Ảnh chụp ngày 25/01/2026, hàng ngàn người tham gia cuộc biểu tình ở Brussels, Bỉ, phản đối "chế độ Ayatollah của Iran". Vào ngày này, cộng đồng người gốc Iran đã tập trung gần đảo Robert Schuman ở Brussels để ủng hộ cuộc nổi dậy đang diễn ra ở Iran và kêu gọi thành lập một nước cộng hòa dân chủ. Cuộc biểu tình này là một phần của làn sóng phản đối chính phủ Iran trên toàn cầu, thể hiện sự ủng hộ đối với cuộc đấu tranh giành tự do và quyền đại diện của nhân dân Iran. (Ảnh: Thierry Monasse/ Getty Images)
Cuộc khủng hoảng chính trị tại Iran vẫn tiếp diễn. Theo các tài liệu nội bộ mật mới rò rỉ, số người thiệt mạng trong cuộc đàn áp đẫm máu đầu tháng này có thể lên tới 36.500 người, vượt xa mọi ước tính trước đây. Từ những bước tiến trong chiến tranh thông tin đến việc phơi bày sự thật về các vi phạm nhân quyền quy mô lớn, chế độ Iran đang đối mặt với hai cú sốc lớn: cuộc cách mạng công nghệ và cuộc khủng hoảng nhân đạo.
Theo báo New York Post dẫn nguồn từ Iran International TV, một tài liệu mật từ Hội đồng An ninh Quốc gia Tối cao Iran cho biết trong cuộc đàn áp biểu tình toàn quốc từ ngày 8 đến 9/1, số người thiệt mạng có thể lên tới 36.500 người. Con số này gây sốc không chỉ vì mức độ nghiêm trọng mà còn vì tính xác thực và quy trình kiểm tra nghiêm ngặt của nó.
Theo báo cáo, đây không phải là ước tính của một nguồn đơn lẻ, mà là kết quả của một quy trình xác minh chéo phức tạp. Những người liên quan đã tổng hợp hồ sơ y tế trên toàn quốc, thông báo nội bộ từ các cơ quan hành chính địa phương, cũng như các cuộc phỏng vấn trực tiếp với nhân chứng. Phương pháp xác minh đa chiều này đã nâng cao độ tin cậy của dữ liệu, giải thích tại sao con số này cao hơn nhiều so với các ước tính trước đó.
Về mặt địa lý, cuộc đàn áp bạo lực đã diễn ra ở hơn 400 thành phố và thị trấn trên toàn quốc, cho thấy sự rộng lớn của phong trào biểu tình và phản ứng toàn diện từ chính phủ. Trong đó, thành phố Rasht ở phía Bắc thông báo có hơn 2.500 người thiệt mạng, thành phố Mashhad – thánh địa tôn giáo – ít nhất 1.800 người chết, trong khi ở thủ đô Tehran, do các biện pháp kiểm soát thông tin chặt chẽ, số liệu vẫn chưa rõ ràng, nhưng nhiều người cho rằng con số thương vong có thể còn cao hơn.
Điều khiến cộng đồng quốc tế càng sốc hơn là hành động đột kích vào các bệnh viện của lực lượng an ninh Iran, bắt giữ các người biểu tình bị thương. Hành động này vi phạm nghiêm trọng nguyên tắc trung lập y tế được xác định trong Công ước Geneva và các nghị định bổ sung của nó, biến những cơ sở y tế lẽ ra phải được bảo vệ đặc biệt thành chiến trường truy bắt.
Theo nhiều chứng nhận, lực lượng an ninh không chỉ bắt giữ những người bị thương trong bệnh viện mà còn yêu cầu các bác sĩ báo cáo về những bệnh nhân bị thương do súng. Điều này đã gây ra một hiệu ứng sợ hãi nghiêm trọng: nhiều người biểu tình bị thương không dám đến bệnh viện vì sợ bị bắt, dẫn đến tình trạng vết thương trầm trọng hơn và thậm chí là tử vong. Các nhân viên y tế cũng phải đối mặt với sự lựa chọn khó khăn giữa đạo đức nghề nghiệp và áp lực chính trị, làm suy giảm nghiêm trọng uy tín của hệ thống y tế.
Ngoài ra, một số nghệ sĩ và nhân vật công chúng cũng đã bị bắt trong cuộc đàn áp này. Chính quyền đã cố gắng trừng phạt những người có ảnh hưởng xã hội để tạo ra bầu không khí sợ hãi và cắt đứt mối liên hệ giữa phong trào biểu tình và tầng lớp tinh hoa xã hội. Tuy nhiên, chiến lược này thường phản tác dụng, khi những trường hợp của các nhân vật công chúng trở thành tiêu điểm chú ý quốc tế, càng làm lộ rõ tình trạng nhân quyền ở Iran.
Sự chênh lệch lớn về con số tử vong phản ánh rõ rệt cuộc đối đầu thông tin giữa các lực lượng chính trị khác nhau. Tổ chức nhân quyền Mỹ “Human Rights Activists News Agency” (HRANA) đã xác nhận số người thiệt mạng là 5.137, đây là con số được đưa ra sau khi xác minh nghiêm ngặt. Chính phủ Iran lại khẳng định số người thiệt mạng chỉ là 3.117, trong đó chỉ có 2.427 là “người vô tội”, nhằm biện minh cho các hành động bạo lực của chính phủ.
Báo cáo của đặc phái viên Nhân quyền Liên Hợp Quốc về vấn đề Iran trước đó đã cảnh báo rằng, theo báo cáo của hệ thống y tế, số người thiệt mạng có thể lên tới hơn 20.000. Số liệu 36.500 người thiệt mạng rò rỉ gần đây được cho là có nguồn gốc từ các tầng lớp lãnh đạo cấp cao của Iran, nếu con số này chính xác, thì đây sẽ là số liệu gần nhất với sự thật.
Đáng chú ý, các tài liệu nội bộ của Vệ binh Cách mạng Hồi giáo đã thừa nhận rằng số người thiệt mạng thực tế cao hơn nhiều so với con số công bố chính thức. Việc công bố những thông tin khác nhau này cho thấy, lãnh đạo Iran hiểu rõ quy mô của cuộc đàn áp, và việc công khai thông tin sai lệch chỉ nhằm mục đích chính trị.
Trong khi sự thật về cuộc đàn áp đẫm máu dần được phơi bày, một cuộc tấn công lớn khác đã xảy ra trên mặt trận công nghệ. Vào ngày 18/01, nhiều kênh truyền hình của Đài Truyền hình Iran (IRIB) đã bị tấn công mạng và phát sóng bài phát biểu của Thái tử lưu vong Reza Pahlavi.
Trong đoạn video phát sóng, ông Pahlavi trực tiếp kêu gọi quân đội: “Các bạn là quân đội của Iran, chứ không phải quân đội của Cộng hòa Hồi giáo. Các bạn có trách nhiệm bảo vệ cuộc sống của mình. Thời gian của các bạn không còn nhiều, hãy nhanh chóng đứng về phía nhân dân”. Lời kêu gọi này cố tình tách rời “Iran” khỏi “Cộng hòa Hồi giáo”, nhằm tái định nghĩa sự thuộc về chính trị của quân đội.
Theo phân tích của AP, cuộc tấn công này có thể đã sử dụng dịch vụ vệ tinh Starlink để vượt qua sự phong tỏa mạng của chính phủ Iran. Việc sử dụng công nghệ này mang một ý nghĩa biểu tượng quan trọng, cho thấy công nghệ hiện đại đang thay đổi cách thức đối đầu chính trị truyền thống, khiến việc kiểm soát thông tin của chính phủ trở nên ngày càng khó khăn.
Cuộc tấn công mạng và việc rò rỉ tài liệu mật đều phản ánh một vấn đề chung: hệ thống kiểm soát thông tin của chính quyền Iran đang gặp phải sự rạn nứt. Dù là sự đột phá về công nghệ hay là sự thức tỉnh của những người trong chính quyền, tất cả đều chỉ ra rằng bộ máy cầm quyền không phải là một khối thống nhất.
Việc rò rỉ tài liệu nội bộ đặc biệt đáng chú ý. Là một trong những cơ quan ra quyết định hàng đầu của Iran, Hội đồng An ninh Quốc gia Tối cao sở hữu những thông tin chính xác và đầy đủ nhất. Việc ai đó sẵn sàng mạo hiểm tiết lộ các tài liệu mật này cho thấy trong chính quyền Iran có thể đang xuất hiện sự lo ngại về quy mô của bạo lực, hoặc ít nhất là một số người nghĩ rằng cần phải để lại chứng cứ cho công lý trong tương lai.
Sự đột phá về công nghệ và việc rò rỉ thông tin nội bộ đang tạo ra một thách thức chưa từng có đối với chế độ Iran. Mỗi cuộc đàn áp đẫm máu có thể được phơi bày qua các tài liệu rò rỉ, mỗi lần phong tỏa thông tin có thể bị vượt qua bằng công nghệ mới, khiến cho mô hình cai trị độc.
Rạng sáng thứ Hai (26/1), tại miền nam Philippines đã xảy ra một tai nạn…
Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky cho biết rằng một tài liệu của Mỹ phác thảo…
Mới đây, dịch virus Nipah đã bùng phát ở Ấn Độ, một trong những quốc…
Thẩm phán Tòa án ngăn Bộ An ninh nội địa chấm dứt quyền tạm tha…
Trương Hựu Hiệp và Lưu Chấn Lập đã lên kế hoạch binh biến, nhưng bị…