GDP của Venezuela giảm 75% sau 13 năm cầm quyền của Maduro

Sản lượng của tập đoàn dầu khí quốc gia Venezuela PDVSA đã giảm mạnh từ khoảng 3 triệu thùng/ngày xuống dưới 700.000 thùng/ngày vào năm 2020. Nguyên nhân bắt nguồn từ cuộc đình công năm 2003, sau đó chính quyền đã sa thải khoảng 18.000 chuyên gia kỹ thuật, thay thế họ bằng những người trung thành về mặt chính trị. Việc thiếu bảo dưỡng và quản lý chuyên môn khiến áp suất các giếng dầu bị suy giảm, dẫn tới sản lượng lao dốc.

Bên cạnh đó, sự cố mất điện trên toàn quốc năm 2019 xảy ra do hệ thống phân phối điện của đập Guri — công trình cung cấp khoảng 80% lượng điện của cả nước — thiếu bảo trì và xảy ra hỏa hoạn. Sự cố mất điện quy mô lớn này đã gây thiệt hại khoảng 2,9 tỷ USD GDP.

Những trụ cột kinh tế then chốt của Venezuela đã bị bào mòn và sụp đổ theo cách như vậy, trở thành một dạng “tự sát kinh niên”, xuất phát từ thanh trừng chính trị và quản lý yếu kém.

Cái giá nhân đạo và hy vọng mới

Trong nhiều năm qua, người dân Venezuela lâm vào cảnh khốn cùng, GDP bình quân đầu người lao dốc, nhiều người mất sạch tài sản và buộc phải rời bỏ quê hương để sinh tồn. Một người Venezuela từng thẳng thắn chia sẻ trên YouTube rằng: “Chúng tôi chạy sang Mỹ không phải vì ‘Giấc mơ Mỹ’, mà đơn giản chỉ để sống sót”.

Nạn đói năm 2017 khiến trọng lượng cơ thể trung bình của người dân giảm 24 pound (khoảng 11 kg), trong khi làn sóng hơn 8 triệu người rời bỏ đất nước — chiếm trên một phần tư dân số — trở thành cuộc di cư phi chiến tranh lớn nhất trong lịch sử hiện đại.

Gian lận bầu cử năm 2024 là chất xúc tác cuối cùng. Ông Maduro bị cáo buộc đánh cắp cuộc bầu cử tháng 7 năm 2024 (theo dữ liệu rò rỉ, ứng viên đối lập González giành được 67% số phiếu). Chính quyền đã bắt giữ hơn 2.000 người đối lập, còn các cuộc biểu tình bị đàn áp bằng bạo lực.

Giờ đây, sau khi ông Maduro bị bắt, lãnh đạo phe đối lập — bà Machado, người đoạt Giải Nobel Hòa bình năm 2025 — tuyên bố “thời khắc tự do đã đến”. Tổng thống Trump cho biết Mỹ dự định tái khởi động hoạt động khai thác dầu trong giai đoạn chuyển tiếp dưới sự giám sát của Washington, nhằm hỗ trợ nguồn thu cho Venezuela.

Ông González, hiện đang sống lưu vong tại Tây Ban Nha, cũng đã lên tiếng khẳng định: “Chúng tôi đã sẵn sàng khởi động những hành động lớn để tái thiết đất nước”.

Trong khi đó, bà Rodríguez, quyền tổng thống đương nhiệm — người bị cáo buộc vi phạm nhân quyền và đang phải đối mặt với nhiều lệnh trừng phạt quốc tế — hiện vẫn chưa rõ tương lai chính trị cũng như khả năng bị xét xử về các hành vi bị cáo buộc trong bối cảnh cục diện đang thay đổi.