Giới trẻ Nepal trở thành chiến trường mới trong cuộc cạnh tranh Mỹ – Trung?

Đầu tháng này, Mỹ và Trung Quốc gần như đồng thời khởi động chương trình tuyển chọn lãnh đạo thanh niên tại Nepal nhằm tăng cường kết nối với thế hệ trẻ – lực lượng từng góp phần lật đổ chính phủ thân Trung Quốc của nước này năm ngoái. Tuy nhiên, trong khi Mỹ tập trung thúc đẩy giá trị dân chủ và sự tham gia công dân, Trung Quốc bị cho là hướng tới việc mở rộng ảnh hưởng và thâm nhập tư tưởng.

Năm ngoái, chính phủ thân Bắc Kinh tại Nepal ban hành lệnh cấm mạng xã hội, làm dấy lên làn sóng bất mãn trong giới trẻ. Hàng loạt thanh niên đã xuống đường biểu tình, khiến Thủ tướng thân Trung Quốc khi đó là Sharma Oli phải từ chức vào tháng 9/2025.

Cuối năm ngoái, rapper kiêm chính trị gia Balendra Shah gia nhập một đảng mới thành lập được bốn năm và giành chiến thắng áp đảo trong cuộc tổng tuyển cử sớm diễn ra cách đây hai tháng, qua đó trở thành tân Thủ tướng Nepal.

Mỹ tập trung vào giá trị và kỹ năng

Từ năm 2011, Mỹ đã triển khai chương trình đào tạo lãnh đạo thanh niên mang tên “Youth Council Nepal” (YUC), dành cho người trẻ từ 20–30 tuổi, với thời gian đào tạo kéo dài một năm. Chương trình thường mở đơn vào đầu năm. Đến tháng 9/2024, Đại sứ quán Trung Quốc tại Nepal cũng khởi động chương trình tương tự mang tên “Chinese Embassy Youth Pioneer Program” (CNYP). Năm nay, hai nước gần như mở tuyển cùng lúc, trong đó Đại sứ quán Mỹ đã phê duyệt 55 hồ sơ cho chương trình YUC.

Người phát ngôn Bộ Ngoại giao Mỹ cho biết mục tiêu của chương trình là cung cấp kỹ năng nghề nghiệp thực tiễn cho thanh niên Nepal, giúp thu hẹp khoảng cách giữa giáo dục và việc làm. Học viên được đào tạo về giao tiếp kinh doanh, tiếp thị số và kỹ năng chuẩn bị việc làm bằng trí tuệ nhân tạo.

Theo trợ lý giáo sư Pitambar Bhandari của Đại học Tribhuvan, Mỹ đang đầu tư vào giới trẻ Nepal thông qua các chương trình đào tạo và mạng lưới cựu học viên nhằm xây dựng quan hệ dài hạn – một ví dụ điển hình của việc sử dụng “quyền lực mềm”. Ông cho rằng chương trình của Mỹ giống một hình thức hoạt động xã hội có định hướng hơn là chính trị sinh viên truyền thống.

Thanh niên Nepal cũng xem Mỹ là cơ hội lớn về giáo dục và nghề nghiệp hơn là một thế lực chính trị trực tiếp.

Samaya Khadka, 25 tuổi, hiện điều hành một startup hỗ trợ người tìm việc, cho biết cô tham gia chương trình của Đại sứ quán Mỹ để mở rộng quan hệ, nâng cao kỹ năng và kết nối với nhiều lĩnh vực khác nhau. Theo cô, chương trình chủ yếu xoay quanh hoạt động cộng đồng, kỹ năng viết CV và báo cáo, còn các cuộc trao đổi về địa chính trị chỉ diễn ra hạn chế.

Trung Quốc bị cho là đẩy mạnh ảnh hưởng

Sau khi chính phủ của Thủ tướng Balendra Shah lên nắm quyền, Nepal gần đây lên kế hoạch giải thể các hội sinh viên và loại bỏ các tổ chức sinh viên liên kết với đảng phái khỏi trường học. Trong bối cảnh đó, cả Mỹ và Trung Quốc đều tăng cường tiếp cận giới trẻ Nepal.

Bài viết cho rằng Mỹ chủ yếu quảng bá các giá trị dân chủ và sự tham gia công dân, trong khi Trung Quốc sử dụng các chương trình đại học và khóa học tiếng Trung để mở rộng ảnh hưởng và thâm nhập tư tưởng.

Kể từ khi Nepal thông qua hiến pháp hiện hành năm 2015, Trung Quốc được cho là đã gia tăng hoạt động ảnh hưởng học thuật và ý thức hệ tại nước này. Tuy nhiên, India vẫn duy trì vị thế có ảnh hưởng lớn nhất ở Nepal nhờ mối liên kết sâu sắc về xã hội, văn hóa và chính trị.

Theo giáo sư Bhandari, cả Mỹ lẫn Trung Quốc đều đang đầu tư dài hạn vào một thế hệ thanh niên mới nhằm xây dựng ảnh hưởng trong tương lai, dù các chương trình này chưa thể ngay lập tức làm thay đổi cấu trúc chính trị hiện tại của Nepal.