Giáo hoàng Leo cảnh báo: AI có nguy cơ trở thành công cụ của ‘sự thống trị’

Giáo hoàng Leo đã công bố thông điệp mới của Vatican mang tên “Magnifica Humanitas” (Nhân tính Cao cả), cảnh báo rằng trí tuệ nhân tạo có nguy cơ trở thành một công cụ của “sự thống trị, loại trừ và chết chóc”, trừ khi các chính phủ và thể chế đặt ra những giới hạn đạo đức cho công nghệ đang phát triển nhanh chóng này.

Vatican đang chính thức bước vào cuộc tranh luận toàn cầu về trí tuệ nhân tạo, trong bối cảnh các chính phủ và công ty công nghệ đang chạy đua để phát triển các hệ thống AI ngày càng mạnh mẽ nhưng lại thiếu đi sự quản lý mang tính quốc tế.

Đức Giáo hoàng đã dẫn lại thông điệp “Rerum Novarum” năm 1891 của Giáo hoàng Leo XIII — văn kiện từng giải quyết nạn bóc lột công nhân trong thời kỳ Cách mạng Công nghiệp, và lập luận rằng AI cũng đại diện cho một thời khắc chuyển dịch mang tính bước ngoặt tương tự, đe dọa đến phẩm giá của con người.

“Ngày nay, chúng ta đang phải đối mặt với một sự chuyển dịch có quy mô tương đương, và có lẽ còn để lại những hệ quả lớn hơn thế”, Giáo hoàng cho biết.

Giáo hoàng đưa ra cảnh báo về các hệ thống vũ khí tự hành ngày càng tiên tiến vốn đang nằm ngoài tầm kiểm soát thực tế của con người. Ông cũng nói rằng các hệ thống AI có thể chặn đứng cơ hội tiếp cận y tế, việc làm và an sinh xã hội do các dữ liệu mang tính định kiến. Ông đã so sánh việc quản trị AI với việc kiểm soát vũ khí hạt nhân.

“Giống như năng lượng hạt nhân, nó phải phục vụ cho tất cả mọi người và vì lợi ích chung”, ông nói.

Giáo hoàng cho rằng chỉ riêng việc giải giáp AI là chưa đủ, đồng thời kêu gọi các chính phủ và thể chế hãy “xây dựng” những hệ thống được đặt nền tảng trên niềm tin và phẩm giá con người. Gợi nhắc lại những trận lũ lụt tàn khốc ở Peru, ông nói rằng việc tái thiết đồng nghĩa với việc khôi phục lại niềm tin và hy vọng.

Giáo hoàng cũng đưa ra lập luận rộng hơn của giáo hội về nhân loại và công nghệ.

“Bản thân mỗi người đều mang trong mình sự tự do, thế giới nội tâm cùng thiên hướng yêu thương và tôn thờ mà không một cỗ máy nào có thể thay thế được”, ông nói.

Vatican đang nỗ lực đưa thần học đạo đức vào một cuộc chạy đua vũ trang công nghệ vốn phần lớn được dẫn dắt bởi tư duy thế tục.

“Hãy tỉnh thức”, Giáo hoàng thúc giục, đồng thời cảnh báo nhân loại không được giao phó phán quyết đạo đức cho máy móc.