơ sở hạ tầng bị hư hại, thương mại gián đoạn, sản xuất đình trệ và chi phí tái thiết ở mức cao.

Hôm thứ Tư tuần trước, Các Tiểu vương quốc Ả Rập Thống nhất (UAE) tuyên bố sẽ ngừng mọi hoạt động thương mại với Iran sau khi nước này hứng chịu một đợt tấn công tên lửa đạn đạo mới từ Iran.