EU hoàn tất bước then chốt, sơ bộ thông qua văn bản thỏa thuận thương mại với Mỹ

Ủy ban Thương mại Quốc tế (INTA) của Nghị viện châu Âu đã bỏ phiếu thông qua văn bản của thỏa thuận thương mại xuyên Đại Tây Dương vào thứ Ba (2/6), đánh dấu một bước tiến quan trọng trong nỗ lực giải quyết các tranh chấp thương mại giữa Mỹ và Liên minh châu Âu (EU).

Diễn biến này mở đường cho cuộc bỏ phiếu toàn thể của Nghị viện châu Âu, với mục tiêu hoàn tất thỏa thuận trước thời hạn ngày 4/7 do Tổng thống Mỹ Donald Trump đặt ra, nhằm tránh việc ngành ô tô châu Âu phải đối mặt với mức thuế bổ sung 25% từ phía Mỹ.

Kết quả bỏ phiếu và các bước tiếp theo

Thỏa thuận đã nhận được sự ủng hộ với 31 phiếu thuận, 6 phiếu chống và 3 phiếu trắng tại Ủy ban Thương mại Quốc tế. Sau cuộc bỏ phiếu này, Nghị viện châu Âu dự kiến sẽ tiến hành bỏ phiếu cuối cùng tại phiên họp toàn thể ở Strasbourg vào ngày 16/6. Các quốc gia thành viên EU được cho là sẽ đưa ra sự chấp thuận cuối cùng ngay sau đó.

Giới quan sát nhận định kết quả tại ủy ban đã phát đi tín hiệu rõ ràng cho thấy thỏa thuận nhiều khả năng sẽ được thông qua trong cuộc bỏ phiếu chính thức vào giữa tháng 6.

Thỏa thuận này còn được gọi là “Thỏa thuận Turnberry” (“Turnberry deal”), dựa trên khuôn khổ sơ bộ đạt được giữa các nhà đàm phán Mỹ và EU tại Scotland vào năm 2025.

Giá trị thương mại xuyên Đại Tây Dương giữa Mỹ và EU hiện đạt khoảng 1,5–2 nghìn tỷ USD mỗi năm. Theo các điều khoản của thỏa thuận, EU sẽ giảm về 0% thuế nhập khẩu đối với phần lớn hàng công nghiệp của Mỹ, đồng thời mở rộng ưu đãi tiếp cận thị trường cho một số mặt hàng nông sản và hải sản của Mỹ.

Ngược lại, hàng hóa EU xuất khẩu sang Mỹ có thể vẫn phải chịu mức thuế lên tới 15%. Dù các điều kiện không hoàn toàn tương xứng, EU cho rằng động thái này sẽ giúp ổn định mối quan hệ thương mại lớn nhất thế giới và ngăn chặn nguy cơ bùng phát một cuộc chiến thuế quan mới có thể làm gia tăng áp lực lạm phát.

EU bổ sung cơ chế bảo vệ và rút lui

Để đối phó với những bất ổn trong tương lai, các nghị sĩ châu Âu đã đưa vào văn bản thỏa thuận một số biện pháp bảo vệ. Các điều khoản mới trao cho Ủy ban châu Âu quyền tạm ngừng các ưu đãi thương mại nếu Mỹ không giảm thuế thép và nhôm xuống còn 15% trước cuối năm nay, hoặc nếu hàng nhập khẩu từ Mỹ bị xác định có khả năng gây “thiệt hại nghiêm trọng” cho các nhà sản xuất châu Âu.

Ngoài ra, thỏa thuận còn bao gồm một “điều khoản hoàng hôn” (“sunset clause”), quy định thỏa thuận sẽ tự động hết hiệu lực vào tháng 12/2029.

Ý nghĩa địa chính trị và chiến lược

Bên cạnh các điều chỉnh về thuế quan, thỏa thuận còn được xem là nền tảng để Mỹ và EU tăng cường hợp tác chiến lược. Theo phân tích của Bloomberg, việc phê chuẩn “Thỏa thuận Turnberry” là cần thiết, nhưng nhiệm vụ quan trọng hơn về lâu dài là xây dựng một khuôn khổ hợp tác bền vững và ổn định hơn.

Cả Mỹ và EU đều mong muốn phối hợp ứng phó với tình trạng dư thừa công suất sản xuất của Trung Quốc, đồng thời xây dựng các chuỗi cung ứng an toàn hơn. Trong lĩnh vực khoáng sản chiến lược, hai bên gần đây cũng đã ký một bản ghi nhớ nhằm tăng cường hợp tác.

Ngoài ra, quan hệ kinh tế ổn định hơn cũng được kỳ vọng sẽ giúp Mỹ và EU phối hợp hiệu quả hơn trong các vấn đề địa chính trị và an ninh, bao gồm việc duy trì sự hiện diện quân sự của Mỹ tại châu Âu.