Ngày 20/11/2026, Tổng thống Mỹ Donald Trump tổ chức họp báo tại Phòng họp báo James S. Brady ở Nhà Trắng, với sự có mặt của Phó Tổng thống Mỹ JD Vance (trái), Ngoại trưởng Mỹ Marco Rubio và các quan chức khác. (Ảnh: Madalina Kilroy/ Epoch Times)
Cuộc gặp giữa Tổng thống Mỹ Donald Trump và lãnh đạo Đảng Cộng sản Trung Quốc (ĐCSTQ) Tập Cận Bình hôm thứ Năm (19/11) tại Thâm Quyến đã phát đi tín hiệu hợp tác về kinh tế, thương mại và an toàn trí tuệ nhân tạo (AI). Tuy nhiên, những bất đồng căn bản giữa hai nước về công nghệ cao, chip, đất hiếm và vấn đề Đài Loan vẫn chưa được giải quyết.
ĐCSTQ cũng định vị quan hệ Mỹ-Trung là “quan hệ ổn định chiến lược mang tính xây dựng”.
Giới phân tích nhận định Mỹ và Trung Quốc hiện đều có nhu cầu riêng nên tạm giữ quan hệ ổn định, nhưng cuộc chiến công nghệ và cuộc đấu chiến lược vẫn tiếp diễn: bề ngoài hợp tác, bên trong cạnh tranh gay gắt. Các nhà phân tích cũng nhận thấy ông Tập đã mềm mỏng hơn với Mỹ tại hội nghị thượng đỉnh lần này, và cho rằng cần theo dõi liệu chính sách đối ngoại của ĐCSTQ có chuyển từ “liên Nga chống Mỹ” sang “thân Mỹ, xa Nga” hay không.
Hôm thứ Sáu (20/11), ông Trump tổ chức họp báo tại Nhà Trắng về kết quả chuyến công du châu Á. Khi nói về quan hệ Mỹ-Trung và cạnh tranh công nghệ, ông cho biết mình và ông Tập đã đồng ý thúc đẩy “biện pháp bảo vệ an toàn chung” về AI để ứng phó với rủi ro do AI mang lại. Dù vậy, ông nhấn mạnh Mỹ phải giữ vị trí dẫn đầu về công nghệ.
Về xuất khẩu chip, ông Trump nói Mỹ nghiêng về hướng chỉ bán cho Trung Quốc các loại chip đời cũ, kể cả hoàn toàn không bán cũng không sao. Ông cũng cho biết sẽ áp thuế nặng đối với các doanh nghiệp Mỹ xây dựng trung tâm dữ liệu ở nước ngoài, nhằm khuyến khích doanh nghiệp xây dựng trung tâm dữ liệu AI tại Mỹ và duy trì lợi thế cạnh tranh của Mỹ trong lĩnh vực AI.
Ông Trump cũng nhắc tới ngoại giao giữa các cường quốc: lãnh đạo Mỹ, Trung Quốc và Nga lần đầu tiên tiến hành hội đàm ba bên, bàn về nguy cơ vũ khí hạt nhân và cách ngăn xung đột hạt nhân. Ông nhấn mạnh tầm quan trọng của việc duy trì liên lạc với lãnh đạo Trung Quốc và Nga.
Nói về cuộc chiến Nga-Ukraine, ông cho biết đã có cuộc trao đổi tốt với ông Putin, nhưng không đưa ra phương án ngừng bắn cụ thể. Ông nói không muốn bàn về bảo đảm an ninh cho Ukraine trước khi đạt được thỏa thuận hòa bình. Về vấn đề Đài Loan, ông không nói gì cụ thể tại buổi họp báo. Tuy nhiên, thông cáo về cuộc gặp của phía Trung Quốc viết rằng ông Trump bày tỏ Mỹ không ủng hộ “Đài Loan độc lập”.
Tại cuộc gặp ở Thâm Quyến hôm 19/11, hai bên đã phát tín hiệu hợp tác về kinh tế, thương mại, tình hình Trung Đông, fentanyl và an toàn AI, truyền thông Mỹ đưa tin. Trước khi rời Thâm Quyến, ông Trump không tổ chức họp báo kết thúc chuyến thăm như thông lệ và cũng không trả lời câu hỏi của phóng viên tại Trung Quốc.
Cùng ngày, Bộ Ngoại giao ĐCSTQ công bố biên bản cuộc gặp. Tân Hoa Xã, hãng thông tấn nhà nước của ĐCSTQ, dẫn lời ông Tập nói rằng quan hệ Trung-Mỹ “nhìn chung ổn định và tiến triển tốt”, và ông cùng ông Trump đã xác lập định vị mới là “quan hệ ổn định chiến lược mang tính xây dựng”.
Xét các thông điệp được đưa ra sau hội nghị thượng đỉnh, quan hệ Mỹ-Trung dường như sắp bước vào một giai đoạn tương đối ổn định và tiến triển tốt.
Ông Thẩm Minh Thất, nghiên cứu viên Viện Nghiên cứu An ninh Quốc phòng Đài Loan, phó giáo sư Viện Nghiên cứu Sự vụ Quốc tế và Chiến lược thuộc Đại học Đạm Giang, nói với Epoch Times rằng đây là kết quả của việc mỗi bên đều có nhu cầu riêng.
Theo ông Thẩm, ông Tập muốn dùng các cuộc tiếp xúc, trao đổi qua lại để tỏ thiện chí và ổn định quan hệ với Mỹ. Ông Trump cũng cần hòa hoãn với ĐCSTQ nhằm cân bằng cán cân thương mại và để Bắc Kinh mua thêm nông sản Mỹ. Ngoài ra, ông Trump muốn tránh việc ĐCSTQ có hành động liều lĩnh ở khu vực Ấn Độ Dương – Thái Bình Dương hay chuỗi đảo thứ nhất, nhằm ổn định tình hình khu vực.
“Việc tiếp xúc liên tục như vậy ít nhất có thể tránh để xung đột leo thang,” ông Thẩm nói. Ông Thẩm nhấn mạnh rằng Đảng Cộng hòa đã thất bại trong cuộc bầu cử giữa kỳ ở Mỹ, nên cũng cần đạt được thành tích để chứng minh với cử tri trong nước. Vấn đề đất hiếm cũng đòi hỏi Mỹ phải hợp tác với ĐCSTQ.
Ông Thẩm phân tích rằng ĐCSTQ đang chịu áp lực chuyển đổi cơ cấu kinh tế, nhất là khi bị Mỹ trừng phạt về công nghệ và chip, nên cần môi trường bên ngoài ổn định. Riêng với ông Tập, trước Đại hội 21 của ĐCSTQ, ông cần tình hình khu vực ổn định, không để xảy ra sự cố lớn.
Chuyên gia về vấn đề Trung Quốc Lý Lâm Nhất cho rằng ĐCSTQ cần một khoảng thời gian ổn định, kể cả cho việc tấn công Đài Loan. Bắc Kinh muốn tận dụng thời gian này để tiếp tục nâng cao năng lực của mình, trong đó có năng lực quân sự.
Quan hệ Mỹ-Trung tương đối ổn định vì mỗi bên đều có nhu cầu riêng, nhưng ông Thẩm Minh Thất chỉ ra rằng nhu cầu của hai bên không cân xứng.
Ông lấy ví dụ: vụ Jensen Huang (Hoàng Nhân Huân) lần này cho thấy ĐCSTQ dùng mọi thủ đoạn để có được chip cao cấp, hoặc tìm cách lấy chip qua nước thứ ba.
Thế nhưng trước cuộc gặp Trump-Tập, hôm thứ Hai (16/11), Cục Công nghiệp và An ninh (BIS) thuộc Bộ Thương mại Mỹ đã ra thông cáo về một quy định tạm thời, sau đó chính thức công bố quy định mới vào ngày 19/11, nhằm hạn chế việc truy cập từ xa vào năng lực tính toán của các loại chip bán dẫn tiên tiến. Quy định này hạn chế doanh nghiệp Trung Quốc và Ma Cao dùng các trung tâm dữ liệu ở nước thứ ba để khai thác năng lực tính toán từ chip AI tiên tiến của Mỹ. Các trung tâm dữ liệu, xưởng đúc chip và nhà xuất khẩu cũng phải thẩm tra khách hàng chặt chẽ hơn, để ngăn việc trung chuyển chip và cho thuê lại năng lực tính toán. Quy định này còn siết quản lý việc sản xuất và đóng gói chip tiên tiến, có hiệu lực từ ngày 19/11.
Nhà bình luận thời sự kỳ cựu tại Mỹ Đường Tĩnh Viễn nhận xét rằng đúng lúc ông Trump tới Thâm Quyến dự hội nghị, Chính phủ Mỹ đã ban hành lệnh cấm về AI có thể gọi là nghiêm khắc nhất từ trước tới nay đối với ĐCSTQ. Ông ví việc này chẳng khác gì một cái tát vào mặt ông Tập.
“Trong bối cảnh đó, ông Tập không những không tỏ ra cứng rắn với ông Trump, mà còn tìm cách chiều lòng, cố ý làm thân với ông Trump. Ông Tập thậm chí tỏ ra không ngại xa cách ông Putin,” ông Đường nói. Ông phân tích rằng sự bất thường này cho thấy nền tảng chính sách đối ngoại của ĐCSTQ đã thay đổi lớn, và chính sách “liên Nga chống Mỹ” trước đây của ông Tập có thể đã bị bỏ.
Ông Thẩm Minh Thất phân tích rằng vấn đề then chốt giữa hai nước là việc Mỹ kiểm soát chip với Bắc Kinh và việc ĐCSTQ hạn chế xuất khẩu đất hiếm sang Mỹ. Tuy nhiên, hai thứ này không ngang nhau. Mỹ có thể tìm nguồn đất hiếm qua các nước khác, còn chip cao cấp của Mỹ là thứ ĐCSTQ không tự nghiên cứu và sản xuất được.
Bắc Kinh coi đất hiếm là vũ khí hiệu quả nhất của mình, nhằm buộc Washington phải kiềm chế việc tách rời hoàn toàn khỏi Trung Quốc, ông Thẩm nói. Nhưng khi Mỹ dần xây dựng được nguồn cung thay thế, Mỹ sẽ dần bớt phụ thuộc vào ĐCSTQ và sẽ không nhượng bộ.
“ĐCSTQ phụ thuộc vào Mỹ về chip và năng lực tính toán, Mỹ nắm nhiều quân bài hơn. Vì vậy trong lĩnh vực AI và công nghệ sản xuất chip tiên tiến, Mỹ sẽ chỉ ngày càng siết chặt hơn,” ông nhấn mạnh.
Ông Lý Lâm Nhất nhận định đất hiếm là một quân bài của ĐCSTQ, nhưng hiện quân bài này đang ở thế khá tế nhị. Trong thời gian tới, chính sách xuất khẩu chip của Mỹ sang Trung Quốc sẽ được siết chặt hơn để đối phó với việc ĐCSTQ kiểm soát đất hiếm. Ông cho rằng đây là điểm rất đáng theo dõi trong thời gian tới.
Ba nhà phân tích trả lời phỏng vấn Đài Tiếng nói Hoa Kỳ (VOA) cũng cho rằng cuộc gặp lần này mang ý nghĩa biểu tượng nhiều hơn thực chất, và mâu thuẫn mang tính cấu trúc giữa hai nước vẫn còn nguyên. Hai bên giữ ổn định bề ngoài nhưng vẫn ngấm ngầm so kè. Cuộc đua giữa hai cường quốc, nhất là về công nghệ cao và AI, sẽ chỉ ngày càng gay gắt.
Ông Thái Vinh Tường, giáo sư khoa Chính trị thuộc Đại học Trung Chính (Đài Loan), cho rằng hai bên diễn giải cuộc gặp theo cách riêng, nên không thể đạt được đồng thuận. Các học giả nhận định Đài Loan, kiểm soát xuất khẩu chip AI, đất hiếm và cạnh tranh công nghệ vẫn là những mâu thuẫn lớn trong quan hệ Mỹ-Trung. Ông Phùng Sùng Nghĩa, phó giáo sư ngành Trung Quốc học tại Đại học Công nghệ Sydney, nói với VOA rằng lãnh đạo hai nước “sẽ không công khai trở mặt, mà đều ngấm ngầm ra sức, nhất định phải dồn đối phương vào đường cùng, nhất định ra đòn hiểm, nhưng không ai nói ra”.
Sau cuộc gặp, phía Mỹ không đề cập vấn đề Đài Loan, còn ĐCSTQ nói Mỹ không ủng hộ Đài Loan độc lập.
Ông Thẩm Minh Thất cho rằng trong hội nghị thượng đỉnh lần này, mỗi bên nói một kiểu về vấn đề Đài Loan, và đây không phải lần đầu.
“ĐCSTQ đang tìm cách biến sự kiềm chế trong vấn đề Đài Loan thành điều kiện tiên quyết cho sự ổn định Mỹ-Trung, hoặc đòi ngừng bán vũ khí cho Đài Loan. Họ muốn qua đó duy trì quan hệ ổn định giữa hai bên.”
Trước mắt, điều này có thể ảnh hưởng tới thời điểm Mỹ bán vũ khí cho Đài Loan, nhưng ông Thẩm cho rằng điều đó không làm thay đổi được hợp tác quân sự Mỹ-Đài. Điều này cũng không thể thay đổi quan hệ hợp tác chiến lược giữa Mỹ và Đài Loan nếu sau này xung đột nổ ra ở chuỗi đảo thứ nhất.
“Thông cáo do phía Trung Quốc đơn phương phát đi nói ông Trump không ủng hộ Đài Loan độc lập, nhưng tuyên bố của Nhà Trắng không nhắc một chữ nào. Hội đồng Sự vụ Đại Lục của Đài Loan cho rằng đây là tuyên bố đơn phương.”
Ông Thẩm nói ông Tập đang tìm cách dùng tình cảm cá nhân giữa hai nhà lãnh đạo, cùng khuôn khổ ổn định chiến lược mang tính xây dựng, để biến sự mơ hồ trong chính sách đối ngoại của Mỹ thành cam kết thực chất nhằm hạn chế chính sách với Đài Loan. Nhưng theo ông, điều này rất khó, “vì việc Mỹ bán vũ khí cho Đài Loan có cơ sở pháp lý, có truyền thống lịch sử”.
Ông Tập dự kiến tới Florida tham dự hội nghị thượng đỉnh Nhóm 20 nền kinh tế lớn (G20) vào tháng 12, và thương vụ bán vũ khí trị giá 14 tỷ USD cho Đài Loan có thể được trình lên Quốc hội Mỹ sau thời điểm đó, ông Thẩm cho biết.
Chuyên gia Lý Lâm Nhất nhận định ông Trump dùng việc bán vũ khí cho Đài Loan làm một quân bài trong cuộc đấu với ĐCSTQ: có thể tạm hoãn bán một phần vũ khí cho Đài Loan, nhưng ĐCSTQ phải tiếp tục mua hàng Mỹ. Nếu không, thương vụ bán vũ khí sẽ được thực hiện ngay.
Ông Đường Tĩnh Viễn lạc quan về tương lai của Đài Loan. Ông cho rằng ĐCSTQ đang bận lo giữ ổn định trong nước, ít nhất trong 2-3 năm tới không đủ sức phát động chiến tranh với Đài Loan. Giọng điệu đòi tấn công Đài Loan của ông Tập cũng đã giảm đi nhiều.
Về cuộc gặp thượng đỉnh Mỹ-Trung lần này, ông Đường Tĩnh Viễn đưa ra cách nhìn riêng. Ông cho rằng xét cả tình hình tại hội nghị thượng đỉnh Diễn đàn Hợp tác Kinh tế châu Á – Thái Bình Dương (APEC) ở Thâm Quyến, chính sách đối ngoại của ĐCSTQ đang thay đổi, “từ thân Nga chống Mỹ trước đây chuyển sang thân Mỹ, xa Nga”.
Ông Đường đánh giá cuộc gặp Trump-Tập bên lề APEC tại Thâm Quyến rất quan trọng. Hai nhà lãnh đạo gặp nhau thường xuyên trong hai năm gần đây, nhưng lần này đặc biệt quan trọng vì cho thấy ông Tập bắt đầu thân Mỹ, xa Nga.
Khi ba nhà lãnh đạo Mỹ, Trung Quốc, Nga cùng xuất hiện, ông Tập bắt đầu tỏ thái độ thân Mỹ, xa Nga. Ông Đường nói xu hướng này rất bất thường, trái ngược hoàn toàn với chiến lược nhất quán của ông Tập. Trước đây, chiến lược cơ bản ông Tập đặt ra là liên Nga chống Mỹ, coi đó là nền tảng cho cái gọi là “cường quốc trỗi dậy”, “phương Đông lên, phương Tây xuống”.
Theo ông Đường, có hai lý do khiến chính sách đối ngoại của ĐCSTQ đổi hướng. Thứ nhất, ông Tập thất thế trong cuộc đấu đá quyền lực nội bộ ĐCSTQ. Thứ hai, ông Tập đã làm cả đối nội lẫn đối ngoại rối ren, nay phải thu dọn hậu quả. Chỉ khi hàn gắn quan hệ với Mỹ, kinh tế Trung Quốc mới có thể vực dậy.
Ông dự đoán sau hội nghị thượng đỉnh APEC, chính sách đối ngoại của ĐCSTQ có thể sẽ thay đổi khá lớn, với trọng tâm là thân Mỹ, xa Nga.
Đôi rồng thời Lý cao khoảng 10 m bên hồ Gươm, từng gây tranh cãi,…
Sau loạt sự cố hệ thống ở Mỹ, người dân đổ xô mua máy phát…
Ông Trump và Chủ tịch UFC Dana White tặng 500.000 USD cho Ban nhạc Thủy…
Ông Johnson kêu gọi các hạ nghị sĩ Cộng hòa dự đủ các cuộc bỏ…
Vương phi Kate của Anh kể trong phim tài liệu mới rằng căn bệnh ung…
Giữa làn nước xanh thẳm của biển Seto, Nhật Bản, chiếc cổng Torii đỏ son…