Hiện tượng El Niño mạnh nhất trong lịch sử có ý nghĩa gì đối với nhân loại?

Một hiện tượng El Niño mạnh bất thường đang nhanh chóng gia tăng cường độ tại khu vực nhiệt đới Thái Bình Dương. Hiện tượng này được dự báo sẽ phá vỡ các kỷ lục về cường độ và đã bắt đầu tác động đến các mô hình thời tiết trên toàn cầu. Điều này đồng nghĩa với việc trong một đến hai năm tới, các nhà khí tượng sẽ có cơ sở vững chắc hơn để dự báo El Niño sẽ ảnh hưởng như thế nào đến từng khu vực trên thế giới.

Theo CNN, phần lớn các mô hình máy tính đều dự báo đợt El Niño lần này sẽ là mạnh nhất kể từ năm 1950. Tuy nhiên, tác động của nó đối với con người, đời sống và nền kinh tế không đơn giản hay giống nhau ở mọi nơi. El Niño là một hệ thống khí hậu phức tạp, với ảnh hưởng phụ thuộc rất lớn vào vị trí địa lý và thời điểm trong năm. Trên thực tế, ngay cả khái niệm “El Niño mạnh nhất” cũng cần được hiểu đúng trong bối cảnh khoa học.

El Niño là một chu kỳ khí hậu đặc trưng bởi nhiệt độ mặt nước biển ở khu vực trung tâm và phía đông Thái Bình Dương nhiệt đới cao hơn mức trung bình. Nhiệt lượng này được truyền vào khí quyển thông qua các đám mây và mưa lớn. Ông Jeffrey Shaman, nhà nghiên cứu về khí hậu và sức khỏe cộng đồng tại Đại học Columbia, cho biết trong một buổi họp báo về El Niño tuần trước rằng những thay đổi của các mô hình thời tiết sẽ lan truyền khắp thế giới giống như sóng âm phát ra khi chuông được gõ.

Về mặt khoa học, “một hiện tượng El Niño có cường độ kỷ lục” được xác định dựa trên mức tăng nhiệt độ mặt nước biển tại một khu vực chuẩn ở vùng nhiệt đới Thái Bình Dương. Tuy nhiên, chỉ số này không thể trực tiếp cho biết khu vực mà mỗi người đang sinh sống sẽ chịu tác động ra sao.

Các nhà nghiên cứu nhấn mạnh rằng, trái với trực giác, El Niño mạnh nhất chưa chắc đã gây hậu quả nghiêm trọng hơn những đợt El Niño yếu hơn. Không nên kỳ vọng rằng trong năm tới, mọi nơi trên thế giới sẽ đồng thời hứng chịu những trận đại hồng thủy như trong phim. Tuy nhiên, cường độ El Niño càng mạnh thì khả năng xuất hiện các hiện tượng mà giới khoa học gọi là “viễn liên kết” (teleconnection) – tức các tác động khí hậu có liên quan và có thể quan sát được ở những khu vực rất xa – sẽ càng cao. Đối với một số nơi, điều này có thể đồng nghĩa với hạn hán nghiêm trọng hoặc mưa lũ cực đoan.

El Niño và La Niña là những yếu tố quan trọng nhất quyết định khả năng dự báo khí hậu theo mùa. Điều đó có nghĩa là tín hiệu El Niño càng mạnh thì những tác động của nó càng dễ dự báo. Chính vì vậy, các dự báo khí hậu theo mùa hiện nay được đánh giá có độ tin cậy khá cao.

Điều quan trọng là các dự báo này có thể giúp các quốc gia chuẩn bị trước cho các đợt nắng nóng, hạn hán, lũ lụt cũng như nguy cơ gián đoạn nguồn cung lương thực.

Những tác động được dự báo

Ông Shaman cho biết, việc sớm nhận biết các tác động tiềm tàng của El Niño – như hạn hán tại Indonesia và Australia, lượng mưa gió mùa mùa hè ở Ấn Độ thấp hơn bình thường hoặc tình trạng hạn hán và mưa vượt mức trung bình tại nhiều khu vực ở châu Phi – sẽ tạo ra khoảng thời gian quý giá để các nhà hoạch định chính sách triển khai biện pháp ứng phó và giúp xã hội chuẩn bị trước các hiện tượng thời tiết cực đoan.

Tại Mỹ, El Niño thường khiến mùa đông ở các bang phía bắc ấm hơn mức trung bình, trong khi các bang phía nam có lượng mưa cao hơn bình thường vào mùa thu và mùa đông, cùng với nhiều thay đổi khí hậu khác.

El Niño cũng thường làm giảm hoạt động của mùa bão Đại Tây Dương, trong khi số lượng và cường độ bão cũng như áp thấp nhiệt đới ở Thái Bình Dương lại có xu hướng gia tăng. Đối với 48 bang lục địa của Mỹ, đây được xem là một trong những tác động tích cực mà El Niño có thể mang lại.

Có thể xuất hiện năm nóng nhất trong lịch sử

Một trong những tác động điển hình của El Niño là làm gia tăng nhiệt độ trung bình toàn cầu, khi hiệu ứng nóng lên do hiện tượng này cộng hưởng với xu hướng nóng lên kéo dài do các hoạt động của con người gây ra.

Với dự báo El Niño lần này có thể đạt cường độ kỷ lục, các nhà khoa học nhận định năm 2026 và 2027 rất có khả năng sẽ lập kỷ lục mới về nhiệt độ trung bình toàn cầu. Trên thực tế, nhiệt độ bề mặt đại dương trên thế giới đã liên tục ở mức cao kỷ lục trong ít nhất hai tháng qua.