EU mở rộng trừng phạt Iran vì hạn chế hàng hải tại eo biển Hormuz

Trước việc Iran áp đặt hạn chế đối với hoạt động hàng hải ở eo biển Hormuz, các ngoại trưởng EU trong ngày thứ Ba (21/4) đã đạt được một thỏa thuận mang tính chính trị, quyết định mở rộng danh sách trừng phạt nhằm vào Tehran.

Đại diện cấp cao phụ trách chính sách đối ngoại và an ninh của EU, bà Kaja Kallas, phát biểu sau cuộc họp bộ trưởng tại Luxembourg cho biết, danh sách trừng phạt sẽ được bổ sung những cá nhân và tổ chức chịu trách nhiệm cho việc phong tỏa eo biển và cản trở tự do hàng hải. Bà nhấn mạnh tự do đi lại trên biển là “nguyên tắc không thể bị xâm phạm”. Theo bà, việc “ngày nào cũng thay đổi, lúc mở lúc đóng” đối với Hormuz là hành vi đầy rủi ro và thiếu trách nhiệm, đồng thời khẳng định việc lưu thông qua eo biển này “phải được duy trì tự do, không bị thu phí qua lại”.

Bà Kallas nói thêm, khi điều kiện cho phép, châu Âu sẽ nỗ lực khôi phục dòng chảy tự do của năng lượng và thương mại. Theo bà, chiến dịch hải quân “Lá chắn” (Aspides) của EU là công cụ nhanh nhất để bảo vệ tuyến vận tải biển trong khu vực, và bà đã kêu gọi các nước thành viên đóng góp thêm phương tiện, khí tài để tăng cường hiện diện hải quân của châu Âu tại Trung Đông.

Tác động đến nguồn cung năng lượng toàn cầu

Kể từ cuộc tấn công quân sự của Mỹ và Israel nhằm vào Iran ngày 28/2, Tehran trên thực tế đã siết chặt kiểm soát eo biển Hormuz, làm gián đoạn hoặc chặn đứng khoảng một phần năm lượng dầu thô và khí tự nhiên hóa lỏng được vận chuyển bằng đường biển trên thế giới.

Dù hiện giữa Mỹ và Iran đang tồn tại một thỏa thuận ngừng bắn mong manh, lưu lượng tàu thuyền qua lại eo biển đến nay vẫn ở mức rất thấp. Báo cáo ngày 23/3 của hãng phân tích Lloyd’s List Intelligence cho biết, ít nhất hai con tàu đã phải trả những khoản phí rất lớn để được phép đi qua. Sau đó, một số quan chức Iran công khai tuyên bố nước này sẽ tiếp tục thu cái gọi là “phí an toàn” đối với một số tàu chở dầu đi qua tuyến đường này.

Các vấn đề liên quan đến Israel và Hungary

Cũng trong cuộc họp ngày thứ Ba, một số quốc gia thành viên EU đã đề xuất tạm đình chỉ toàn bộ hoặc một phần “Hiệp định liên kết” giữa EU với Israel, đồng thời siết chặt các hạn chế thương mại đối với hàng hóa có xuất xứ từ các khu định cư Do Thái. Tuy nhiên, các đề xuất này vấp phải sự phản đối của một số nước khác.

Bà Kallas giải thích rằng việc đình chỉ Hiệp định liên kết EU–Israel đòi hỏi sự nhất trí tuyệt đối của tất cả 27 thành viên, và hiện trong phòng họp “chưa có đủ sự ủng hộ”. Còn những biện pháp khác chỉ cần bỏ phiếu theo cơ chế “đa số đủ điều kiện” thì lại phụ thuộc vào việc một số nước thay đổi lập trường; cho đến nay, chưa thấy xuất hiện sự dịch chuyển như vậy, nên các cuộc thảo luận sẽ còn tiếp tục.

Ngoài ra, bà Kallas cho biết sau cuộc bầu cử ở Hungary, các kế hoạch cho vay của EU đã có “động lực mới”. Bà nói EU dự kiến trong vòng 24 giờ tới sẽ có tiến triển tích cực về gói cho vay 90 tỷ euro, được xem là nguồn hỗ trợ quan trọng đối với các chương trình ưu tiên của khối, trong đó có hỗ trợ Ukraine.