Giữa lúc đàm phán đang diễn ra, Tổng thống Iran nói Tehran có quyền làm giàu uranium

Tổng thống Iran Masoud Pezeshkian hôm Chủ nhật (21/6) cho biết Tehran sẽ không lùi bước trong việc cuối cùng tiếp tục làm giàu uranium, một điểm bất đồng then chốt giữa chính quyền Trump và Chính phủ Iran trong bối cảnh các cuộc đàm phán nhằm chấm dứt đối đầu đang diễn ra.

Hãng truyền thông nhà nước Iran PressTV dẫn lời ông Pezeshkian rằng Tehran “chưa từng và sẽ không bao giờ từ bỏ quyền cơ bản của mình đối với việc làm giàu uranium”, đồng thời ông cho rằng Mỹ “đã buộc phải chấp nhận” yêu cầu này.

Ông cũng nói thông qua IRNA, một hãng tin bán chính thức có liên hệ với Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran, rằng Iran sẽ không tìm cách sản xuất vũ khí từ uranium đã được làm giàu. Tuy nhiên, các quan chức Mỹ, Israel và châu Âu từ lâu cho rằng Iran đang tìm cách sở hữu vũ khí hạt nhân và rằng hàng trăm pound uranium làm giàu mà Iran đang nắm giữ chỉ cách một bước ngắn để có thể được xử lý thành vật liệu dùng cho vũ khí hạt nhân.

Những phát biểu này được đưa ra trong lúc Phó Tổng thống Mỹ JD Vance và các nhà đàm phán của chính quyền Trump gặp Chủ tịch Quốc hội Iran Mohammad Bagher Ghalibaf và Bộ trưởng Ngoại giao Iran Abbas Araghchi tại một khu nghỉ dưỡng trên núi ở Thụy Sĩ, gần hồ Lucerne.

Các nhà trung gian từ Pakistan và Qatar cũng có mặt để tham gia cuộc tiếp xúc trực tiếp. Các đoàn đàm phán của Mỹ và Iran cũng tiến hành các cuộc thảo luận riêng biệt với quan chức Pakistan và Qatar.

Chính phủ Mỹ đang tìm cách đưa Iran vào các cuộc đàm phán chặt chẽ hơn về chương trình hạt nhân của nước này và yêu cầu Tehran từ bỏ hoặc thu hẹp lượng uranium đã làm giàu. Ông Vance cũng muốn thúc đẩy Iran cam kết giữ cho eo biển Hormuz luôn mở, tuyến đường thủy quan trọng nơi khoảng 1/5 lượng dầu giao dịch toàn cầu đi qua.

Tuy nhiên, xung đột lúc nóng lúc lạnh tại Lebanon giữa Israel và lực lượng Hezbollah được Iran hậu thuẫn vẫn tiếp tục đe dọa làm đổ vỡ nỗ lực của Mỹ nhằm đạt được nhượng bộ từ Tehran về chương trình hạt nhân cũng như giữ cho eo biển này mở cửa.

Trong các cuộc đàm phán, ông Vance mô tả cuộc gặp là nỗ lực tái định hình quan hệ Mỹ–Iran vốn đã đối đầu kể từ cuộc cách mạng năm 1979 đưa chính quyền thần quyền hiện tại lên nắm quyền, cũng như cuộc khủng hoảng con tin Mỹ kéo dài hơn một năm.

“Chúng ta có thể thay đổi quan hệ ở Trung Đông một cách lâu dài hay sẽ quay lại cách làm cũ, điều không phải là lựa chọn của chúng tôi nhưng chắc chắn vẫn có thể xảy ra,” ông Vance nói hôm Chủ nhật.

Phó tổng thống Mỹ sau đó nói rằng “việc mở lại eo biển Hormuz, chấm dứt chương trình hạt nhân của Iran, tất cả những điều này đã được thực hiện. Câu hỏi hiện nay là chúng ta có thể làm được bao nhiêu hơn nữa cùng nhau? Chúng ta có thể mở ra một chương mới không?”

Tuần trước, các lãnh đạo Mỹ và Iran đã ký một bản ghi nhớ về thỏa thuận nhằm mở lại eo biển, chấm dứt chương trình hạt nhân, và lập một quỹ đầu tư vào Iran, cùng nhiều điều khoản khác. Một số nghị sĩ Cộng hòa và Dân chủ chỉ trích thỏa thuận này, trong khi ông Trump nhiều lần bảo vệ, đồng thời nói rằng quân đội Iran đã bị Mỹ đánh bại trong một cuộc xung đột hồi đầu năm nay.

Ông Trump hôm Chủ nhật cũng để ngỏ khả năng tiếp tục tấn công nếu Iran không tuân thủ yêu cầu chấm dứt việc các lực lượng ủy nhiệm của họ tiến hành các cuộc tấn công ở Trung Đông.

“Iran phải ngay lập tức ngăn chặn những tay sai được trả lương cao của họ gây rối ở Lebanon. Nếu không, chúng ta sẽ giáng một đòn rất mạnh vào Iran một lần nữa, giống như chúng ta đã làm tuần trước, nhưng còn mạnh hơn nữa!!!,” ông viết trong một bài đăng trên Truth Social.

• Iran đe dọa đóng cửa eo biển Hormuz; ông Trump đáp trả

Theo Jack Phillips/ The Epoch Times
(Hãng tin Associated Press đã đóng góp cho báo cáo này.)