Iran lập cơ quan mới thu phí qua eo biển, Mỹ tuyên bố áp đặt trừng phạt

Bộ Tài chính Mỹ hôm thứ Tư (27/5) tuyên bố chính thức áp đặt trừng phạt đối với “Cơ quan Quản lý Eo biển Vịnh Ba Tư” (Persian Gulf Strait Authority – PGSA) mới được Iran thành lập. Bộ này cho biết PGSA thực chất là công cụ của Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) nhằm tiến hành hoạt động tống tiền trên biển và gây quỹ, vi phạm công khai luật pháp quốc tế cũng như các lệnh trừng phạt của Mỹ.

Bộ trưởng Tài chính Mỹ: “Cơn thịnh nộ kinh tế” khiến Iran thiếu tiền mặt

Bộ trưởng Tài chính Mỹ Scott Bessent cho biết trong một tuyên bố rằng nỗ lực mới nhất của quân đội Iran nhằm ép buộc thương mại hàng hải toàn cầu cho thấy chiến dịch “Cơn thịnh nộ kinh tế” (Economic Fury) của Mỹ đang phát huy hiệu quả.

Ông Bessent nói: “Nỗ lực mới nhất của quân đội Iran nhằm tống tiền hoạt động thương mại hàng hải toàn cầu cho thấy ‘Cơn thịnh nộ kinh tế’ đã khiến chế độ này rơi vào tình trạng khát tiền mặt”.

“Thông qua chiến dịch ‘Cơn thịnh nộ kinh tế’, Mỹ đã siết chiếc thòng lọng tài chính quanh nhà nước tài trợ khủng bố hàng đầu thế giới này. Bộ Tài chính đã cắt đứt các nguồn thu mà chế độ Iran dùng cho chương trình vũ khí, các lực lượng ủy nhiệm khủng bố và tham vọng hạt nhân”, ông nói thêm.

Ông Bessent nhấn mạnh rằng dưới sự lãnh đạo của Tổng thống Donald Trump, Mỹ sẽ tiếp tục truy quét các mạng lưới liên quan đến hoạt động xuất khẩu dầu của Iran, bao gồm tàu thuyền, trung gian và người mua.

Mỹ muốn chặn “phí lưu thông bất hợp pháp”

Bộ Tài chính Mỹ cho biết Iran thông qua PGSA đã thúc đẩy một cơ chế quản lý lưu thông mới, yêu cầu các tàu thương mại đi qua eo biển Hormuz phải cung cấp thông tin nhạy cảm và di chuyển theo tuyến hàng hải do Iran chỉ định; những tàu đi chệch tuyến có thể đối mặt nguy cơ bị tấn công.

Theo AP, để đổi lấy cái gọi là giấy phép lưu thông, Iran có thể thu phí lên tới 2 triệu USD đối với mỗi con tàu.

Bộ Tài chính Mỹ cho biết các khoản thanh toán có thể được che giấu dưới nhiều hình thức, bao gồm tiền pháp định, tiền mã hóa, trao đổi hàng hóa, bù trừ công nợ hoặc thậm chí là các khoản đóng góp mang danh nghĩa “từ thiện”.

Theo các biện pháp trừng phạt được công bố hôm thứ Tư, mọi tài sản của PGSA tại Mỹ hoặc do công dân Mỹ kiểm soát đều sẽ bị phong tỏa và phải báo cáo cho Văn phòng Kiểm soát Tài sản Nước ngoài.

Những tổ chức mà PGSA hoặc các cá nhân liên quan nắm giữ trên 50% cổ phần cũng sẽ bị áp đặt trừng phạt.

Mỹ đồng thời cảnh báo rằng bất kỳ cá nhân, tàu thuyền hoặc tổ chức nào hợp tác với PGSA, cung cấp hỗ trợ vật chất hoặc sử dụng dịch vụ của cơ quan này đều có nguy cơ bị trừng phạt.

Bộ Tài chính Mỹ cũng cho biết Washington sẵn sàng hành động đối với các công ty nước ngoài hỗ trợ hoạt động thương mại bất hợp pháp của Iran, bao gồm cả các hãng hàng không. Nếu cần thiết, Mỹ cũng có thể áp dụng các biện pháp trừng phạt thứ cấp đối với các tổ chức tài chính nước ngoài hỗ trợ Iran.

Động thái này là một phần trong chiến dịch “Cơn thịnh nộ kinh tế” của Mỹ.

Bộ Tài chính cho biết hiện Washington đã đóng băng gần 500 triệu USD tiền mã hóa liên quan đến chính quyền Iran, đồng thời tiếp tục truy quét mạng lưới “ngân hàng ngầm” toàn cầu của Tehran cũng như “đội tàu bóng tối” hỗ trợ ngành dầu mỏ bất hợp pháp của Iran.

Ngoài ra, chính phủ Mỹ cũng triển khai cơ chế thưởng nhằm khuyến khích tố giác các hành vi vi phạm lệnh trừng phạt. Những người cung cấp thông tin cho Mạng lưới Chống tội phạm tài chính Mỹ dẫn đến khoản tiền phạt vượt quá 1 triệu USD sẽ đủ điều kiện nhận thưởng.

Mỹ gia tăng sức ép quân sự trong lúc đàm phán

Trước khi công bố các lệnh trừng phạt kinh tế mới, quân đội Mỹ đã tiến hành các hoạt động quân sự nhằm vào Iran.

Các quan chức Mỹ tiết lộ quân đội Mỹ tối thứ Tư đã bắn hạ 4 máy bay không người lái tấn công của Iran trên eo biển Hormuz, sau đó tấn công trạm điều khiển mặt đất đang chuẩn bị phóng chiếc UAV thứ năm.

Trong cuộc họp nội các hôm thứ Tư, Tổng thống Trump mô tả Iran đang “đàm phán trong tình trạng kiệt quệ”. Ông cho biết hai bên đang tiến gần tới một thỏa thuận nhưng hiện vẫn chưa đạt kết quả khiến Mỹ hài lòng.

Ông Trump nói: “Họ rất muốn đạt được thỏa thuận. Cho đến nay họ vẫn chưa làm được. Chúng tôi không hài lòng về điều đó, nhưng rồi chúng tôi sẽ hài lòng — nếu không thì chúng tôi sẽ phải giải quyết dứt điểm chuyện này”.

Ông Trump cũng một lần nữa cảnh báo rằng nếu không đạt được thỏa thuận, các cuộc giao tranh sẽ tiếp tục bùng phát.