Elon Musk đối mặt nguy cơ bị Quốc hội điều tra sau thất bại của Đảng Cộng hòa

Sau thất bại của Đảng Cộng hòa trong cuộc bầu cử giữa kỳ Mỹ năm 2026, tỷ phú Elon Musk có nguy cơ đối mặt với các cuộc điều tra của Quốc hội do Đảng Dân chủ kiểm soát. Những cuộc điều tra có thể tập trung vào hoạt động của DOGE, xung đột lợi ích và các hợp đồng liên bang trị giá hàng tỷ USD liên quan đến SpaceX, Starlink, Tesla và xAI. Dù Tổng thống Trump từng đề cập khả năng ân xá cho ông Musk, hiện chưa có bằng chứng xác nhận ông vi phạm pháp luật hoặc chắc chắn sẽ bị truy tố hay mất các hợp đồng chính phủ.

Cuộc bầu cử giữa kỳ tại Mỹ ngày 3/11/2026 đã tạo ra bước ngoặt chính trị đáng kể khi Đảng Dân chủ giành quyền kiểm soát cả Hạ viện lẫn Thượng viện, chấm dứt thế đa số của Đảng Cộng hòa tại Quốc hội. Kết quả này không chỉ gây khó khăn cho chương trình nghị sự của Tổng thống Donald Trump trong hai năm cuối nhiệm kỳ mà còn đặt tỷ phú Elon Musk, người từng giữ vai trò quan trọng trong chính quyền và là nhà tài trợ lớn cho Đảng Cộng hòa, trước nguy cơ bị điều tra về các hoạt động tại chính phủ, quan hệ kinh doanh và những hợp đồng liên bang trị giá hàng tỷ USD. Tuy nhiên, khả năng điều tra không đồng nghĩa với việc Musk đã vi phạm pháp luật hoặc chắc chắn sẽ bị truy tố. 

Dưới đây là những thách thức mà tỷ phú Elon Musk có thể phải đối mặt:

1. Quốc hội khóa mới có thể mở rộng quyền giám sát chính quyền Trump

Theo Associated Press, Đảng Dân chủ đã giành thêm ít nhất bảy ghế Thượng viện tại Kansas, Iowa, Texas, Ohio, Maine, North Carolina và South Carolina, đồng thời giành lại quyền kiểm soát Hạ viện. Chiến thắng tại nhiều địa bàn vốn nghiêng về Đảng Cộng hòa cho thấy sự thay đổi đáng kể trong tương quan chính trị Washington. Khi Quốc hội khóa mới bắt đầu nhiệm kỳ vào tháng 1/2027, các nhà lập pháp Dân chủ sẽ có điều kiện kiểm soát chương trình nghị sự của những ủy ban chủ chốt, tổ chức điều trần, yêu cầu cung cấp tài liệu và ban hành trát triệu tập phục vụ hoạt động giám sát chính quyền Trump.

2. Hoạt động của ông Musk tại DOGE có thể trở thành trọng tâm điều tra

Ông Elon Musk là một trong những nhân vật được các nhà lập pháp Dân chủ công khai đề cập trong những kế hoạch điều tra. Ông từng lãnh đạo Bộ Hiệu quả Chính phủ (DOGE), tham gia thúc đẩy việc cắt giảm nhân sự và chi tiêu liên bang trước khi rời chính quyền vào cuối tháng 5/2025. Dân biểu Zoe Lofgren của California đã bày tỏ quan ngại về số lượng lớn những xung đột lợi ích có thể liên quan đến ông Musk. Trong khi đó, Thượng nghị sĩ Richard Blumenthal của Connecticut cho rằng công chúng cần biết chi phí và hậu quả thực tế từ những quyết định của DOGE. Các vấn đề có thể được xem xét bao gồm việc tiếp cận dữ liệu chính phủ, cắt giảm ngân sách và khả năng ông Musk sử dụng ảnh hưởng trong chính quyền để mang lại lợi ích cho các doanh nghiệp của mình. Những quan ngại này vẫn cần được kiểm tra bằng hồ sơ và bằng chứng cụ thể.

3. Báo cáo nêu ít nhất 10 tỷ USD hợp đồng và tài trợ liên bang liên quan đến Musk

Một vấn đề khác có thể thu hút sự chú ý của Quốc hội là hoạt động kinh doanh giữa các công ty của ông Musk và chính phủ liên bang. Ngày 30/10/2026, tổ chức Democracy Defenders Fund công bố báo cáo phân tích mối quan hệ giữa ông Musk và chính quyền Trump trong 17 tháng kể từ khi ông rời DOGE. Theo báo cáo, các doanh nghiệp liên quan đến ông Musk đã được trao ít nhất 10 tỷ USD hợp đồng và khoản tài trợ mới trong giai đoạn này. Tổ chức cũng xác định ít nhất 11 bộ thuộc nhánh hành pháp và 14 cơ quan độc lập của liên bang đã thực hiện những hành động mà họ đánh giá là có lợi cho hoạt động kinh doanh của ông Musk. Tuy nhiên, đây là kết quả nghiên cứu và nhận định của tổ chức, không phải phán quyết của tòa án. Giá trị hợp đồng được trao cũng không đồng nghĩa với toàn bộ số tiền đã được chính phủ giải ngân.

4. SpaceX và những hợp đồng quốc phòng trị giá hàng tỷ USD

SpaceX là một trong những doanh nghiệp có quan hệ hợp đồng đáng kể với chính phủ Mỹ. Ngày 29/7/2026, Reuters đưa tin Lực lượng Không gian Mỹ đã trao cho SpaceX đơn đặt hàng trị giá 1,6 tỷ USD để thực hiện 18 vụ phóng tên lửa Falcon 9 đến năm 2027. Các nhiệm vụ này nhằm đưa vệ tinh phục vụ hoạt động phát hiện và theo dõi mục tiêu của Ngũ Giác Đài lên quỹ đạo. Theo Reuters, tính đến thời điểm đó, SpaceX đã nhận được ít nhất 7 tỷ USD hợp đồng từ Bộ Quốc phòng Mỹ trong năm 2026, trong bối cảnh Washington thúc đẩy chương trình phòng thủ tên lửa Golden Dome. Quy mô các hợp đồng cho thấy SpaceX giữ vai trò quan trọng trong lĩnh vực hàng không vũ trụ và quốc phòng, đồng thời đặt ra nhu cầu giám sát quá trình lựa chọn nhà thầu và việc sử dụng ngân sách công.

5. Starlink, Tesla và xAI có thể bị xem xét về xung đột lợi ích

Ngoài SpaceX, các hoạt động của Starlink, Tesla và công ty trí tuệ nhân tạo xAI cũng có thể được xem xét. Theo Forbes, những nhà lập pháp Dân chủ đã nêu quan ngại về cáo buộc Musk gây sức ép để Cơ quan Hàng không Liên bang Mỹ thay đổi một thỏa thuận với Verizon theo hướng có lợi cho Starlink. Việc Tesla từng được giới thiệu tại khuôn viên Tòa Bạch Ốc cũng được nhắc đến trong các tranh luận về ranh giới giữa hoạt động công quyền và lợi ích doanh nghiệp. Báo cáo của Democracy Defenders Fund còn đề cập hợp đồng trị giá tối đa 200 triệu USD giữa Bộ Quốc phòng và xAI nhằm phát triển khả năng ứng dụng trí tuệ nhân tạo trong quân sự. Những sự việc này có thể là căn cứ để Quốc hội yêu cầu giải trình, nhưng bản thân chúng chưa chứng minh có hành vi thiên vị bất hợp pháp hay tham nhũng.

6. Tranh cãi về Starlink tại Ukraine có thể được Quốc hội xem xét

Vai trò của hệ thống vệ tinh Starlink trong cuộc chiến tại Ukraine là một vấn đề nhạy cảm khác. Những hạn chế kết nối đối với Starlink và phiên bản quân sự Starshield đã ảnh hưởng đến hoạt động của một số đơn vị Ukraine trong tháng 10/2026. Theo báo cáo của Democracy Defenders Fund, ông Musk thừa nhận SpaceX đã áp dụng hạn chế đối với một số hoạt động sử dụng Starlink và giải thích rằng phía Ukraine vi phạm điều khoản dịch vụ khi dùng hệ thống để thực hiện những cuộc tấn công bằng máy bay không người lái. Ukraine bác bỏ cách giải thích này. Reuters được báo cáo dẫn lại thông tin rằng chỉ đạo hạn chế Starshield xuất phát từ bên trong Tòa Bạch Ốc, trong khi Ngoại trưởng Marco Rubio phủ nhận việc Tòa Bạch Ốc ra lệnh làm chậm kết nối phục vụ các hoạt động quân sự. Sự khác biệt giữa các tuyên bố cho thấy chưa thể kết luận Musk đã đơn phương hạn chế dịch vụ nhằm phục vụ mục tiêu chính trị của Tổng thống Trump.

7. Ông Musk chi ít nhất 446 triệu USD cho cuộc bầu cử giữa kỳ

Bên cạnh nguy cơ bị điều tra, kết quả bầu cử còn đặt ra những câu hỏi về hiệu quả chi tiêu chính trị của ông Musk. Theo Business Insider ngày 4/11/2026, tỷ phú này đã đóng góp ít nhất 446 triệu USD trong chu kỳ bầu cử giữa kỳ, trở thành nhà tài trợ lớn nhất của cuộc bầu cử. Phần lớn nguồn tiền được chuyển tới America PAC và các siêu ủy ban hành động chính trị hỗ trợ ứng cử viên Đảng Cộng hòa tại Quốc hội. Riêng tại Texas, nơi đặt trụ sở của Tesla và SpaceX, tổng số tiền Musk chi cho hoạt động chính trị được The New York Times ước tính khoảng 224 triệu USD, theo số liệu Business Insider dẫn lại. Trong tháng 9, ông đóng góp 158 triệu USD cho một siêu PAC hỗ trợ các ứng cử viên Cộng hòa tại Thượng viện, còn America PAC đã chi hơn 47 triệu USD để phản đối ứng cử viên Dân chủ James Talarico.

8. Những khoản tài trợ lớn không ngăn được thất bại của Đảng Cộng hòa tại Texas

Tuy nhiên, những khoản chi lớn không ngăn được Đảng Dân chủ giành chiến thắng tại Texas. Theo kết quả được Associated Press công bố, ông James Talarico đánh bại ứng cử viên Cộng hòa Ken Paxton trong cuộc đua Thượng viện, trong khi bà Gina Hinojosa giành chức thống đốc bang trước Thống đốc đương nhiệm Greg Abbott. Đây là những thất bại đáng chú ý đối với các chiến dịch được ông Musk ủng hộ. Mặc dù vậy, kết quả bầu cử không chứng minh rằng các khoản đóng góp của ông hoàn toàn không có tác dụng, bởi hiệu quả tài trợ chính trị còn phụ thuộc vào từng cuộc đua, chiến dịch vận động và nhiều yếu tố khác. Ông Musk cũng không bị mất quyền tiếp tục đóng góp cho các hoạt động chính trị trong tương lai theo những quy định hiện hành.

9. Thị trường tài chính phản ứng trước nguy cơ gia tăng giám sát

Trên thị trường tài chính, kết quả bầu cử ban đầu cũng tác động đến tâm lý nhà đầu tư đối với những doanh nghiệp do ông Musk lãnh đạo. Theo The Wall Street Journal, cổ phiếu Tesla giảm gần 2% trong giao dịch ngoài giờ ngày 3/11 khi kết quả kiểm phiếu cho thấy Đảng Dân chủ giành lợi thế lớn. Nhà đầu tư bày tỏ quan ngại về khả năng Quốc hội tăng cường giám sát các hợp đồng chính phủ, thúc đẩy quy định đối với trí tuệ nhân tạo và ảnh hưởng tới kế hoạch kinh doanh của những công ty liên quan đến ông Musk. Tuy nhiên, mức giảm trong một phiên giao dịch không đủ để xác định hậu quả tài chính dài hạn. Giá cổ phiếu còn chịu ảnh hưởng từ doanh thu, lợi nhuận, triển vọng công nghệ và tình hình kinh tế nói chung.

Đảng Dân chủ không thể tự động hủy các hợp đồng của SpaceX

Dù Đảng Dân chủ kiểm soát Quốc hội, điều đó không đồng nghĩa các hợp đồng liên bang của ông Musk có thể lập tức bị hủy bỏ. Chính quyền Trump vẫn điều hành nhánh hành pháp, trong khi các cơ quan liên bang phải tuân thủ quy định mua sắm công và những nghĩa vụ hợp đồng hiện hành. SpaceX cũng đã phát triển năng lực cung cấp dịch vụ phóng vệ tinh và hạ tầng liên lạc quan trọng đối với các cơ quan quốc phòng Mỹ. Báo cáo của Democracy Defenders Fund dẫn lại nhận định rằng SpaceX có thành tích thực hiện các hợp đồng quân sự đủ mạnh để cạnh tranh mà không cần lợi thế bất hợp pháp. Vì vậy, việc Quốc hội tăng cường giám sát có thể làm phát sinh những yêu cầu giải trình hoặc thay đổi trong quá trình phê chuẩn ngân sách, nhưng chưa thể coi đó là bằng chứng các hợp đồng hiện tại sẽ bị chấm dứt. 

Tổng thống Trump đề cập khả năng ân xá trước cho ông Elon Musk

Trước cuộc bầu cử, Tổng thống Trump đã công khai đề cập khả năng bảo vệ Musk trước những cuộc điều tra của Đảng Dân chủ. Trong cuộc phỏng vấn với Miranda Devine trên podcast “Pod Force One”, được công bố ngày 2/11/2026, ông Trump cho rằng những lời đe dọa điều tra có thể chỉ là tuyên bố chính trị. Tuy nhiên, khi được hỏi về khả năng ông Musk và các cộng sự trở thành đối tượng điều tra, Tổng thống nói ông sẽ phải bảo vệ họ nếu cần thiết. Trump cũng cho biết có thể xem xét sử dụng quyền ân xá trước đối với Musk và một số nhân viên trong trường hợp thích hợp. Những phát biểu này phản ánh lập trường của Tổng thống, không có nghĩa một quyết định ân xá đã được ban hành.

Quyền ân xá của Tổng thống không bảo vệ ông Musk trước mọi trách nhiệm pháp lý

Theo hướng dẫn của Bộ Tư pháp Mỹ, quyền ân xá của Tổng thống được Hiến pháp giới hạn đối với những hành vi phạm tội thuộc thẩm quyền liên bang và không áp dụng cho các tội danh theo luật tiểu bang. Quyền này có thể được thực hiện trước khi một cá nhân bị truy tố hoặc kết án về hành vi đã xảy ra, nhưng không phải là công cụ miễn trách nhiệm đối với những hành vi phạm tội trong tương lai. Việc ân xá cũng không tự động chấm dứt các thủ tục dân sự không mang tính hình sự. Quan trọng hơn, một quyết định ân xá không đồng nghĩa người được ân xá vô tội, và việc Tổng thống đề cập khả năng ân xá không chứng minh người đó đã phạm tội. Đến thời điểm các thông tin được kiểm chứng ngày 4/11, chưa có căn cứ xác nhận ông Trump đã ký quyết định ân xá cho ông Musk.

Ông Musk công khai phản đối những kế hoạch điều tra của Đảng Dân chủ

Về phía ông Musk, tỷ phú này đã công khai thể hiện thái độ phản đối những kế hoạch điều tra nhắm vào mình. Trong tháng 10/2026, ông đăng thông điệp trên nền tảng X cảnh báo sẽ đáp trả những người tìm cách tiến hành các cuộc điều tra và truy tìm những cá nhân mà ông cho rằng đứng phía sau các nỗ lực đó. Forbes và Business Insider đều ghi nhận phản ứng này trong bối cảnh các nhà lập pháp Dân chủ chuẩn bị giành lại quyền giám sát Quốc hội. Tuy nhiên, những tuyên bố cứng rắn của Musk chưa thể được xem là bằng chứng cho thấy ông sẽ không hợp tác với các yêu cầu pháp lý hợp lệ.

Quan hệ với Tổng thống Trump vẫn là yếu tố quan trọng đối với ông Musk

Một yếu tố quan trọng khác là quan hệ giữa ông Musk và Tổng thống Trump từng trải qua giai đoạn rạn nứt sau khi ông Musk rời DOGE vào năm 2025, trước khi hai bên cải thiện quan hệ. Theo báo cáo ngày 30/10 của Democracy Defenders Fund, ông Musk tiếp tục xuất hiện cùng Tổng thống trong những sự kiện quan trọng và được bổ nhiệm tham gia một nhóm cố vấn của Ngũ Giác Đài vào cuối tháng 9/2026. Ngày 8/10, ông Trump còn trao cho ông Musk Huân chương Khoa học Quốc gia và ca ngợi những đóng góp của ông trong lĩnh vực công nghệ. Những diễn biến này cho thấy Musk vẫn duy trì quan hệ với chính quyền Trump trước cuộc bầu cử giữa kỳ. Tuy nhiên, mức độ ảnh hưởng của ông đối với những quyết định chính phủ trong giai đoạn Quốc hội mới hoạt động vẫn cần được đánh giá dựa trên các diễn biến thực tế. 

Nhìn chung, chiến thắng của Đảng Dân chủ trong cuộc bầu cử giữa kỳ năm 2026 đã làm thay đổi đáng kể môi trường chính trị mà ông Elon Musk phải hoạt động. Những rủi ro có cơ sở rõ nhất hiện nay là khả năng bị triệu tập giải trình trước Quốc hội, các cuộc điều tra về DOGE, hoạt động của Starlink tại Ukraine, những hợp đồng liên bang và các xung đột lợi ích có thể liên quan đến doanh nghiệp của ông. Tuy nhiên, việc Quốc hội tiến hành điều tra là một quy trình giám sát, không phải kết luận về trách nhiệm hình sự. Chưa có bằng chứng trong những nguồn được đối chiếu cho phép khẳng định ông Musk chắc chắn sẽ bị truy tố, mất các hợp đồng chính phủ hoặc chịu thiệt hại tài chính lâu dài. Những câu hỏi quan trọng vẫn còn bỏ ngỏ là Quốc hội mới sẽ chính thức triển khai những cuộc điều tra nào, bằng chứng thu thập được có dẫn tới hành động pháp lý hay không và chính quyền Trump sẽ phản ứng ra sao.